خطر اینترنت ضعیف برای گیمرهای ایرانی

برای توسعه ورزش‌های الکترونیکی باید خانواده‌ها را آگاه کنیم

حسام‌الدین باقری، مدرس و پژوهشگر حوزه ورزش‌های الکترونیکی، درباره ضرورت پذیرش ورزش‌های الکترونیکی و بازی‌های ویدئویی به‌عنوان پدیده‌ای اجتماعی گفت: ما باید ورزش‌های الکترونیکی و بازی‌های ویدئویی را به‌عنوان پدیده‌ای که در جامعه اتفاق افتاده است، ببینیم. مسئله این است که ما برای مقابله با نگاه منفی که نسبت به این حوزه وجود دارد چه کردیم؟ این نگاه منفی وجود دارد، اما سؤال اینجاست که ما برای تغییر آن چه اقدامی انجام دادیم. اگر می‌خواهیم این حوزه رشد کند و توسعه یابد، باید خانواده‌ها را از طریق آموزش آگاه کنیم.

باقری، با تأکید بر ضرورت آگاهی‌بخشی به جامعه در زمینه ورزش‌های الکترونیکی گفت: مسئله این است که در این اکوسیستم، به جامعه‌ای آگاه نیاز داریم که شناخت کافی از این حوزه داشته باشد. در حال حاضر، در برخی کشورهای جهان، از جمله کره، مراکز بهداشتی و کلینیکی برای ورزشکاران الکترونیکی وجود دارد. در برخی کشورها نیز این اکوسیستم با برنامه‌ریزی در حال توسعه است.

این مدرس و پژوهشگر حوزه ورزش‌های الکترونیکی خاطرنشان کرد: کشورهایی که در زمینه ورزش‌های الکترونیکی موفق بودند، توانسته‌اند لایه‌های مختلف این اکوسیستم را طراحی کنند و برای هر لایه، شرح وظایف ذی‌نفعان را مشخص کنند. به همین دلیل، اکوسیستم ورزش‌های الکترونیکی در این کشورها به‌خوبی شکل گرفته است، منابع مالی زیادی در آن جریان دارد و این حوزه برای بخش‌های مختلف جامعه سودآوری ایجاد می‌کند.

او درباره وضعیت این اکوسیستم در ایران گفت: در ایران این اکوسیستم وجود دارد، اما بر اساس مطالعات انجام‌شده، کشور ما در رتبه هشتاد و یکم قرار دارد و چین رتبه نخست را به خود اختصاص داده است. در ایران، همان‌طور که مشاهده می‌کنیم، این اکوسیستم وجود دارد، اما بسیار کم‌رنگ است. در زمینه سیاست‌گذاری و ایجاد بسترهای لازم برای توسعه این حوزه، هنوز در مرحله پیدایش قرار داریم.

نبود متولی قدرتمند جهانی، از چالش‌های اصلی ورزش‌های الکترونیکی است

محمد آزوش، عضو هیئت‌رئیسه انجمن ورزش‌های الکترونیک، با اشاره به ساختار فعالیت انجمن‌های ورزشی و روند تبدیل آن‌ها به فدراسیون بیان کرد: اگر بخواهیم ساختار وزارت ورزش و جوانان را بررسی کنیم، زمانی که رشته ورزشی جدیدی مطرح می‌شود، کمیته‌ای تشکیل می‌شود و فعالیت آن در قالب انجمن آغاز می‌شود. این انجمن‌ها برای تبدیل شدن به فدراسیون، باید مراحل مشخصی را طی کنند. مدتی است که چنین موضوعی به تصویب رسیده و انجمن‌ها به‌صورت مستقل و زیر نظر معاونت‌های وزارت ورزش فعالیت می‌کنند تا در نهایت، شرایط لازم برای تبدیل شدن به فدراسیون را به دست آورند.

او ادامه داد: انجمن ورزش‌های الکترونیک نیز برای مدت طولانی زیرمجموعه انجمن ورزش‌های همگانی بود. اما توانستیم از این مجموعه جدا شویم و به انجمنی مستقل تبدیل شویم؛ اما در ادامه، وزیر تغییر کرد و با روی کار آمدن وزیر جدید، تقریباً همه‌چیز متوقف شد. موضوع تبدیل شدن به فدراسیون، دست‌کم در هفت تا ده سالی که من به‌صورت جدی درگیر فضای انجمن بودم، همواره مطرح بوده است. با این حال، اجرای آن تا حد زیادی به نظر و تصمیم وزیر وقت بستگی داشته است؛ ممکن است وزیری تمایل داشته باشد این اتفاق رخ دهد و ممکن است در دوره‌ای دیگر، این موضوع به نتیجه نرسد.

عضو هیئت‌رئیسه انجمن ورزش‌های الکترونیک، با اشاره به تفاوت ورزش‌های الکترونیکی با بسیاری از رشته‌های ورزشی سنتی بیان کرد: در این حوزه، فضای تجاری نقش بسیار پررنگی دارد و بازی‌ها اساساً در بستری تجاری فعالیت می‌کنند. یکی از چالش‌های ما نیز تحریم‌هایی است که در این زمینه با آن‌ها مواجه هستیم. وقتی یک بازی تجاری در اختیار شرکت خاصی قرار دارد، این محدودیت‌ها عملاً برای ما مشکل‌ساز می‌شوند. در نتیجه، ممکن است امکان شرکت در برخی بازی‌ها را نداشته باشیم یا بازیکنان ما نتوانند در رقابت‌های مربوط به آن‌ها حضور پیدا کنند. دلیل بخشی از این مشکلات نیز همین مسئله است.

آزوش، با اشاره به تحولات مدیریتی در فدراسیون جهانی ورزش‌های الکترونیک بیان کرد: این فدراسیون نتوانسته است به ساختاری کاملاً باثبات و مورد توافق همه فعالان این حوزه تبدیل شود. برای مثال، حدود سه یا چهار سال پیش، عربستان با صرف هزینه‌های بسیار زیاد وارد این عرصه شد. پیش از آنکه دوره مدیریتی وقت به پایان برسد، رئیس وقت به‌طور ناگهانی استعفا داد و فرد دیگری به‌عنوان سرپرست موقت منصوب شد. سپس انتخاباتی برگزار شد که تنها همان فرد در آن شرکت کرد و نامزد دیگری وجود نداشت. به این ترتیب، او به ریاست فدراسیون رسید.

او، افزود: پس از آن نیز اختلافاتی با دبیر فدراسیون به وجود آمد و یکی دو سال دیگر گذشت، بدون اینکه اتفاق خاصی رخ دهد. در کنار این مسائل، یکی دو نهاد موازی نیز شکل گرفتند. نهادی هم در آسیا وجود دارد که می‌توان از آن به‌عنوان فدراسیون ورزش‌های الکترونیک آسیا یاد کرد. این نهاد با فدراسیون جهانی اختلافات جدی دارد و اساساً در بسیاری از زمینه‌ها با آن همکاری نمی‌کند. شرایط مشابهی نیز در برخی قاره‌های دیگر وجود دارد.

این عضو هیئت‌رئیسه انجمن ورزش‌های الکترونیک با اشاره به جایگاه ایران در این اکوسیستم جهانی گفت: خوشبختانه وضعیت ما در این ورزش، آن‌قدرها هم نامطلوب نیست. در رتبه‌بندی‌هایی که طی سه یا چهار سال اخیر منتشر شدند، جایگاه ما در دو سال پایانی فعالیت‌مان نیز تقریباً در همین محدوده بوده است و در سال قبل از آن هم شرایط مشابهی داشتیم؛ به‌طوری که جایگاه ما حدود رتبه دوازدهم بود. البته در حوزه بازی‌های ویدئویی، از جنبه‌های مختلف، از زیرساخت‌ها و مسائل اقتصادی گرفته تا حمایت‌های موجود و ارتباطات بین‌المللی، از بسیاری از کشورهای جهان عقب هستیم.

آزوش با تأکید بر اینکه نیروی انسانی مهم‌ترین نقطه قوت ایران در این حوزه است، بیان کرد: تنها نقطه قوت ما، افرادی هستند که در این عرصه فعالیت می‌کنند. این افراد، چه در حوزه بازی‌سازی و چه در زمینه بازی کردن و سایر بخش‌های مرتبط، بسیار توانمندند. بسیاری از آن‌ها استعداد بالایی دارند و در سطح حرفه‌ای فعالیت می‌کنند. با این حال، باید شرایطی فراهم شود که این نیروها در کشور بمانند. برخی از آن‌ها به دلیل علاقه شخصی یا شرایط موجود تلاش می‌کنند فعالیت خود را در ایران ادامه دهند، اما واقعیت این است که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها از کشور می‌روند.

او ادامه داد: این افراد با سختی‌های فراوان، درآمد کم و چالش‌های متعدد کار می‌کنند. برای انجام ساده‌ترین فعالیت‌های اینترنتی نیز ممکن است مجبور باشند از ابزارهای مختلف عبور از محدودیت‌ها استفاده کنند؛ از اتصال به سرویس‌های مختلف گرفته تا تغییر تنظیمات شبکه و استفاده از ابزارهای دور زدن محدودیت‌های اینترنتی. در چنین شرایطی، تصمیم‌گیری‌های ناگهانی می‌تواند همه‌چیز را به هم بریزد. در مقابل، پیشنهادهای شغلی و حرفه‌ای که به این افراد ارائه می‌شود، معمولاً از نظر مالی و رفاهی چندین برابر جذاب‌تر است. به همین دلیل، بسیاری از آن‌ها ترجیح می‌دهند از ایران بروند.

عضو هیئت‌رئیسه انجمن ورزش‌های الکترونیک درباره وضعیت بازیکنان ایرانی نیز گفت: اگر بخواهیم وضعیت بازیکنان را بررسی کنیم، شاید شرایط ما در این بخش کمی بهتر باشد. برخی از بازیکنان، با وجود اینکه در شهرهای مختلف ایران زندگی می‌کنند، همچنان در کشور حضور دارند و به فعالیت خود ادامه می‌دهند. تعدادی از بازیکنان در بازی‌های آنلاین فعالیت می‌کنند و برخی نیز برای تیم‌هایی بازی می‌کنند که خارج از ایران مستقر هستند. این مسئله به‌ویژه در رشته‌های تیمی و بازی‌های تیراندازی بیشتر دیده می‌شود. در چنین شرایطی، بازیکن ممکن است در ایران زندگی کند، اما به‌صورت مجازی عضو تیمی باشد که در کشور دیگری فعالیت می‌کند.

آزوش با اشاره به نقش رسانه‌ها در معرفی رشته ورزش‌های الکترونیک گفت: رسانه‌های ورزشی، به‌جز فوتبال و شاید یکی دو رشته دیگر، معمولاً با نگاهی حداقلی به سایر رشته‌ها می‌پردازند و به‌اندازه کافی قدرتمند وارد این حوزه‌ها نمی‌شوند. معمولاً زمانی متوجه می‌شویم که وضعیت ورزش‌های الکترونیکی در جهان چگونه است که این رشته‌ها وارد رقابت‌هایی مانند بازی‌های آسیایی می‌شوند. شرایط ما نیز همین‌گونه است؛ یعنی تا زمانی که این رشته‌ها در رویدادهای بزرگ مطرح نشوند، کمتر مورد توجه رسانه‌ها قرار می‌گیرند.

این عضو هیئت‌رئیسه انجمن ورزش‌های الکترونیک با اشاره به تأثیر کشور میزبان بر انتخاب رشته‌های مسابقات گفت: یکی از چالش‌های طولانی‌مدت ورزش این است که وقتی کشوری میزبان یک رویداد بزرگ می‌شود، معمولاً رشته‌هایی به برنامه مسابقات اضافه می‌شوند که با ظرفیت‌ها و علایق همان کشور ارتباط دارند. این اتفاق در ورزش‌های الکترونیکی نیز رخ داده است.

او، افزود: در سه دوره اخیر مسابقات، کشورهایی مانند چین و ژاپن نقش پررنگی داشته‌اند و انتخاب رشته‌ها تا حد زیادی تحت تأثیر کشور میزبان بوده است. برای مثال، در این دوره، ژاپن ۱۱ رشته را در برنامه قرار داد که سه یا چهار مورد از آن‌ها به بازی‌های ژاپنی اختصاص داشتند؛ بازی‌هایی که در کشورهای دیگر چندان شناخته‌شده نبودند و تقریباً هیچ کشور دیگری در آن‌ها شرکت نکرده بود. ژاپنی‌ها در این دوره شرایطی ایجاد کردند که از برخی جهات برای ما چالش‌برانگیز بود. جدا از ماهیت خود بازی‌ها، بازی‌ها را تنها یک روز پیش از مسابقات به ما معرفی کردند و فرصت چندانی برای تمرین باقی نماند.

آزوش، ادامه داد: اقدام دیگری که انجام شد، حذف کنسول‌ها از رقابت‌ها بود. این تصمیم عجیب به نظر می‌رسید، زیرا کنسول‌های بازی نیز با صنعت ژاپن ارتباط دارند. مشخص نبود که چرا چنین تصمیمی گرفته شده است. برگزارکنندگان اعلام کردند که رقابت‌ها باید در ترکیبی از بازی‌های رایانه‌ای و بازی‌های موبایلی برگزار شوند. این در حالی بود که ما در بازی‌های موبایلی به‌اندازه بازی‌های کنسولی قوی نیستیم. در نتیجه، این تغییر برای ما مشکل ایجاد کرد و باعث شد کشورها نتوانند با شرایط یکسانی در رقابت‌ها حاضر شوند. در حوزه بازی‌های موبایلی، وضعیت ما نسبت به بازی‌های کنسولی ضعیف‌تر است و با توجه به شرایط کشور، توانمندی و اقتداری را که در بازی‌های کنسولی داریم، در بازی‌های موبایلی نداریم.

قهرمان جهان بودم، اما حمایت مالی مناسبی نداشتم

حسن پاجانی، مدال‌آور طلای فوتبال مجازی در بازی‌های آسیایی ناگویا ۲۰۲۶، با به سابقه شروع فعالیت در حوزه بازی‌های ویدیویی گفت: من از ۱۴ سالگی وارد این رشته شدم. در آن زمان، در سرای محله‌های مناطق مختلف مسابقاتی برگزار می‌شد. من نیز در مسابقات منطقه ۱۴ شرکت کردم و پس از آن به مسابقات استان تهران راه یافتم. به این ترتیب، مسیر من از مسابقات محلی آغاز شد و به‌تدریج به رقابت‌های کشوری، آسیایی و جهانی رسید.

پاجانی با اشاره به تأثیر حضور در بازی‌های آسیایی بر شناخته‌شدن بازیکنان ورزش‌های الکترونیکی تصریح کرد: فکر می‌کنم بسیاری از شما تا پیش از این مسابقات، من را نمی‌شناختید. لطف خدا باعث شد که در این رقابت‌ها بیشتر دیده شویم؛ حتی بیشتر از زمانی که در مسابقات جهانی قهرمان شده بودم. پیش از این نیز در رقابت‌های جهانی به موفقیت رسیده بودم، اما آن‌قدر که باید، دیده نشدم.

او، با اشاره به دغدغه‌های بازیکنان حرفه‌ای گفت: به نظر من، یکی از مهم‌ترین عواملی که باعث می‌شود یک کودک یا نوجوان ۱۰ تا ۱۴ساله بتواند استعداد خود را نشان دهد، برگزاری مسابقات منظم و لیگ‌های سازمان‌یافته در سطح شهرهاست. اگر در هر شهر مسابقات منظمی برگزار شود و بازیکنان بتوانند از سطح محله و منطقه به مسابقات شهری و سپس رقابت‌های کشوری راه پیدا کنند، استعدادهای جدید شناسایی می‌شوند. ممکن است بازیکنی تاکنون هیچ مقام و عنوانی کسب نکرده باشد، اما این به معنای نداشتن استعداد نیست. باید فرصت حضور در مسابقات برای او فراهم شود تا توانایی‌هایش دیده شود.

این مدال‌آور فوتبال مجازی افزود: وقتی چنین مسابقاتی برگزار شود، خانواده‌ها نیز عملکرد فرزندانشان را می‌بینند و می‌توانند از آن‌ها حمایت کنند. حتی انعکاس این موفقیت‌ها در روزنامه‌ها و رسانه‌ها می‌تواند تأثیر زیادی داشته باشد. حمایت خانواده‌ها با دیده‌شدن موفقیت بازیکنان افزایش می‌یابد. برای مثال، زمانی که پس از شرکت در مسابقات سرای محله، منطقه ۱۴ و استان تهران قهرمان شدم، نامم در روزنامه منتشر شد. از همان زمان، شرایط متفاوت شد.

او، ادامه داد: تجربه من نشان می‌دهد که وقتی خانواده نتیجه تلاش فرزندش را ببیند، نگاهش تغییر می‌کند. خانواده‌ها در چنین شرایطی نه‌تنها ایراد نمی‌گیرند، بلکه از فرزندشان حمایت نیز می‌کنند. بنابراین، برگزاری مسابقات منظم و فراهم کردن فرصت دیده‌شدن بازیکنان می‌تواند به تغییر نگاه خانواده‌ها و افزایش حمایت آن‌ها از ورزش‌های الکترونیکی کمک کند.

این مدال‌آور طلای فوتبال مجازی ناگویا ۲۰۲۶ در ادامه، با اشاره به مشکلات حمایت مالی از بازیکنان حرفه‌ای گفت: مسئله این است که پس از شناسایی استعدادها و قهرمان شدن آن‌ها، چه اتفاقی می‌افتد و چگونه می‌توان این افراد را در چرخه ورزش حرفه‌ای نگه داشت؟ من خودم سه دوره قهرمان جهان شده‌ام، اما در خانه نشسته بودم و حمایت مالی مناسبی دریافت نمی‌کردم. واقعیت این است که تنها مجموعه‌ای که در ایران از من حمایت کرده، انجمن ورزش‌های الکترونیک بوده است؛ آن هم در چارچوب فعالیت‌های تیم ملی.

پاجانی ادامه داد: اگر بخواهیم به این رشته نگاه حرفه‌ای داشته باشیم، بازیکن باید در یک تیم باشگاهی فعالیت کند یا دست‌کم اسپانسری داشته باشد که از او حمایت مالی کند. کسی که به‌صورت حرفه‌ای در این رشته فعالیت می‌کند، نباید مجبور باشد برای تأمین هزینه‌های زندگی خود به سراغ شغل دیگری برود. اگر این رشته را حرفه‌ای می‌دانیم، باید آن را به‌عنوان شغل نیز به رسمیت بشناسیم و شرایط درآمدزایی بازیکنان را فراهم کنیم.

او، با اشاره به نمونه‌ای از استعدادهای ازدست‌رفته در این حوزه گفت: من دوستی دارم به نام مرتضی محمدی که یک بار به مقام سوم مسابقات جهانی رسیده است، اما اکنون چهار سال است که دسته بازی را کنار گذاشته و دیگر بازی نمی‌کند. دلیل این مسئله، مشکلات مالی و اتفاقاتی است که در ایران رخ داده است. وقتی هزینه‌های زندگی افزایش پیدا می‌کند و شرایط اقتصادی دشوار می‌شود، حتی بازیکنی که استعداد زیادی دارد و می‌تواند ساعت‌ها تمرین کند و حریفانش را شکست دهد، در صورت نبود مسابقات منظم و درآمد پایدار، ناچار می‌شود از این چرخه خارج شود.

پاجانی در ادامه، با اشاره به تأثیر مشکلات اینترنت بر عملکرد بازیکنان ایرانی در رقابت‌های بین‌المللی اظهار کرد: یکی دیگر از مشکلاتی که در مسیر حرفه‌ای شدن ورزش‌های الکترونیکی در ایران وجود دارد، وضعیت اینترنت و مشکلات اتصال به سرورهای بازی‌هاست. در سال ۲۰۲۲ در یک مسابقه آنلاین شرکت کردم که در میان هشت بازیکن برتر خاورمیانه قرار گرفتم. مجموع جوایز مسابقات ۱۵ هزار دلار بود، اما نتوانستم به حریفم متصل شوم و در نهایت از مسابقات حذف شدم.

او افزود: چنین اتفاقی می‌تواند تأثیر روانی بسیار بدی بر بازیکن بگذارد. وقتی فردی برای رسیدن به یک هدف تلاش می‌کند و به دلیل مشکلی خارج از اختیار خود از رقابت حذف می‌شود، ممکن است به‌تدریج از این رشته دل‌زده شود و حتی با وجود داشتن استعداد، تصمیم بگیرد آن را کنار بگذارد. من در مسابقات آنلاین متعددی در رشته تخصصی خودم، یعنی فوتبال مجازی، شرکت کرده‌ام و این مشکلات را تجربه کرده‌ام. همان‌طور که می‌دانید، هر بازی شرایط فنی متفاوتی دارد. ممکن است در بازی کانتر استرایک، اینترنت شما پینگ مناسبی داشته باشد، اما این به معنای آن نیست که در بازی دیگری نیز همان شرایط را تجربه کنید؛ زیرا سرورهای هر بازی متفاوت‌اند. تأخیر اینترنت می‌تواند نتیجه یک مسابقه حرفه‌ای را تغییر دهد.

این مدال‌آور فوتبال مجازی، با اشاره به تجربه خود از فضای ورزش‌های الکترونیکی در کشورهای دیگر بیان کرد: وقتی در خارج از کشور بازی می‌کنم، می‌بینم که تصویر بازیکنان را روی بیلبوردهای شهری نمایش می‌دهند. البته این کار بخشی از فعالیت‌های برندینگ است، اما تأثیر زیادی بر دیده‌شدن بازیکنان دارد. در ایران، تنها زمانی که تصویر من را روی بیلبورد دیدم، پس از قهرمانی آسیایی ناگویا بود. پیش از آن، با وجود موفقیت‌هایی که کسب کرده بودم، چنین اتفاقی رخ نداده بود. به نظر من، این کار می‌تواند انگیزه زیادی در کودکان و نوجوانان ایجاد کند. وقتی یک کودک تصویر قهرمان را روی بیلبورد می‌بیند، ممکن است با خودش بگوید که دوست دارد روزی مانند او شود. همین موضوع می‌تواند به شناسایی استعدادهای جدید در سنین پایین کمک کند.

پاجانی، با اشاره به تفاوت درآمد بازیکنان در ایران و کشورهای دیگر گفت: زمانی که در خارج از کشور فعالیت می‌کردم، درآمدی که به دست آوردم، حدود ۲۰ تا ۳۰ برابر درآمدی بود که در ایران داشتم. من در مسابقات جهانی نیز شرکت کرده‌ام و از این طریق تجربه‌های مختلفی به دست آورده‌ام، اما بیشترین درآمدی که کسب کردم، مربوط به زمانی بود که با یک باشگاه عربستانی قرارداد داشتم. مسئله این است که در ایران، حتی اگر قهرمان جهان باشید، درآمدی که دریافت می‌کنید ممکن است در حد حقوق پایه یک کارگر باشد. این موضوع واقعاً برای من دردناک است؛ زیرا تا امروز در ایران، حمایتی که از سوی یک باشگاه دریافت کرده‌ام، به‌اندازه حمایت مالی باشگاهی در کشورهایی مانند تایلند و اندونزی نبوده است.

این مدال‌آور طلای فوتبال مجازی ناگویا ۲۰۲۶ تصریح کرد: چنین حمایت‌هایی باعث می‌شود که بازیکن بتواند تمام تمرکز خود را روی بازی بگذارد. وقتی از نظر مالی تأمین باشید، می‌توانید با آرامش تمرین کنید، مسابقات را دنبال کنید و برای رسیدن به اهداف حرفه‌ای خود تلاش کنید. دغدغه‌های مالی، تمرکز بازیکنان را از بین می‌برد. این‌ها دغدغه‌های واقعی گیمرهاست؛ دغدغه‌هایی که شاید در نگاه اول چندان مهم به نظر نرسند، اما تأثیر بسیار زیادی بر عملکرد بازیکن دارند. وقتی فردی نگران هزینه‌های زندگی خود است، نمی‌تواند تمام تمرکزش را روی بازی و تمرین بگذارد.

کد مطلب ۶۹۸۹۰۴۳