آموزش هوش مصنوعی به ۲۰۰ هزار معلم

وی در مراسم آغاز همکاری آموزش و پرورش با معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری و دانشگاه صنعتی شریف در حوزه آموزش هوش مصنوعی، اظهار کرد: یکی از اولویت‌های آموزش و پرورش، استقرار و ارتقای آموزش‌های انسی و تخصصی معلمان است و در این مسیر باید در نقش معلم و دانش‌آموز بازاندیشی کنیم.

آذرکیش افزود: شاید در ظاهر موضوع، آموزش هوش مصنوعی به معلمان باشد، اما در واقع درباره آینده مدرسه و آینده مهارت‌های نسل جدید صحبت می‌کنیم. هوش مصنوعی وارد زندگی همه ما، دانشگاه‌ها و مؤسسات شده است و پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا آموزش و پرورش باید وارد حوزه هوش مصنوعی شود یا نه؛ بلکه پرسش این است که چگونه باید هوش مصنوعی را هوشمندانه، مسئولانه و در خدمت کیفیت آموزش به کار بگیریم.

وی با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی جایگزین نقش تربیتی و الهام‌بخش معلم نخواهد شد، گفت: معلم همچنان معمار آینده است و آموزش‌های جدید باید به معنای واقعی، معلمان را توانمندتر و فعالیت‌های حرفه‌ای و تخصصی آنان را تقویت کند.

آذرکیش ادامه داد: تجربه‌ها و آزمایش‌های انجام‌شده نیز نشان داده است که استفاده درست از فناوری می‌تواند در یادگیری دانش‌آموزان اثرگذار باشد. در این شرایط، نقش معلم به‌عنوان مؤلف و طراح تجربه یادگیری، هدایت‌کننده تفکر و پرورش‌دهنده دانش‌آموز بیش از گذشته اهمیت پیدا می‌کند.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش تصریح کرد: فناوری می‌تواند به معلم در طراحی و تولید محتوا، انتخاب محتوا، طراحی فعالیت‌های یادگیری، تحلیل عملکرد دانش‌آموزان و شخصی‌سازی آموزش کمک کند، اما مسئولیت تربیت، هدایت، ارتباط انسانی و شناخت دانش‌آموز همچنان بر عهده معلم کلاس درس است.

آذرکیش با بیان اینکه توسعه حرفه‌ای معلمان باید متناسب با تحولات فناوری برنامه‌ریزی شود، گفت: آموزش‌هایی که از سال گذشته آغاز شده، امسال نیز با همکاری دانشگاه‌ها و مراکز علمی و فناوری استمرار پیدا می‌کند.

وی افزود: در سال گذشته، بیش از چهار میلیون دانش‌آموز در برنامه‌های آموزش هوش مصنوعی آموزش دیدند و این آموزش‌ها در سال جاری نیز ادامه خواهد داشت.

آذرکیش با اشاره به برنامه‌های توانمندسازی معلمان اظهار کرد: در سال گذشته بیش از ۹۵ درصد معلمان نیز در بسته‌های مشخص آموزشی مرتبط با خلاقیت و فناوری‌های نوین قرار گرفتند و در برنامه جدید، مسیر یادگیری و توانمندسازی معلمان با ترکیبی از فناوری‌هایی که می‌تواند آنان را در این حوزه توانمند کند، دنبال خواهد شد.

وی تأکید کرد: هدف این نیست که معلم صرفاً یک نرم‌افزار را یاد بگیرد؛ معلم باید بداند چه زمانی استفاده از هوش مصنوعی مفید است، چگونه یک درخواست مناسب طراحی کند، چگونه ایده و محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی را راستی‌آزمایی کند و چگونه از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده کند.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: همچنین معلمان باید با موضوعاتی مانند حریم خصوصی و حفاظت از اطلاعات دانش‌آموزان، اخلاق علمی و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی آشنا شوند. این تفاوت برای ما بسیار مهم است؛ چراکه در شرایط فعلی به معلمانی نیاز داریم که قدرت انتخاب و تشخیص داشته باشند.

آذرکیش با اشاره به اهمیت عدالت آموزشی گفت: یکی از اهداف ما در بهره‌گیری از فناوری، کاهش فاصله میان مناطق برخوردار و کمتر برخوردار است. فناوری نباید باعث افزایش این فاصله شود، بلکه آموزش‌های مبتنی بر فناوری باید به کاهش شکاف آموزشی در نقاط مختلف کشور کمک کند.

وی افزود: اگر به‌درستی و هوشمندانه از فناوری استفاده نکنیم، در مسیر تحقق عدالت آموزشی دچار اختلال خواهیم شد. تلاش ما این است که با بهره‌گیری هوشمندانه از فناوری، این ظرفیت را در اختیار دانش‌آموزان و معلمان در مناطق مختلف کشور نیز قرار دهیم.

آذرکیش گفت: در همکاری‌های انجام‌شده با وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری و سایر مجموعه‌ها، تلاش شده است مناطق کمتر برخوردار نیز از این ظرفیت بهره‌مند شوند و استان‌هایی مانند کردستان، جنوب کرمان، هرمزگان، بوشهر و آذربایجان غربی نیز در این برنامه‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند.

دوره ۳۲ ساعته آموزش هوش مصنوعی برای معلمان

وی از برنامه‌ریزی برای آغاز آموزش هوش مصنوعی برای ۲۰۰ هزار معلم خبر داد و گفت: این دوره برای معلمان همه دوره‌های تحصیلی و با همکاری مجموعه‌های علمی و آموزشی برگزار خواهد شد.

آذرکیش افزود: این آموزش‌ها در قالب دوره‌ای ۳۲ ساعته ارائه می‌شود و تلاش می‌کنیم امکان بهره‌مندی معلمان سراسر کشور از این آموزش‌ها فراهم شود.

وی تأکید کرد: این برنامه فقط محدود به مدارس دولتی نیست و معلمان مدارس غیردولتی و دیگر مدارس کشور نیز می‌توانند از ظرفیت ایجادشده در این طرح استفاده کنند.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش اظهار کرد: برنامه آموزشی آماده و تدوین شده و با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، تلاش می‌کنیم زمینه بهره‌مندی همه معلمان از این ظرفیت فراهم شود تا در سال آینده شاهد آثار این آموزش‌ها بر کیفیت آموزش باشیم.

آذرکیش با تأکید بر اینکه معیار موفقیت این برنامه، تعداد معلمان شرکت‌کننده در دوره‌ها نیست، گفت: هدف ما این است که همکاری را از سطح برگزاری دوره‌ها فراتر ببریم و در نهایت به حل مسائل واقعی کلاس درس برسیم.

وی افزود: باید ببینیم بعد از این آموزش‌ها چه تغییری در کلاس درس ایجاد می‌شود، آیا معلم توانسته است آموزش متناسب‌تری با نیاز دانش‌آموزان طراحی کند و آیا این آموزش‌ها توانسته‌اند مدرسه را برای حضور دانش‌آموزان در دنیایی که با سرعت در حال تغییر است، آماده‌تر کنند.

آذرکیش ادامه داد: هوش مصنوعی می‌تواند به یادگیری کمک کند، اما اگر بدون آگاهی و مسئولانه استفاده نشود، ممکن است زمینه‌هایی مانند تقلب، وابستگی و انتشار اطلاعات نادرست را نیز تقویت کند. بنابراین باید فرهنگ استفاده مسئولانه از این فناوری را در کنار آموزش آن توسعه دهیم.

وی با اشاره به محتوای دوره‌های آموزشی گفت: در این دوره‌ها موضوعاتی مانند مبانی هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، آشنایی با هوش مصنوعی مولد، ابزارهای هوش مصنوعی، مهندسی پرامپت، برنامه‌ریزی هوش مصنوعی، آشنایی با ابزارهای مولد، تولید محتوای آموزشی و اخلاق و حریم خصوصی در هوش مصنوعی مورد توجه قرار گرفته است.

هوش مصنوعی باید شیوه‌های یادگیری و ارزشیابی را نیز متحول کند

آذرکیش گفت: انتظار نداریم معلمان و دانش‌آموزان صرفاً پاسخ‌های آماده را از هوش مصنوعی دریافت کنند. ورود هوش مصنوعی به مدرسه، لایه‌های عمیق‌تری دارد و باید دانش‌آموزان و معلمان را با این لایه‌ها آشنا کنیم.

وی افزود: ورود هوش مصنوعی به مدارس باید با تحول در شیوه‌های یاددهی و یادگیری و متناسب با آن، بازنگری در شیوه‌های ارزشیابی همراه باشد.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش تصریح کرد: هوش مصنوعی را نباید به‌عنوان عامل یا جایگزین آموزش تلقی کرد؛ بلکه باید از ظرفیت‌های آن متناسب با امکانات و زیرساخت‌های کشور برای کمک به فرآیند آموزش استفاده کرد.

آذرکیش با اشاره به همکاری آموزش و پرورش با دانشگاه صنعتی شریف و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری گفت: این همکاری می‌تواند مسیر پایداری برای پیوند میان مدرسه، دانشگاه و فناوری‌های جدید ایجاد کند.

وی افزود: آموزش و پرورش میدان واقعی مسائل است، دانشگاه پشتوانه علمی و پژوهشی این طرح محسوب می‌شود و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری نیز ظرفیت پیوند دانش و پژوهش با راهکارهای عملی را فراهم می‌کند.

آذرکیش اظهار کرد: روابط بین‌بخشی یکی از اصول مهم در این مسیر است و همکاری میان بخش‌های مختلف می‌تواند به بهبود کیفیت آموزش و شکل‌گیری یک زیست‌بوم پایدار برای ادامه این فعالیت‌ها کمک کند.

وی گفت: هدف ما این است که این همکاری از سطح برگزاری دوره‌ها فراتر رود و در نهایت به حل مسائل واقعی کلاس درس منجر شود.

معلم، نقطه آغاز تحول آموزش در عصر دیجیتال

آذرکیش با تأکید بر اینکه نقطه آغاز تحول در عصر دیجیتال، توانمندسازی معلمان است، گفت: آموزش معلمان را به‌عنوان نقطه آغاز این تحول در نظر گرفته‌ایم؛ چراکه استفاده از هوش مصنوعی در مدرسه، باید با استفاده از ظرفیت و توانمندی معلمان همراه باشد.

وی افزود: معلم باید بتواند درک کند چه زمانی استفاده از هوش مصنوعی مفید است، چگونه از آن استفاده کند و چگونه خروجی‌های آن را ارزیابی و راستی‌آزمایی کند. بنابراین نقش معلم نه‌تنها کمرنگ نمی‌شود، بلکه در این دوره اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش گفت: یکی از راهکارهای سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، بهره‌مندی هوشمندانه از فناوری‌های نوین و اصلاح و به‌روزرسانی روش‌های آموزشی با تأکید بر روش‌های فعال و خلاقانه و نقش الگویی معلمان است. به همین دلیل، آغاز این برنامه تحولی را با معلمان دنبال می‌کنیم تا دانش‌آموزانی تربیت شوند که در کنار بهره‌گیری از فناوری، خلاق، مسئول، پرسشگر و توانمند باقی بمانند.

وی با اشاره به نقش الگوهای همسال در ایجاد انگیزه و شناسایی استعدادهای دانش‌آموزان، بر استفاده از ظرفیت مدال‌آوران المپیادهای علمی برای انتقال تجربه به دانش‌آموزان تأکید کرد و گفت: با توجه به نقش الگوهای همسال در ایجاد انگیزه و شناسایی استعدادهای دانش‌آموزان، این سؤال مطرح است که وزارت آموزش و پرورش چه برنامه‌ای برای استفاده از ظرفیت مدال‌آوران المپیادهای علمی به‌عنوان الگوهای علمی همسال و انتقال تجربه آنها به دانش‌آموزان دارد.

آذرکیش افزود: همچنین این سؤال مطرح است که برای اینکه مدال‌آوران المپیادهای علمی پس از پایان دوران دانش‌آموزی از کشور و این مسیر فاصله نگیرند، چه برنامه‌هایی برای حفظ ارتباط و ایجاد مسیر اتصال با آنها در نظر گرفته شده است.

وی همچنین با اشاره به ظرفیت باشگاه رسانه مدال‌آوران المپیادهای علمی اظهار کرد: در این مجموعه، موضوع اشتراک‌گذاری دانش و تجربه مورد توجه قرار گرفته و این ظرفیت در قالب کلاس‌ها و برنامه‌های آموزشی برای انتقال تجربه به دانش‌آموزان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آذرکیش تأکید کرد: استفاده از تجربه و دانش مدال‌آوران المپیادهای علمی می‌تواند زمینه مناسبی برای ایجاد انگیزه در میان دانش‌آموزان، شناسایی استعدادهای برتر و آشنایی آنها با مسیرهای علمی و آموزشی فراهم کند.

استفاده از ظرفیت مدال‌آوران المپیادهای علمی و فناوری‌های نوین در آموزش ضروری است

وی با اشاره به نقش الگوهای همسال در ایجاد انگیزه و شناسایی استعدادهای دانش‌آموزان، بر استفاده از ظرفیت مدال‌آوران المپیادهای علمی برای انتقال دانش و تجربه به دانش‌آموزان تأکید کرد.

آذرکیش گفت: با توجه به نقش الگوهای همسال در ایجاد انگیزه و شناسایی استعدادهای دانش‌آموزان، این سؤال مطرح است که وزارت آموزش و پرورش چه برنامه‌ای برای استفاده از ظرفیت مدال‌آوران المپیادهای علمی به‌عنوان الگوهای علمی همسال و انتقال تجربه آنها به دانش‌آموزان دارد.

وی افزود: همچنین این سؤال مطرح است که برای اینکه مدال‌آوران المپیادهای علمی پس از پایان دوران دانش‌آموزی از کشور و این مسیر فاصله نگیرند، چه برنامه‌هایی برای حفظ ارتباط و ایجاد مسیر اتصال با آنها در نظر گرفته شده است.

وی با اشاره به ظرفیت باشگاه رسانه مدال‌آوران المپیادهای علمی اظهار کرد: در این مجموعه، موضوع اشتراک‌گذاری دانش و تجربه مورد توجه قرار گرفته و این ظرفیت در قالب کلاس‌ها و برنامه‌های آموزشی برای انتقال تجربه به دانش‌آموزان مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آذرکیش در ادامه با اشاره به نقش فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در آموزش گفت: اعتقاد ما این است که مدرسه آینده باید مهارت‌محور باشد و دانش‌آموزان در بهره‌گیری از هوش مصنوعی باید به شیوه استفاده صحیح از این فناوری توجه داشته باشند.

وی افزود: باید به این موضوع توجه کنیم که هوش مصنوعی تا چه اندازه می‌تواند برای دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرد. اگر استفاده از این فناوری جای فکر کردن دانش‌آموز را بگیرد، مسئله‌ساز خواهد بود؛ اما اگر دانش‌آموز از آن برای حل مسئله و دریافت کمک در فرآیند یادگیری استفاده کند، می‌تواند در دنیای جدید به یادگیری او کمک کند.

آذرکیش با اشاره به نقش سه مؤلفه در آموزش نوین ادامه داد: آموزش را می‌توان پیوند سه مؤلفه دانست؛ نخست، طراحی آموزشی، دوم، فناوری و هوش مصنوعی و سوم، فعالیت‌های یادگیرنده‌محور. این سه مؤلفه در شرایط جدید آموزشی اهمیت ویژه‌ای دارند.

وی تأکید کرد: از این منظر، شیوه استفاده دانش‌آموزان از فناوری اهمیت زیادی دارد. تلاش ما این نیست که صرفاً با ایجاد یک‌سری مأموریت و تکلیف، موضوع را پیش ببریم؛ بلکه روش‌های یاددهی و ارزشیابی را متناسب با شرایط اصلاح خواهیم کرد تا دانش‌آموزان بتوانند از ظرفیت فناوری‌ها به شکل مؤثر و هدفمند استفاده کنند.