وزیر علوم از مأموریت مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی برای بازنگری در ساختار مدیریت، تامین مالی و شیوه آموزشی دانشگاه‌ها متناسب با تحولات فناوری خبر داد.
علم و دانشنویسنده:فرشته نژادی۱۰ آبان ۱۴۰۵۱۳:۲۴1 دقیقه مطالعه
پایگاه خبری میهن نوین، حسین سیمایی صراف در نشست با اعضای هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در تشریح رویکردهای وزارت علوم در زمینه حکمرانی دانشگاهی، استقلال دانشگاه‌ها، تفویض اختیارات، حمایت از علوم پایه و ضرورت تحول در نظام آموزش عالی گفت: دانشگاه‌های مادر و بزرگ کشور از ظرفیت علمی، مدیریتی و اجرایی زیادی برخوردارند و می‌توانند پیشگام تحول در نظام آموزش عالی باشند لذا باید از اختیارات بیشتری برخوردار شوند و وزارت علوم، نباید با آن‌ها برخورد انقباضی داشته باشد.
وزیر علوم با اشاره به ضرورت کاهش تمرکزگرایی در اداره آموزش عالی افزود: تا جایی که اطلاع دارم، دانشگاه‌های مادر در زمینه برنامه‌ریزی درسی از استقلال برخوردارند و نباید برای تصمیم‌های علمی و آموزشی خود با وابستگی‌های غیرضروری مواجه باشند.
سیمایی صراف گفت: فناوری‌های جدید، به‌ویژه تحولاتی که در عرصه آموزش و پژوهش در حال وقوع است، اقتضا می‌کند درباره آینده دانشگاه بازاندیشی کنیم. باید ببینیم دانشگاه آینده، چه ساختاری خواهد داشت و چگونه باید اداره شود.
وی افزود: تصور می‌کنم دکتر عارف و دکتر پزشکیان نیز با توجه به رویکردی که نسبت به نوآوری و اصلاح ساختارها دارند، از بررسی مدل‌های جدید استقبال کنند. باید از این فرصت برای ایجاد تحول در نظام آموزش عالی کشور استفاده کنیم.
وزیر علوم با ابراز نگرانی از برخی ساختارهای موجود افزود: واقعیت این است که وضعیت فعلی در بخش‌هایی از آموزش عالی نگران‌کننده است. در دو سال گذشته، در مواردی که برای ایجاد اصلاحات و تحول اقدام کرده‌ام، حتی با مقاومت‌هایی از درون مجموعه دانشگاهیان مواجه شده‌ام. با این حال، از پیگیری اصلاحات دست نکشیده‌ایم و این مسیر را ادامه خواهیم داد.
سیمایی صراف در پاسخ به مطالبات استادان درباره حمایت از علوم پایه گفت: رهبر معظم انقلاب بر اهمیت علوم پایه به‌عنوان پایه و زیربنای فناوری تأکید کرده‌اند و این موضوع از اولویت‌های وزارت علوم است.
وی با تأکید بر ضرورت مداخله حمایتی دولت در این حوزه افزود: علوم پایه از حوزه‌هایی است که نباید صرفاً با نگاه اقتصادی و بر اساس عرضه و تقاضای بازار درباره آن تصمیم‌گیری کرد. اینجا مسئله، مسئله‌ای حاکمیتی است و دولت وظیفه دارد برای تقویت علوم پایه وارد عمل شود.
سیمایی صراف گفت: حمایت از دانشجویان علوم پایه، فراهم کردن فرصت‌های شغلی و ایجاد شرایط مناسب برای رشد علمی آنان باید مورد توجه قرار گیرد. خوشبختانه با تأکید اخیر رهبر معظم انقلاب بر تقویت علوم پایه، پشتوانه بیشتری برای پیگیری این سیاست‌ها فراهم شده است.
وزیر علوم با اشاره به اجرای طرح آزمایشگاه‌های تحقیقات فردی (آتف) افزود: در قالب این طرح، حمایت‌های پژوهشی برای آزمایشگاه‌های فردی پیش‌بینی شده و گرنت‌هایی در حدود ۷۰۰ میلیون تا یک میلیارد تومان به آن‌ها اختصاص می‌یابد.
سیمایی صراف گفت: هدف این است که آزمایشگاه‌های تحقیقاتی فردی در مراحل بعدی به یکدیگر متصل شوند و شبکه‌هایی از آزمایشگاه‌های همکار شکل بگیرد. در همین زمینه، طرح «هما» نیز برای حمایت از همکاری و هم‌افزایی آزمایشگاه‌ها پیش‌بینی شده است.
وی در پاسخ به درخواست اعضای هیئت علمی درباره افزایش اختیارات دانشگاه‌ها و کارگروه‌های تخصصی افزود: از سال گذشته موضوع تفویض اختیارات را در وزارت علوم دنبال کرده‌ایم و به همه معاونت‌ها تأکید کرده‌ام که هر اختیار قابل واگذاری را شناسایی و تفویض کنند.
وزیر علوم تأکید کرد: هدف ما کاهش تمرکز تصمیم‌گیری و افزایش قدرت عمل دانشگاه‌هاست و معتقدیم بسیاری از تصمیم‌ها باید در همان دانشگاه و با شناخت دقیق از شرایط و نیازهای آن اتخاذ شود.
سیمایی صراف با تأکید بر لزوم تقویت جایگاه هیئت‌های امنا گفت: معتقدم هیئت‌های امنا باید نقش مؤثرتر و گسترده‌تری در اداره دانشگاه‌ها داشته باشند. این نهاد از ظرفیت‌های ارزشمند نظام آموزش عالی برای کمک به استقلال دانشگاه‌هاست.
وی همچنین افزود: کشور درگیر جنگ و تحریم‌های خانمان‌سوز و فراگیری است و این جنگ به کشور ما تحمیل شد و ایران تلاش گسترده‌ای برای مدیریت و کنترل دامنه آن انجام داد و دفاع جانانه‌ای نیز از خود نشان داد.
سیمایی صراف افزود: در کشور نیازمند وفاق و اجماع بر سر توسعه ایران، منافع ملی، اهداف، اولویت‌ها و حتی روش‌های دستیابی به اهداف هستیم. گاهی بر سر اهداف کلی توافق داریم، اما درباره روش‌های تحقق آن توافق نمی‌کنیم و در نتیجه، اهداف به مجموعه‌ای از اسناد روی کاغذ و فهرستی از آرزوها تبدیل می‌شوند.
وی گفت: تا زمانی که درباره ایده دانشگاه و مأموریت اصلی آن به توافق نرسیم، نمی‌توان انتظار داشت سیاست‌گذاری‌های آموزش عالی از انسجام و تداوم کافی برخوردار باشند.
وزیر علوم در پاسخ به مباحث مطرح‌شده از سوی اعضای هیئت علمی درباره حکمرانی دانشگاهی افزود: امروز باید میان مفهوم حکومت (Government) و حکمرانی (Governance) تفاوت قائل شویم. حتی اگر حاکمان افرادی فرهیخته، عادل و دانشمند باشند، تا زمانی که مؤلفه‌های حکمرانی اصلاح نشود، نمی‌توان انتظار داشت مسائل کشور به‌درستی حل شوند.
سیمایی صراف با تأکید بر اهمیت بهره‌گیری از دستاوردهای علوم انسانی گفت: همان‌طور که ارزش پیشرفت‌های فناوری را درک می‌کنیم، باید اهمیت دستاوردهای بشری در حوزه علوم انسانی را نیز به رسمیت بشناسیم. مفهوم حکمرانی از دستاوردهای مهم دانش بشری است که الگوهای توسعه را در جهان متحول کرده است؛ اما متأسفانه ما هنوز درباره بسیاری از این مفاهیم و شیوه‌های به‌کارگیری آن‌ها به توافق نرسیده‌ایم.
وزیر علوم با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای بررسی آینده کشور پس از جنگ افزود: ما از همان میانه جنگ به دوران پس از جنگ فکر کردیم و در مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، جلسات و نشست‌های تخصصی برای بررسی تجربه کشورهای مختلف برگزار شد که حاصل این مطالعات و نشست‌ها، تدوین ۱۲ جلد کتاب درباره تجربه کشورهای جهان در دوران پس از جنگ است؛ از الگوهای موفقی مانند ژاپن و آلمان گرفته تا کشورهایی که نتوانستند از پیامدهای جنگ عبور کنند.
سیمایی صراف گفت: مسئله اصلی این است که چرا در برخی کشورها، دوران پس از جنگ به نقطه آغاز توسعه تبدیل شده، اما در برخی دیگر، جنگ موجب عقب‌ماندگی‌های عمیق و طولانی‌مدت شده است؛ به‌گونه‌ای که حتی پس از گذشت دهه‌ها و قرن‌ها نتوانسته‌اند آن عقب‌ماندگی را جبران کنند.
