جایگاه شهریار در پیوند تنوع فرهنگی و هویت ملی

متن کامل پیام رئیس‌جمهور به شرح زیر است:

بسم الله الرحمن الرحیم

زبان زیبا و شیوای فارسی، یکی از استوارترین ستون‌های هویت و فرهنگ ایرانی و گنجینه‌ای گرانبها از میراث تمدنی این سرزمین است. زبانی قدرتمند که در گذر قرن‌ها نه تنها اندیشه و احساس ایرانیان را به یکدیگر پیوند داده، بلکه در برابر تندباد حوادث و دگرگونی‌های تاریخی، حافظ پیوستگی فرهنگی و هویت تاریخی ایران بوده است.

شعر و ادب فارسی، جان این زبان و آیینه تمام‌نمای روح ایرانی است. میراثی که در آن حماسه و حکمت، عشق و عرفان، اخلاق و معنویت، و روایت رنج و امید مردم این سرزمین در کنار یکدیگر نشسته‌اند. در پهنه این میراث، زبانی و فرهنگی ستبر که از آسیای صغیر تا آسیای میانه و از آسیای میانه تا شبه‌قاره هند را زیر نگین خود دارد.

نام‌های بزرگی چون فردوسی، سنایی، عطار، نظامی، خیام، مولانا، سعدی، حافظ و ده‌ها و صدها شاعر و ادیب نام‌آور، هر یک چون قله‌ای برآمده از تاریخ فرهنگ ایران، بخشی از شکوه این گنجینه را به جهان شناسانده‌اند. این کاروان بلند اما در گذشته متوقف نمانده و در روزگار معاصر نیز فرزندانی شایسته و بی‌مانند در دامان خود پرورده است که استاد سید محمدحسین بهجت تبریزی، که به حق شهریار شعر ایران لقب گرفته است، بی‌تردید از درخشان‌ترین آنان است.

شهریار میراث‌دار شایسته سنت دیرپای شعر فارسی و در عین حال فرزند زمانه خویش بود. شاعری که گستره شعرش از غزل عاشقانه تا حکمت و معنویت و از ستایش تاریخ پرافتخار ایران تا روایت زندگی مردم کوچه و بازار امتداد می‌یابد. شعر او از سرچشمه‌های زلال ایمان و ارادت به اهل بیت علیهم‌السلام سیراب بود و در بزنگاه‌های تاریخ معاصر نیز از مردم و سرنوشت آن‌ها جدا نماند.

همراهی شهریار با نهضت عظیم انقلاب اسلامی و همدلی و همصدایی او با ملت ایران در سال‌های دفاع مقدس، جلوه‌ای روشن از پیوند عمیق شاعر با مردم و زمانه خویش است. پیوندی که نشان می‌دهد شعر در لحظات سرنوشت‌ساز چگونه می‌تواند پژواک آرمان‌ها و امیدهای یک ملت باشد.

ویژگی ممتاز شهریار اما در توانایی او برای دیدن جهان با چشم دل و آفرینش شورانگیز زیبایی در زبان و مضمون بود. او نشان داد که شعر می‌تواند همزمان ریشه در سنت داشته باشد و با زمانه خویش نیز سخن بگوید، هم زبان فارسی را به خدمت گیرد و هم در زبان مادری، منظومه‌ای ماندگار چون «حیدربابایه سلام» بیافریند.

حیدربابا تنها یک منظومه ادبی نیست؛ روایتی زنده از خاطره‌ها، طبیعت، فرهنگ و زندگی مردم آذربایجان و جلوه‌ای درخشان از همان رنگارنگی فرهنگی است که در پیوند با یکدیگر ایران را ایران کرده است. شهریار، ایران و آذربایجان، فارسی و ترکی را در تار و پود یک هویت تاریخی و فرهنگی به هم پیوسته می‌یافت. از همین رو شعر او نمونه‌ای روشن از این حقیقت است که تنوع زبانی و فرهنگی در ایران نه عامل گسست، بلکه از سرچشمه‌های غنای فرهنگی و استواری پیوندهای ملی است. چنان‌که «علی ای همای رحمت» او در حافظه ایرانیان جا گرفته و «حیدربابایه سلام» بخشی از خاطره جمعی مردم آذربایجان شده است.

از همین روست که روز بزرگداشت استاد شهریار به درستی به عنوان روز شعر و ادب فارسی در تقویم ایرانی نام‌گذاری شده است. این روز گرامی تنها بزرگداشت یک شاعر نیست؛ ادای احترام به میراثی است که قرن‌ها حافظ هویت و حافظه فرهنگی ایرانیان بوده است.

امروز بیش از هر زمان، پاسداشت زبان فارسی و همه گویش‌ها و زبان‌های ایرانی و توجه به سرمایه‌های فرهنگی این سرزمین می‌تواند زمینه‌ساز گفتگویی عمیق‌تر درباره هویت، همبستگی و آینده ایران باشد. در این میان تبریز و آذربایجان با پیشینه درخشان فرهنگی و حضور پیوسته اندیشه‌ورزان و ادیبان بزرگ می‌تواند جایگاهی شایسته در این گفتگوی ملی داشته باشد.

اینجانب ضمن گرامی‌داشت روز شعر و ادب فارسی و ادای احترام به روان بلند استاد شهریار، از همه شاعران، ادیبان، پژوهشگران و خادمان فرهنگ و ادب ایران و نیز مردم فرهنگ‌دوست آذربایجان که در پاسداشت این میراث گران‌سنگ می‌کوشند، صمیمانه قدردانی می‌کنم. امید آن دارم که این روز، فرصتی برای بازشناسی ژرف‌تر جایگاه شعر و ادب در پاسداری از هویت تاریخی و فرهنگی ایران و زمینه‌ای برای پیوندی استوارتر میان نسل امروز و گنجینه عظیم معنوی این سرزمین باشد.

از درگاه حضرت احدیت، سربلندی و سرافرازی ایران عزیز و توفیق همه خدمت‌گزاران عرصه فرهنگ و ادب را مسئلت دارم.

سخن را با بیتی از شهریار، این فرزند بلندآوازه آذربایجان و شاعر بزرگ ایران به پایان می‌برم که فرمود:

«ما شهریار کشور عشقیم، هوش‌دار

نتوان شکست کوکبه‌ی شهریار را»

مسعود پزشکیان

رئیس جمهوری اسلامی ایران