تهدید حذف علوم انسانی از دانشگاه‌های انگلیس

بر اساس این گزارش، در فاصله ۱۲ ماه منتهی به دسامبر ۲۰۲۴، نزدیک به چهار هزار شغل دانشگاهی در حوزه علوم اجتماعی، علوم انسانی و هنر حذف شده است. بیشترین کاهش مربوط به علوم اجتماعی با حدود سه هزار شغل از دست‌رفته بوده و پس از آن علوم انسانی و هنر قرار دارند. نکته قابل توجه اینکه تقریبا تمام این تعدیل‌ها در دانشگاه‌های خارج از گروه راسل رخ داده؛ دانشگاه‌هایی که بخش قابل توجهی از دانشجویان مناطق مختلف انگلستان در آنها تحصیل می‌کنند.

در میان رشته‌های مختلف، مددکاری اجتماعی، زبان و ادبیات انگلیسی، مطالعات کلاسیک، انسان‌شناسی و زبان‌شناسی بیشترین کاهش اعضای هیات علمی را تجربه کرده‌اند. همچنین رشته مدیریت و کسب‌وکار، با وجود آنکه یکی از پرطرفدارترین رشته‌های دانشگاهی محسوب می‌شود، در یک سال حدود ۹۳۰ فرصت شغلی خود را از دست داده است. رشته‌های حقوق، رسانه، روزنامه‌نگاری، زبان‌های خارجی و هنرهای نمایشی نیز از این روند بی‌نصیب نمانده‌اند.

آکادمی انگلستان هشدار داده است که نتیجه این کاهش‌ها، شکل‌گیری «مناطق محروم آموزشی» در کشور است؛ مناطقی که در آنها برخی رشته‌ها دیگر ارائه نمی‌شوند یا تنها در دانشگاه‌های محدود و با شرایط پذیرش دشوار در دسترس هستند. برای مثال، در بخش‌هایی از شمال و جنوب غرب انگلستان، امکان تحصیل در رشته مطالعات کلاسیک خارج از دانشگاه‌های گروه راسل تقریبا از بین رفته و دسترسی به رشته‌های زبان‌های خارجی نیز به‌شدت محدود شده است.

کارشناسان معتقدند ادامه این روند، علاوه بر کاهش حق انتخاب دانشجویان، نابرابری آموزشی را نیز افزایش خواهد داد؛ به‌ویژه برای دانشجویانی که به دلیل افزایش هزینه‌های زندگی، امکان تحصیل دور از محل سکونت خود را ندارند.

هتان شاه، مدیر اجرایی آکادمی انگلستان، این وضعیت را صرفا یک بحران دانشگاهی نمی‌داند و معتقد است تبعات آن مستقیما بر آینده شغلی جوانان، رشد اقتصادی و جایگاه علمی انگلستان اثر خواهد گذاشت. او هشدار داده است که اگر سیاست‌گذاران هرچه سریع‌تر برای حمایت از دانشگاه‌ها اقدام نکنند، روند حذف رشته‌ها و کاهش ظرفیت‌های پژوهشی شتاب بیشتری خواهد گرفت.

در همین حال، برخی دانشگاه‌های بزرگ عضو گروه راسل نیز از برنامه‌های جدید برای تعدیل نیرو خبر داده‌اند؛ موضوعی که نشان می‌دهد بحران مالی آموزش عالی دیگر محدود به دانشگاه‌های کوچک نیست و می‌تواند در سال‌های آینده دامنه گسترده‌تری پیدا کند. بسیاری از دانشگاهیان نیز تاکید می‌کنند که در عصر هوش مصنوعی، نیاز به فارغ‌التحصیلان علوم انسانی و علوم اجتماعی کمتر نخواهد شد، بلکه اهمیت درک رفتار، فرهنگ و اندیشه انسان بیش از گذشته احساس خواهد شد.