بن‌بست عربستان در جنگ یمن

پس از پاسخ منفی آمریکا به درخواست دخالت مستقیم، ریاض امید زیادی به «پیمان مکه» داشت؛ توافقی نظامی با حضور عربستان، پاکستان و ترکیه که قرار بود چتر امنیتی مشترکی برای ریاض بسازد. اما این پیمان تا کنون سودی برای عربستان نداشته و به نمادی از بی‌عملی متحدان تبدیل شده است. عمق فاجعه را می‌توان از مصاحبه یک مقام سعودی با شبکه ۱۲ رژیم صهیونیستی پی برد.

۱. پیمان مکه؛ چتری که کار نمی‌کند

«ترکیه و پاکستان ما را در برابر یمن تنها گذاشتند. از سوی پاکستان یا ترکیه چیزی جز اظهارات نرسیده است و هیچ همکاری صورت نگرفته است. آن‌ها فقط می‌خواهند سلاح بفروشند.»

این اظهارات در حالی مطرح شده که طبق پیمان مکه، قرار بود در صورت حمله به خاک یکی از کشورها، دو کشور دیگر برای دفاع مداخله کنند. اما این مقام سعودی می‌گوید در جنگ یمن، این پیمان چیزی جز یک ژست سیاسی و تبلیغاتی نبوده است.

پس از این اظهارات، مقامات پاکستانی با مصاحبه‌هایی به نوعی سعی در دلجویی از سعودی‌ها داشتند و از آمادگی برای حمایت از ریاض صحبت کردند. وزیر دفاع پاکستان، خواجه آصف، گفت که زمان اجرای پیمان دفاعی مکه فرا رسیده و این یک «پیمان ابدی» است. سخنگوی ارتش پاکستان نیز از استقرار حدود ۸۰۰۰ نظامی، یک اسکادران جنگنده JF-۱۷، پهپاد و سیستم پدافند هوایی HQ-۹ در عربستان خبر داد و تأکید کرد که تعهد پاکستان به امنیت عربستان «نامشروط» و «غیرقابل مذاکره» است.البته لازم به ذکر است که استقرار این تجهیزات مربوط به پیمان دفاعی دیگری با اسلام اباد است که در سال ۲۰۲۵ منعقد شده است.

۲. چرخش به تل‌آویو و لندن

رسانه‌ها پیش‌تر گزارش کرده بودند ریاض پس از ناامیدی از آمریکا، به سراغ رژیم صهیونیستی و انگلیس هم برای کمک در جنگ رفته است. رسانه‌های صهیونیستی نظیر اسرائیل هیوم و جروزالم پست فاش کرده‌اند که ریاض به‌طور غیرمستقیم و از طریق سنتکام، از اسرائیل درخواست کمک اطلاعاتی کرده است تا از بستن باب‌المندب جلوگیری کند — در حالی که عربستان هنوز اسرائیل را به رسمیت نمی‌شناسد.

پس از آمریکا و اسرائیل، بلومبرگ گزارش کرده که ریاض به سراغ لندن رفته و از اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، درخواست حمله هوایی و اعزام مشاور نظامی کرده است. ولی نخست‌وزیر بریتانیا فعلاً تردید دارد و فقط با اعزام مشاور موافقت کرده است.

۳. بحران موشک‌های رهگیر

آسوشیتد پرس نیز به نقل از برخی منابع گزارش کرده که عربستان سعودی در پی مواجهه با رو به اتمام بودن موشک‌های رهگیر خود، از فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر خواسته سامانه‌های دفاع هوایی خود را در مناطقی برای کمک به ریاض مستقر کنند. این درخواست ناشی از آن است که واشنگتن به‌عنوان مهم‌ترین تأمین‌کننده تسلیحات عربستان، خود با کاهش ذخایر موشک‌های رهگیر روبرو است.

۴. یک اشتباه همیشگی

ریاض چندین دهه است که معتقد است امنیت را می‌توان با دلارهای نفتی خرید و مدام با تشکیل ائتلاف‌های نافرجام در پی یافتن متحدین ناهمگونی است که اشتراک چندانی با آن‌ها ندارد. افزون بر آن، با پر کردن جیب شرکت‌های تسلیحاتی غربی، یک تصور قدرت پوشالی از خود ساخته که امروز دیگر هیچ‌کس روی آن حساب نمی‌کند.

اولین سوالی که به ذهن می‌رسد این است که وقتی عربستان از پس انصارالله بر نمی‌آید، چرا با آن‌ها وارد جنگ می‌شود و مدام به دنبال ملتهب کردن شرایط منطقه و تقابل با محور مقاومت است؟ مشخص نیست ارتش سعودی با وجود دهه‌ها خریدهای میلیارد دلاری چرا انقدر ناکارآمد و ضعیف عمل می‌کند. از طرفی ریاض به حدی دچار استیصال شده که دیگر حتی نگران اعتبار و آبروی خود هم نیست و مدام در پایتخت‌های شرقی و غربی به دنبال متحدینی می‌گردد که آن‌ها را در برابر انصارالله یاری کنند.

راه رهایی ریاض

ریاض به جای تنش بیشتر و سرگردانی بین پایتخت‌های مختلف، کافی است سیاست‌های خود را اصلاح کند. به جای تقابل با محور مقاومت و همکاری با آمریکا و رژیم صهیونیستی، دست از تنش بیشتر در منطقه بردارد، محاصره یمن را بردارد و پایگاه‌های واشنگتن در منطقه را تعطیل کند. قطعاً این دو اقدام گام بسیار مهمی در ترمیم روابط با تهران و صنعا محسوب می‌شود. و این، بزرگ‌ترین شکست یک قدرت منطقه‌ای است: اینکه امنیتش را نتواند از خودش بگیرد.

جمع‌بندی

ریاض در بن‌بستی گرفتار شده که هیچ‌گاه تصور آن را نمی‌کرد. سیاست آویزان بودن، نه نشانه زیرکی، که نشانه بن‌بست است. عربستان تا وقتی به جای مذاکره با همسایگان و پایان دادن به جنگ، به دنبال چتر دیگران باشد، هر بحران بعدی، التماس بعدی را می‌سازد.