نقش‌آفرینی مردم در ساختار دینی نظام

 

عضو حقوقدان شورای نگهبان با اشاره به اینکه از زمانی که انقلاب اسلامی عراق شکل گرفت و مردم عراق حکومت را در دست گرفتند مرتب در جریان تحولات عراق بوده است و با دانشگاهیان عراقی مباحثات علمی داشته‌اند، افزود: من از این فرصت هم استفاده می‌کنم و نکاتی را درباره شکل‌گیری قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مطرح می‌کنم و چند اصل مهم آن را هم توضیح خواهم داد. جمهوری اسلامی ایران افتخار این را دارد که یک رهبر دینی به نام امام خمینی (رضوان‌الله‌تعالی علیه) نوری را بر کشور ایران و بلکه بر سراسر منطقه تاباندند. 

 

او با اشاره به دوران ستمشاهی ایران گفت:در دوران رژیم شاه اگرچه کشور ایران به عنوان یک کشور شیعه و مسلمان شناخته می‌شد، اما ما آزادی عمل در عبادات و رفتار‌های دینی‌مان را به راحتی نداشتیم. همچنین مهم‌ترین ویژگی رژیم شاه، وابستگی او به آمریکا و غرب بود و با اینکه کشور ما آن موقع ۳۰ میلیون نفر جمعیت داشت و درآمد نفتی زیادی هم داشتیم، اما ۷۰ درصد در محرومیت زندگی می‌کردند و شاه فقط محافظ منافع آمریکا و غرب شناخته می‌شد. آنچه که امام خمینی (ره) برای ما به ارمغان آورد دو مساله بود؛ اول توجه به رعایت احکام اسلامی و دوم استقلال کشور و خارج شدن از زیر یوغ شرق و غرب؛ و این که شما ملاحظه می‌کنید چهل سال است که امریکا با مردم ایران و نظام جمهوری اسلامی ایران دشمنی می‌کند به خاطر همین استقلال جمهوری اسلامی ایرانی است.

 

کدخدایی ادامه داد: اگر مصاحبه‌های امام خمینی با خبرنگاران خارجی را قبل از پیروزی انقلاب اسلامی، ملاحظه کنید، همین دو نکته را در فرمایشات ایشان می‌بینید؛ اجرای احکام اسلامی و آزادی و استقلال کشور ایران. نظام جمهوری اسلامی ایران، نظامی برخاسته از رای مردم است. با رفراندومی که برگزار شد و اکثریت مردم ایران به آن رای دادند، نظام جمهوری اسلامی ایران شکل گرفت؛ ما می‌توانیم مدعی بشویم که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قانونی است مبتنی بر احکام اسلامی و مردم‌سالاری دینی و استقلال از استکبار و در مقدمه این قانون اساسی هدف از ایجاد حکومت یا نظام سیاسی اسلامی این طوری بیان شده که حکومت از نظر اسلام یک حکومت طبقاتی و سلطه‌گر یا گروهی نیست و جامعه اسلامی باید با ارزش‌های اسلامی جهان‌شمول اداره شود. 

 

او افزود: اینکه عرض کردم هیچ جدایی بین مردم مسلمان نیست، مخصوصا بین مردم ایران و عراق، با استناد به مقدمه قانون اساسی است که به آیه شریفه «إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُکُمْ أُمَّهً وَاحِدَه» اشاره دارد و بیان می‌کند که نظام اسلامی باید به سمت ایجاد امت واحده برود. 

 

عضو حقوقدان شورای نگهبان با اشاره به اصل دوم قانون اساسی که مبانی دینی نظام جمهوری اسلامی ایران را تبیین می‌کند، اعتقاد به وحدانیت خداوند بزرگ، معاد، عدل و سایر مبانی دینی اسلام را به عنوان مبانی این نظام سیاسی برشمرد و افزود: در همین اصل همچنین از نفی ستمگری، سلطه‌گری و سلطه‌پذیری هم صحبت شده است و اگرچه نظام ما یک نظام دینی است، اما نظام دینی‌ای است که مردم آن را انتخاب کرده‌اند و پشتیبان آن هستند و نقش مردم نادیده گرفته نشده است و اصل ششم قانون اساسی هم اشاره داره به همین بحث که در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید با اتکا به آرای عمومی انجام شود. پس جمهوری اسلامی ایران مبتنی است بر پایه‌های دینی و حمایت، حضور و مشارکت جدی مردم.

 

رئیس پژوهشکده شورای نگهبان با اشاره به وضعیت انتخابات در کشور ایران قبل از پیروزی انقلاب اسلامی گفت: در دوره شاه عموم مردم هیچ‌گاه چیزی از انتخابات متوجه نمی‌شدند، گاهی اوقات در روزنامه‌ها و در رادیو می‌شنیدیم که در مجلس صحبتی مطرح شده است، ولی اینکه انتخابات کی و چگونه برگزار شده است و این افراد چگونه انتخاب شده‌اند، اصلا خبری نداشتیم، اما بعد از انقلاب اسلامی بیش از چهل انتخابات مجلس شورای اسلامی، ریاست جمهوری، مجلس خبرگان رهبری، شورا‌های اسلامی شهر و روستا یا رفراندوم داشته‌ایم.

 

کدخدایی در ادامه با طرح این سوال که آیا نظام جمهوری اسلامی ایران بر مبانی دینی یا مشارکت مردم، چگونه در قانون اساسی تبیین شده و چگونه اجرا می‌شود؟ افزود: در بخش اول که به پایه‌های دینی جمهوری اسلامی ایران استناد شد، ما دو نهاد را در قانون اساسی داریم، اول نهاد ولایت فقیه است که برآمده از آموزه‌های اسلامی است و امام (ره) آن را به منصه ظهور رساند. 

 

او در توضیح اصل ولایت فقیه اظهار داشت: نهاد ولایت فقیه در اصل پنجم قانون اساسی ما ذکر شده است؛ اینکه ولایت امر و امامت امت بر عهده یک فقیه عادل، با تقوا، آگاه به زمان، شجاع، مدیر و مدبر است؛ و به سایر شرایط و اختیارات ولی فقیه هم در اصول دیگر قانون اساسی اشاره شده است. پس یکی از تضمین‌های دینی بودن نظام ما ولی فقیه است و نهاد دیگر، شورای نگهبان است که با تدبیر حضرت امام و مؤسین قانون اساسی در قانون اساسی تعبیه شد. 

 

عضو حقوقدان شورای نگهبان سپس با اشاره به اصل چهارم قانون اساسی که اشاره دارد به اینکه کلیه قوانین و مقررات مدنی، جزایی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی، سیاسی و غیر اینها باید بر اساس موازین اسلامی باشد، ادامه داد: این کار را چه کسی باید انجام دهد؟ فقهای آشنا به مباحث دینی، فقهی و مسایل روز که قانون اساسی آنها را در شورای نگهبان لحاظ کرده است و به خاطر همین کار، اصل ۹۱ ترکیب شورای نگهبان را اینگونه تعیین کرده است: هم پاسداری از موازین شرعی و هم پاسداری از اصول قانون اساسی برعهده شورای نگهبان گذاشته شده است و برای این امر شش نفر از فقهای عادل و آگاه به مقتضیات زمان باید از سوی ولی فقیه تعیین شوند و شش نفر هم حقوقدان در مسائل مختلف حقوقی که از طرف رییس قوه قضاییه به مجلس شورای اسلامی معرفی می‌شوند و آن شش نفر از طریق مجلس انتخاب می‌شوند.

 

او افزود: پس این دو محور اساسی که در قانون اساسی ما آمده است اول، اتکا به مبانی دینی و آموزه‌های اسلامی، از طریق ولایت فقیه و شورای نگهبان تضمین شده و نسبت به محور دوم که مشارکت مردم است، مردم‌سالاری دینی آن را محقق کرده است که در اصول ششم و هفتم تبیین شده است و نماد آن هم مجلس شورای اسلامی، ریاست جمهوری، مجلس خبرگان و شورا‌های اسلامی شهر و روستاست.

 

کدخدایی در ادامه به طرح مساله‌ای کلی‌تر از مباحث قانون اساسی پرداخت و آن مساله که به اذعان وی هم حضرت امام خمینی (ره) و هم امام شهید بر آن همت داشتند و در طول نزدیک به پنجاه سالی که از پیروزی انقلاب اسلامی گذشته آن را ترویج کردند.

 

او افزود: همه مسلمان متعهد هستند که ان‌شاءلله این راه را ادامه دهند و باور داشته باشند این است که دشمن اصلی اسلام و مسلمانان آمریکای جهانخوار است که امام راحل می‌فرمودند هرچه فریاد دارید بر سر آمریکا بزنید. آمریکا به خاطر منافعش هست که این جرثومه فساد، رژیم صهیونی را در منطقه ایجاد کرده است که هم بین مسلمانان اختلاف ایجاد بکند و هم محافظ منافع نامشروع آمریکا باشد.

 

عضو حقوقدان شورای نگهبان گفت: اگر بخواهیم رمز پیروزی مردم مسلمان خودمان را از زبان رهبر شهید مطرح کنیم باید به نکته‌ای اشاره کنیم که ایشان در رابطه با امام (ره) در یکی از سخنرانی‌ها داشتند. امام شهید، امام‌خمینی (ره) را این گونه توصیف کردند که امام خمینی به خدا و به مردم و به خود باور داشت و این سه عامل موجب موفقیت حضرت امام در پیروزی انقلاب اسلامی بود و من می‌خواهم همین توصیف را برای امام شهید به کار ببرم که امام شهید ما هم به خدا هم به مردم و هم به خود و به امام خمینی (ره) باور داشت و شما ملاحظه کردید افرادی که در این راه بودند، از جمله شهید سیدحسن نصرالله، شهید حاج قاسم سلیمانی، شهید ابومهدی المهندس، دنباله رو این نظریه مقاومت اسلامی بودند که با دست خالی می‌توانند در مقابل استکبار جهانی بایستند.

 

کدخدایی افزود: لذا ما اگر بخواهیم در برابر استکبار بایستیم که قطعا همه ما بر این کار اراده داریم، باید متحد باشیم و با اتحاد خودمان علیه دشمنان مستکبر جهانی مقاومت کنیم و این رمز پیروزی همیشگی تاریخ بوده و آن موقع می‌توانیم مدعی باشیم که ما هم پیرو امان خمینی (ره)، پیرو امام شهید و پیرو شهدای بزرگ جبهه مقاومت بوده‌ایم و هستیم.