هشدار بارش‌های سیل‌آسا در پاییز جاری

در بخش مقایسه‌ای داده‌های دمایی، اطلاعات میانگین دمای کشور بیانگر آن است که میانگین دمای کشور در مقایسه با بازه هفت روز گذشته ۳۱.۲ درجه سانتی‌گراد بوده که در قیاس با مقدار بلندمدت این دوره یعنی ۲۸.۲ درجه سانتی‌گراد، افزایش ۲ درجه‌ای را نشان می‌دهد.

بررسی میانگین دما از ابتدای ماه جاری نیز نشان می‌دهد که مقدار ثبت‌شده ۲۹.۷ درجه سانتی‌گراد بوده که نسبت به میانگین بلندمدت ۲۸ درجه سانتی‌گراد، افزایش ۱.۷ درجه‌ای را تجربه کرده است. این وضعیت در قیاس با میانگین دمای فصل جاری با ثبت عدد ۳۰.۴ درجه سانتی‌گراد در مقایسه با میانگین بلندمدت فصلی ۲۹.۲ درجه سانتی‌گراد، افزایشی معادل ۱.۲ درجه را نشان می‌دهد.

در عین حال، به‌طور میانگین دمای کشور از آغاز سال زراعی تا پایان روز ۳ شهریورماه، ۱۸.۷ درجه سانتی‌گراد ثبت شده که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۱۷.۶ درجه سانتی‌گراد، افزایشی ۱.۲ درجه‌ای را نشان می‌دهد. این موضوع بیانگر آن است که با وجود نوسانات کوتاه‌مدت و کاهش‌های خفیف دما در مقاطع ماهانه و فصلی، روند کلی دما در مقیاس سال آبی همچنان بالاتر از حد نرمال بلندمدت قرار دارد.

                     

افزایش ۰.۵ درصدی بارش‌های سال‌آبی جاری نسبت به بلندمدت

بررسی نقشه‌های بارش کشور از ابتدای سال آبی تا ۳ شهریورماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد وضعیت بارش در مناطق مختلف کشور از پراکنش متفاوتی برخوردار بوده و میزان تأمین آب کشور تا این تاریخ به ۹۸.۷۸ درصد رسیده است؛ همچنین بر اساس نقشه بارش تجمعی کشور از ابتدای سال آبی تاکنون، توزیع بارش‌ها در استان‌ها و ارتفاعات مختلف یکسان نبوده و بیشترین میزان بارندگی در استان‌های شمالی، شمال‌غربی، غربی و برخی مناطق کوهستانی کشور به ثبت رسیده است.

مطابق آخرین گزارش‌های سازمان هواشناسی، بیشترین بارش‌ها در استان گلستان، مازندران، گیلان، نقاطی از استان‌های البرز و قزوین، همچنین استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان، کردستان، کرمانشاه، لرستان، ایلام، بخش‌هایی از چهارمحال و بختیاری، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و برخی نواحی کوهستانی استان‌های مرکزی و در نقاطی از خراسان رضوی، متمرکز بوده است.

بر اساس این داده‌ها، استان‌های شمالی، شمال‌غربی، غربی و جنوب‌غربی کشور، بخش‌هایی از رشته‌کوه‌های البرز و زاگرس و نواحی جنوبی حاشیه خلیج فارس بیشترین میزان بارش را تجربه کرده‌اند. این در حالی است که برخی مناطق مرکزی و شرقی کشور که در محدوده‌های زرد و نارنجی نقشه قرار دارند، تنها بارش‌های کم تا متوسط را ثبت کرده‌اند.

بررسی روند بارش‌ها در هفت روز گذشته نیز نشان می‌دهد میانگین بارش کشور به ۰.۴ میلی‌متر رسیده که در مقایسه با میانگین بلندمدت این بازه زمانی، کاهش ۳۳.۶ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین از ابتدای ماه جاری تاکنون، مجموع بارش‌های ثبت‌شده ۰.۱ میلی‌متر بوده که نسبت به دوره بلندمدت مشابه، ۷۶ درصد کاهش یافته است.

بررسی آمار بارش از ابتدای فصل جاری نیز حاکی از آن است که تاکنون ۴.۱ میلی‌متر بارش در کشور ثبت شده که نسبت به میانگین بلندمدت فصل، کاهش ۴۳.۳ درصدی داشته است. همچنین از ابتدای سال آبی جاری تاکنون، مجموع بارش‌های کشور به ۲۳۰.۹ میلی‌متر رسیده است. این در حالی است که میانگین بلندمدت این دوره ۲۲۸.۹ میلی‌متر بوده و بر این اساس، میزان بارش نسبت به بلندمدت ۰.۵ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

    

پاییز امسال پربارش می‌شود؟

همچنین احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی، درباره تأثیرات پدیده ال‌نینو و پیش‌بینی وضعیت بارش‌ها در فصل پاییز امسال می‌گوید که نگرانی‌ها درباره تأثیر شدید پدیده ال‌نینو در کشور وجود دارد.

وی افزود: در دوره آماری ۶۰ سال اخیر، چنین روند تغییر دمایی را نداشته‌ایم و بارندگی‌های ناشی از تأثیرگذاری ال‌نینو، به‌خصوص در نیمه دوم پاییز، فراتر از نرمال خواهد بود. با توجه به این شرایط، احتمال وقوع سیلاب‌های گسترده در غرب و جنوب غرب کشور، به‌خصوص در استان‌های کرمانشاه، ایلام و خوزستان وجود دارد.

وظیفه با اشاره به افزایش قابل توجه دمای آب‌های اقیانوس آرام بیان کرد: تغییرات دمایی گسترده در بخش‌های میانی و شرقی اقیانوس آرام می‌تواند الگوهای جوی در مناطق مختلف جهان را تحت تأثیر قرار دهد. اگر افزایش دمای اقیانوس نسبت به شرایط نرمال به دو درجه سانتی‌گراد یا بیشتر برسد، این وضعیت اصطلاحاً «سوپر ال‌نینو» نامیده می‌شود. تغییرات دمای اقیانوس آرام به دلیل تعامل گسترده این پهنه آبی با جو، می‌تواند موجب تغییر الگوهای جوی شود.

وی ادامه داد: شرایط امسال تا حدی بی‌سابقه است و در دوره آماری ۵۰ تا ۶۰ سال گذشته، تغییرات دمایی اقیانوس آرام با چنین شدتی کمتر تجربه شده است. بنابراین با توجه به شدت این پدیده، الگوهای جوی متناظر با آن نیز می‌تواند کم‌سابقه و غیرمنتظره باشد.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی تاکید کرد: ال‌نینو تنها عامل تعیین‌کننده بارش فصل سرد در ایران نیست، عوامل دیگری نیز در این زمینه مؤثر هستند که از چند ماه قبل به‌طور دقیق قابل پیش‌بینی نیستند. از جمله این عوامل می‌توان به میزان و گستره پوشش برف در سیبری در ابتدای پاییز اشاره کرد که با تغییر فشار سیبری می‌تواند بر عملکرد سامانه‌های بارشی عبوری از ایران اثر بگذارد.

وی یادآور شد: دمای اقیانوس هند و مسیر عبور طوفان‌ها در اقیانوس اطلس نیز از دیگر عوامل مؤثر هستند که پیش‌بینی دقیق آنها از چند ماه قبل امکان‌پذیر نیست. بنابراین برای اظهارنظر قطعی‌تر درباره بارش پاییز باید منتظر ماند تا سایر عوامل نیز مشخص‌تر شوند. با این حال، بر اساس وضعیت ال‌نینو و یکی دو شاخص اقلیمی دیگر، پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد بارش‌ها در پاییز، به‌ویژه در نیمه دوم آن، می‌تواند در محدوده نرمال یا فراتر از نرمال باشد.

وظیفه تصریح کرد: در چنین شرایطی احتمال وقوع سیلاب‌های گسترده، به‌ویژه در مناطقی که سابقه چنین رخدادهایی را دارند، از جمله جنوب غرب کشور، غرب کرمانشاه، ایلام و خوزستان، بیشتر از سایر مناطق خواهد بود. مدل‌های فعلی نشان می‌دهند بی‌هنجاری بارش و احتمال بارش‌های فراتر از نرمال در این مناطق بیشتر است و به‌طور کلی پیش‌بینی‌های فصلی نیز بیانگر پربارشی هستند؛ با این حال این پیش‌بینی‌ها قطعی نیستند و با گذشت زمان و شناسایی عوامل دیگر، می‌توان پیش‌بینی‌های دقیق‌تری ارائه کرد.

وی گفت: برای پدیده‌هایی مانند سیل، پیش‌بینی‌های کوتاه‌مدت در زمان نزدیک به وقوع رخداد اهمیت زیادی دارند و می‌توانند نقش مهمی در مدیریت شرایط و کاهش خسارت‌ها ایفا کنند. ال‌نینو اگرچه یک مؤلفه مهم و منحصربه‌فرد اقلیمی در جهان است، اما تنها عامل مؤثر بر مناطق دور از اقیانوس آرام جنوبی نیست.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در پایان خاطرنشان کرد: باید مناطق و استان‌هایی که بیشتر در معرض مخاطرات ناشی از پربارشی قرار دارند، شناسایی و میزان آسیب‌پذیری و تاب‌آوری آنها مشخص شود. تجربه نشان داده است مناطقی که آسیب‌پذیری بیشتری دارند، معمولاً از آمادگی کمتری نیز برخوردارند.