خودباوری نخبگان کلید عبور از چالش‌ها

وی افزود: وقتی در نخبگان، دانشجویان و آنان که باور و ایمان دارند که باید سربلند زندگی کنیم و نباید سر خم کنیم، این باور برای حل مشکلات وجود داشته باشد، آن راه را پیدا خواهیم کرد.

دانشمندان و عالمان به دنبال راهی برای برون‌رفت از مشکلات هستند

پزشکیان تأکید کرد: دانشمندان و عالمان به دنبال کسب علم و توانایی برای برون‌رفت از این مشکلات هستند و ما می‌توانیم این کار را بکنیم و این چیزی است که باید به آن باور داشته باشیم؛ لذا اگر این باور را داشته باشیم، از مشکلات عبور خواهیم کرد.

پزشکیان اظهار کرد: باور و تصور من این است که همه شما و همه آن‌هایی که مدیر هستند، می‌توانند رئیس‌جمهور شوند و می‌توانند وزیر شوند و هر مسئولیتی را بر عهده بگیرند؛ همان‌طور که در زمان جنگ، ما اختیاراتمان را به استانداری‌ها واگذار کردیم.

باید به افراد توانمند میدان بدهیم

وی افزود: اکنون ما تصور می‌کنیم که در این مملکت فقط یک رئیس‌جمهور وجود دارد، ولی من چنین باوری ندارم. این‌طور نیست که اگر ما را شهید کنند، از ما بهترانی وجود نداشته باشند که بیایند و پای این مملکت بایستند و برای عزت و سربلندی مردم از جان مایه بگذارند. فقط باید به آن‌ها میدان بدهیم تا بیایند، میدان بدهیم تا شکوفا شوند و میدان بدهیم تا خودشان را نشان دهند؛ نه اینکه تصور کنیم من رئیس هستم، دستور می‌دهم و دیگران باید اطاعت کنند.

برای سربلندی کشور باید دست به دست هم بدهیم

رئیس‌جمهور گفت: من یک خدمتگزار هستم و درخواست می‌کنم دست به دست هم بدهیم، برای سربلندی این کشور به پا خیزیم و مشکلات کشور را حل کنیم. ما می‌توانیم. منی که اینجا ایستاده‌ام، دیروز یک دانشجوی معمولی بودم، پزشک شدم، مسئول دانشگاه شدم و وزیر شدم. من یک نماینده معمولی بودم، مانند همه نمایندگان؛ اما اکنون مسئولیت سنگین کشور بر دوش ماست و باید مشکلات آن را حل کنیم.

وی ادامه داد: ما می‌توانیم؛ وقتی با یکدیگر دست به دست هم بدهیم، می‌توانیم مشکلات را حل کنیم. اگر با هم باشیم، آن قله‌ها را ببینیم و تلاش کنیم، باید به آنجا برسیم. ممکن است من به آن قله‌ها نرسم، اما در میان ما کسانی هستند که به آن قله‌ها خواهند رسید و می‌توانند دیگران را نیز با خود به بالا هدایت کنند و بالا بکشند.

رئیس‌جمهور تصریح کرد: باور کنید تا اینجا که من ایستاده‌ام، اصلاً در فکر این نبودم که باید به اینجا برسم، ولی با تمام وجود دلمان می‌خواهد برای مردممان، کشورمان، استقلالمان، عزتمان و سربلندیمان تا جایی که از دستمان برمی‌آید، تلاش کنیم. این چیزی بود که با تمام وجود به دنبال آن بودیم و تلاش می‌کردیم به سمت آن برویم.

رئیس‌جمهور بیان کرد: باید با همان باور و اعتقادی که در تک‌تک ما وجود دارد، برای سربلندی کشورمان تلاش کنیم. آن‌گاه این باور، شبانه‌روز ما را در این مسیر هدایت می‌کند تا برای کشورمان با تمام وجود تلاش کنیم، سر خم نکنیم و راهی برای عزت و سربلندی کشورمان پیدا کنیم و این امر با وجود شما امکان‌پذیر است.

اختلاف و دعوا در دانشگاه‌ها برایم قابل درک نیست

پزشکیان اظهار کرد: من بارها در دانشگاه‌ها، وقتی افراد با یکدیگر دعوا می‌کنند یا اختلاف دارند، با خودم فکر می‌کنم که این رفتار برایم قابل درک نیست.

وی افزود: هیچ ظلمی بالاتر از این نیست که انسان حرف درست را نپذیرد و سخن حق را قبول نکند. اگر چنین باوری در ما به وجود بیاید، می‌توانیم در مسیر درست حرکت کنیم. در قرآن آیات بسیاری وجود دارد که نشان می‌دهد ظلمی بالاتر از این نیست که انسان حرف حق را نپذیرد.

رئیس‌جمهور گفت: در جایی بیان می‌شود که چه کسی ظالم‌تر از آن کسی است که به خدا دروغ ببندد؟ به خدا نمی‌توان دروغ گفت؛ یعنی به مردمی که خلق خدا هستند، نمی‌توان دروغ گفت. همچنین، این پرسش مطرح می‌شود که چه کسی ظالم‌تر از آن کسی است که به خدا دروغ ببندد یا هنگامی که سخن حق به او می‌رسد، آن را تکذیب کند؟ جهنم جای کافران است.

پزشکیان اظهار کرد: کافر کسی است که حق را بپوشاند و نپذیرد. شهید بهشتی که اکنون دانشگاهی به نام ایشان نام‌گذاری شده است، کتابی با عنوان حق و باطل از دیدگاه قرآن دارد که توصیه می‌کنم آن را مطالعه کنید. حق مستقل از من و شما و مستقل از انسان‌هاست. انسان‌ها را باید بر اساس حق شناخت، نه بر اساس جایگاه و موقعیت آن‌ها.

اگر دست به دست هم بدهیم، خواهیم توانست مملکت را درست کنیم

وی در ادامه تاکید کرد : اگر دست به دست هم بدهیم، خواهیم توانست مملکت را درست کنیم. آماده‌ایم دانشگاه با تخصص‌های مختلف وارد میدان شود؛ زیرا هنگامی که از ایجاد ساختار صحبت می‌کنیم، منظور ساختار مهندسی، نیروی انسانی، مدیریتی، اجتماعی و سیاسی است.

رئیس‌جمهور گفت: علت اینکه نمی‌توانیم مسائل را حل کنیم، این است که تصور می‌کنیم اگر راه‌حلی از نظر اقتصادی درست باشد، باید اجرا شود؛ اما اینکه این راه‌حل اقتصادی چگونه باید اجرایی شود، موضوع دیگری است. مدیریت باید مشخص کند که چگونه می‌توانیم این راهکار را اجرا کنیم. جامعه‌شناس نیز باید توضیح دهد که در وضعیت اجتماعی موجود و با توجه به روندها و عادت‌های جامعه، چگونه می‌توانیم تغییر جهت ایجاد کنیم و آن را با هماهنگی مردم پیش ببریم.

وی ادامه داد: اینکه من حرف درستی می‌زنم، یک موضوع است و اینکه چگونه می‌توانم آن حرف درست را اجرا کنم، موضوع دیگری است. تصور اینکه چون راه‌حلی ارائه می‌دهیم، پس باید اجرا شود، همان نقطه‌ای است که اشتباه می‌کنیم.

پزشکیان عنوان کرد: ما سال‌هاست این حرف‌ها را می‌زنیم و همه می‌دانند که نمی‌توان بنزین را با قیمت ۱۵۰۰ تومان عرضه کرد؛ درحالی‌که هزینه حمل‌ونقل آن ۴ تا ۵ هزار تومان است. یعنی بنزینی که حمل می‌کنیم و به مقصد می‌رسانیم، ۵ هزار تومان هزینه دارد، اما آن را با قیمت ۱۵۰۰ تومان عرضه می‌کنیم. حالا چه باید بکنیم که ضمن رفع نگرانی‌های مردم، آن‌ها را همراه کنیم، مشکل را حل کنیم و مزایای این تصمیم را نیز بر اساس عدالت در اختیار همه مردم قرار دهیم؟ مسئله روشن است، اما اگر بخواهیم ناگهان مداخله کنیم، کل جامعه را به هم می‌ریزیم.

رئیس‌جمهور بیان کرد: بارها گفته‌ام که در پزشکی، وقتی با بیماری مواجه می‌شویم، فقط یک دارو تجویز نمی‌کنیم؛ بلکه مداخلات متعددی انجام می‌دهیم. در عروق، قدرت عضلانی، درد، وضعیت ذهنی و مبارزه با عفونت، هر اقدامی که لازم باشد، انجام می‌دهیم تا مشکل بیمار حل شود.

وی افزود: نخست اینکه برای حل یک معضل، مداخلات مختلفی انجام می‌دهیم و دوم اینکه به‌تدریج پیش می‌رویم. صبر می‌کنیم تا بیمار بتواند شرایط را تحمل کند. اگر میزان مداخله بیش از توان بیمار باشد، ممکن است او را از بین ببرد و اگر کمتر از حد لازم باشد، اثربخش نخواهد بود. بنابراین، باید متناسب با وضعیت بیمار تصمیم بگیریم. به همین دلیل، لازم است هر روز بیمار را تحت نظارت قرار دهیم، وضعیت او را ارزیابی کنیم و مداخله بعدی را انجام دهیم.

پزشکیان عنوان کرد: جامعه از وجود یک انسان پیچیده‌تر است و پیچیدگی بسیار زیادی را دارد. نمی‌توان مسائل جامعه را با یک نسخه یا یک مداخله حل کرد. باید از جهت‌های مختلف، با مداخلات گوناگون و به‌تدریج اقدام کنیم تا راه‌حل را پیدا کنیم. در غیر این صورت، اگر بخواهیم همه چیز را یک‌باره اجرا کنیم، نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که مشکلات حل شوند. کدام بیماری در یک لحظه درمان می‌شود؟ ما باید این موضوع را درک کنیم.

رئیس‌جمهور گفت: دانشگاه‌ها در کشورهای توسعه‌یافته دیگر در نسل دوم و سوم متوقف نمانده‌اند و به سمت دانشگاه‌های نسل چهارم و پنجم حرکت می‌کنند. دانشگاهی که صرفاً به دنبال علم و تحقیق باشد، در بهترین حالت دانشگاه نسل دوم است. دانشگاه باید علاوه بر علم و تحقیق، مهارت، خدمت به جامعه و آینده‌نگری را نیز در دستور کار قرار دهد.

وی ادامه داد: اینکه امروز بتوانیم از منابع و معادن کشور حداکثر استفاده را ببریم، یک موضوع است؛ اما اینکه پس از ۵۰ سال، وقتی این منابع به پایان رسیدند، چه باید بکنیم، موضوع دیگری است. اکنون در دانشگاه‌ها، چندین تخصص و رشته در کنار یکدیگر می‌نشینند و درباره این موضوع فکر می‌کنند که ۱۰۰ سال دیگر در این کره خاکی چه باید بکنیم.

پزشکیان اظهار کرد: اکنون در تهران، آب‌های زیرزمینی را استخراج می‌کنیم و آب مناطقی را که پیش‌تر در آن‌ها جریان داشت، به تهران منتقل می‌کنیم. آب‌های زیرزمینی ما تمام خواهد شد و وضعیت منابع آبی که از مناطق دیگر منتقل می‌شوند نیز مشخص است. روند تغییرات به سمت خشکسالی است و کره زمین در حال گرم‌شدن است. باید درباره این موضوع فکر کنیم که اگر آب‌های زیرزمینی کاهش پیدا کنند و تهران و مناطق اطراف آن همچنان گسترش یابند، آب مورد نیاز را از کجا تأمین خواهیم کرد. یافتن راه‌حل برای چنین مسائلی، به تفکر و چاره‌اندیشی نیاز دارد.

وی افزود: کره خاکی که در آن زندگی می‌کنیم، مانند سفینه‌ای است که فقط ابعاد بزرگ‌تری دارد و در یک کهکشان در حال حرکت است؛ البته خود کهکشان نیز حرکت می‌کند. همه ما مسافران این سفینه هستیم و در این فضای بزرگ زندگی می‌کنیم. در چنین شرایطی، چرا باید با یکدیگر دعوا کنیم، به هم ظلم کنیم، نامهربانی کنیم، زور بگوییم و بدرفتاری کنیم؟ چرا نباید دست به دست هم بدهیم تا فرصتی که در اختیار داریم، برای همه کسانی که در این کره خاکی زندگی می‌کنند، شیرین و لذت‌بخش باشد و آن را برای آیندگان نیز حفظ کنیم؟ نباید همه منابع را مصرف کنیم و به پایان برسانیم، به‌گونه‌ای که آیندگان دیگر چیزی برای استفاده نداشته باشند.

پزشکیان عنوان کرد: به شما اعتماد دارم و باورم این است که اگر دانشگاهیان و دانشجویان وارد میدان شوند و از دانشگاه علم و دانشگاه تحقیق بیرون بیایند و به دانشگاه عمل و ارائه راه‌حل تبدیل شوند، می‌توانیم مشکلات را حل کنیم. ما توانایی این کار را داریم.

رئیس‌جمهور گفت: وقتی می‌بینم کشور ما در چنین وضعیتی قرار دارد و کشورهای دیگر نمی‌توانند این شرایط را بپذیرند، از نظر اعتقادی نیز نمی‌توانم قبول کنم که ما از دیگران چیزی کم داشته باشیم. هیچ‌چیز ما از هیچ‌چیز دیگران کمتر نیست؛ تنها چیزی که باید اصلاح شود، نگاه ماست. اگر این نگاه را اصلاح کنیم، می‌توانیم به آن قله‌ها برسیم و این شما هستید که می‌توانید چنین نگاهی را در کشور و برای مملکت به ارمغان بیاورید.

وی ادامه داد: آقای دکتر سیمایی و دیگر مسئولان، جلسات متعددی با دانشگاه‌ها برگزار کرده‌اند؛ اما موضوع اصلی این است که چه کسی می‌تواند وارد میدان شود و کدام مشکل را حل کند. ما بستر لازم را برای آن‌ها فراهم می‌کنیم. من نمی‌خواهم صرفاً تحقیق انجام دهم؛ مسئله این است که برای مشکلات موجود راه‌حل وجود دارد و پیدا کردن آن‌ها کار دشواری نیست. مشکل ما نبود افرادی است که دانش و مهارت لازم را داشته باشند و بخواهند برای حل مشکلات وارد میدان شوند.

پزشکیان بیان کرد: اکنون با یک جست‌وجوی ساده می‌توان برای بسیاری از مشکلات راه‌حل‌های متعددی پیدا کرد؛ اما مسئله این است که برخی افراد ممکن است دانش لازم را داشته باشند، ولی از مهارت اجرا برخوردار نباشند. برخی نیز مهارت دارند، اما باور ندارند یا نمی‌خواهند کاری انجام دهند. دانشگاه باید زمینه‌ای فراهم کند که عزم، اراده و مهارت لازم برای حل مشکلات در افراد شکل بگیرد. اگر چنین اراده‌ای ایجاد شود، می‌توانیم مشکلاتمان را حل کنیم؛ زیرا امکانات فراوانی در اختیار داریم.

رئیس‌جمهور گفت: امیدوارم شما دانشگاه را به دانشگاه نسل سوم و چهارم تبدیل کنید. ما در کنار شما می‌نشینیم و برای هر یک از این مسائل، بستر لازم را فراهم می‌کنیم.

رئیس جمهور در خود شرکت‌های زیانده، اظهار داشت: درباره شرکت‌ها نیز باید بگویم که فردا جلسه‌ای داریم تا مشخص شود با شرکت‌هایی که در اختیار ما هستند و زیان می‌دهند، چه باید بکنیم. اداره چنین شرکت‌هایی و مواجهه با زیان‌های چندین میلیاردی و چندین هزار میلیاردی، موضوعی است که به هنر مدیریتی نیاز دارد؛ به‌ویژه وقتی افرادی که موجب زیان می‌شوند، فوق‌العاده‌های چندصد میلیون تومانی یا چندصد میلیارد تومانی دریافت می‌کنند.

پزشکیان عنوان کرد: ما به افرادی که این شرکت‌ها را اداره می‌کنند، فوق‌العاده مدیریت می‌دهیم؛ درحالی‌که برخی از این شرکت‌ها زیان‌ده هستند. فردا جلسه‌ای داریم و گروهی نیز در این زمینه کار کرده‌اند تا مشخص شود چگونه باید شرکت‌هایی را که در اختیار داریم، واگذار کنیم.

پزشکیان گفت: شرکت‌هایی که در اختیار داریم، نزدیک به ۶ تا ۷ هزار همت ارزش دارند. این شرکت‌ها در اختیار دولت یا شرکت‌های به‌اصطلاح خصولتی هستند؛ یعنی با حدود ۷ میلیون میلیارد تومان سرمایه مواجه هستیم. بااین‌حال، مشکلات مدیریتی داریم و برخی افراد بدون توجه به بهره‌وری و کارایی، تصمیم‌هایی می‌گیرند که به زیان منافع عمومی تمام می‌شود.

وی ادامه داد: من متوجه هستم که این شیوه، مدیریت صحیح نیست؛ اما پرسش این است که چگونه باید مسیر اصلاح را طی کنیم. همان‌طور که گفتم، مداخلات مختلفی لازم است. وقتی می‌خواهیم مدیری را از یک مجموعه کنار بگذاریم، می‌گویند او به رئیس‌جمهور وصل است؛ وقتی می‌خواهیم فرد دیگری را تغییر دهیم، می‌گویند به شخص دیگری وابسته است. در نتیجه، اجازه نمی‌دهند تصمیم‌ها بر اساس کارایی، دانایی و توانایی اتخاذ شوند. این یکی از مشکلاتی است که با آن مواجه هستیم.

پزشکیان اظهار کرد: این موضوع را در دیدار با رهبر عزیزمان که به مدت ۷ ساعت و نیم به طول انجامید، مطرح کردم. به قاعده شهید هم عرض کرده بودم، لذا تأکید کردم که انتخاب افراد باید بر اساس شایستگی باشد، نه وابستگی به رئیس‌جمهور یا دیگران. از سوی دیگر، از قوه قضائیه نیز به دلیل برخی مسائل انتقادهایی مطرح می‌شود. در چنین شرایطی، هر کسی بخواهد از من انتقاد کند، باید بداند که با وضعیت پیچیده‌ای روبه‌رو هستیم؛ زیرا با تغییر هر فرد، ممکن است از جایی دیگر مسئله‌ای ایجاد شود.

وی افزود: به رهبر عزیزمان عرض کردم که بهتر است گروهی از افراد مشخص شوند تا مسئولیت مراکز و مجموعه‌ها را بر اساس لیاقت، شایستگی، تجربه و پاسخ‌گویی به افراد واگذار کنند. فردی که مسئولیت می‌پذیرد، باید پاسخ‌گو باشد. اگر من مسئولیتی را قبول می‌کنم، باید در آینده درباره بهره‌وری، کارایی و میزان تولید مجموعه‌ای که در اختیارم قرار گرفته است، پاسخ بدهم. نمی‌توان مجموعه‌ای را به فردی واگذار کرد و سپس اجازه داد آن را تخریب کند و در عین حال، به او فوق‌العاده مدیریت نیز پرداخت.

پزشکیان عنوان کرد: هرچه فکر می‌کنم، نمی‌توانم بپذیرم که حقوق افراد را به‌صورت یکسان پرداخت کنیم، بدون آنکه تفاوتی میان میزان کار و عملکرد آن‌ها قائل شویم. چرا باید به افراد صرفاً به دلیل داشتن یک پست، حقوق پرداخت شود؟ در بسیاری از مجموعه‌ها، فردی که ۲۴ ساعت کار می‌کند، به اندازه کسی حقوق می‌گیرد که هیچ کاری انجام نمی‌دهد؛ حتی گاهی افرادی که کار نمی‌کنند، دریافتی بیشتری دارند.

وی ادامه داد: دانشگاه نه‌تنها می‌تواند، بلکه باید به ما کمک کند. ما باید از مرحله اتکای صرف به علم عبور کنیم، مهارت را نیز به دست آوریم و این باور را در خود ایجاد کنیم که در خدمت جامعه‌مان باشیم. باید بتوانیم کشورمان را به سمت پیشرفت هدایت کنیم.

پزشکیان بیان کرد: وقتی این باور در دانشجویان، جوانان و استادان کشور شکل بگیرد، آن‌ها وارد میدان خواهند شد و برای حل مشکلات قدم برخواهند داشت. باید وارد میدان شویم؛ اگر بدانیم چه باید بکنیم، راه را پیدا می‌کنیم و اگر راهی وجود نداشته باشد، آن را می‌سازیم. این کاری است که شما می‌توانید انجام دهید.

رئیس‌جمهور گفت: هیچ مانعی نمی‌تواند در برابر ما قرار بگیرد، اگر با افرادی مواجه باشیم که مصمم هستند بایستند و با تمام وجود برای انجام کار تلاش کنند. هیچ مانعی نمی‌تواند جلوی کسانی را بگیرد که برای رسیدن به هدف خود اراده و عزم جدی دارند. این مسیر پایدار و پابرجا خواهد بود.

وی در پایان خطاب به دانشجویان اظهار کرد: از شما می‌خواهم برای حل مشکلات کشور کمک کنید. باید دست به دست هم بدهیم و کشورمان را از مشکلات و مسائل متعددی که ایجاد شده است، بیرون بیاوریم. ما می‌توانیم و شما نیز می‌توانید.