حرام یا حلال؟ رازهای موسیقی در نگاه رهبر شهید

براساس آنچه از دیدگاه آیت‌الله سید علی حسینی خامنه‌ای در منابع مکتوب منتشر و مستندنگاری شده است، ایشان «موسیقی را هنری دقیق، مبتنی بر نظم، محاسبه و ذوق انسانی» می‌دانستند و آن را «دارای پایه‌ای طبیعی و الهی» توصیف کرده‌اند.

رهبر شهید معتقد بودند «موسیقی ذاتاً بد یا حرام نیست، بلکه ارزش آن به هدف و نوع استفاده از آن بستگی دارد». ایشان تأکید می‌کردند که «موسیقی باید در خدمت ارزش‌های اخلاقی، معنوی، فرهنگی و اجتماعی باشد، نه صرفاً سرگرمی، عیاشی یا تحریک غرایز».

رهبر شهید انقلاب همچنین در سخنانی که در آن دیدار از صدا و سیما بیان کردند، از هنرمندان خواستند «موسیقی را به سمت «اهداف متعالی» هدایت کنند و از جنبه‌های لهوی و مبتذل آن فاصله بگیرند».

ایشان معتقد بودند «در تاریخ ایران و جهان اسلام، موسیقی اغلب در خدمت دربارها، حاکمان و مجالس لهو بوده و همین پیشینه باعث نگاه منفی برخی فقها به موسیقی شده است. با این حال، در غرب علاوه‌بر موسیقی‌های مبتذل، آثار ارزشمند و تأثیرگذاری وجود داشته که توانسته‌اند الهام‌بخش، آموزشی و حتی اثرگذار بر سرنوشت ملت‌ها باشند.»

در آن سخنرانی، ایشان بر اهمیت شعر و کلام در موسیقی ایرانی تأکید کردند و معتقد بودند «استفاده از اشعار اخلاقی، عرفانی و هدایتگر می‌تواند به موسیقی جهت و ارزش بیشتری بدهد.»

البته ایشان براساس بیاناتی که منتشر شده است، موسیقی حرام را همچنان حرام دانسته و آثار لهوی را تأیید نمی‌کردند، اما موسیقی سالم و منطبق با موازین شرعی را قابل قبول می‌دانستند.

درخواست ایشان از آهنگسازان، نوازندگان و خوانندگان این بود که «با نوآوری، موسیقی را «هدفمند، جهت‌دار و معنادار» کنند و آن را در خدمت رشد فرهنگی و معنوی جامعه قرار دهند».

براساس دیدگاه رهبر شهید که تا کنون مستند و منتشر شده است، موسیقی از منظر ایشان فی‌نفسه مردود نبوده است، بلکه مشروعیت و ارزش آن به محتوا، کارکرد و تأثیرش بستگی دارد؛ موسیقی لهوی و مبتذل را رد می‌کردند و از موسیقی متعهد، اخلاقی و الهام‌بخش حمایت.

منبع متن: هنر از دیدگاه مقام معظم رهبری، (چاپ ششم، تهران: دفتر نشر و فرهنگ اسلامی، ۱۳۷۷) ـ بیانات در جمع کارکنان صداوسیما.

منبع عکس: از کتاب «روایتی از زندگی و زمانه حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای» (انتشارات سایان، تألیف جعفر شیرعلی‌نیا). عکس بر اساس توضیح منتشرکنندگان، منتسب به دوران ریاست‌جمهوری ایشان.