تغییر ماموریت پارک‌های فناوری به پارک‌های سرمایه‌سازی

وی با تاکید بر اینکه شرکت‌های دانش‌ بنیان علاوه بر نیاز به فضای استقرار، بیش از هر چیز برای رشد به سرمایه نیاز دارند، خاطرنشان کرد: اگر امروز بخواهیم مأموریت پارک‌های علم و فناوری را بازطراحی کنیم، دیگر توسعه فضا نباید اولویت نخست باشد، بلکه تأمین سرمایه برای رشد شرکت‌ها باید در کانون مأموریت این پارک‌ها قرار گیرد.

رفیعی با بیان اینکه مأموریت‌های فعلی پارک‌ها باید متناسب با نیازهای جدید اقتصاد دانش‌ بنیان تکامل یابد، اظهار کرد: در گذشته، افزایش تعداد شرکت‌های مستقر، توسعه زیر ساخت‌های فیزیکی و ارائه خدمات عمومی از مهمترین شاخص‌های ارزیابی پارک‌ها بود، اما امروز شرکت‌های فناور بیش از هر چیز به تجهیز سرمایه، توسعه سرمایه‌گذاری، مدیریت منابع مالی و اتصال به بازار سرمایه نیاز دارند. بر همین اساس، مدل «پارک سرمایه‌ساز» طراحی شده است که در آن پارک‌ها علاوه بر ارائه خدمات، نقش معمار خلق سرمایه، راهبر سرمایه و هدایت‌کننده سرمایه به سمت فناوری‌های راهبردی را بر عهده خواهند داشت.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه معاونت علمی با تأکید بر اهمیت فعال‌ سازی دارایی‌های بلا استفاده، اضافه کرد: یکی از ارکان این مدل، شناسایی و ارزش‌آفرینی دارایی‌های راکد و استفاده از ظرفیت آنها برای خلق سرمایه است. در این زمینه نیز مذاکراتی با وزارت علوم انجام شده و این موضوع از اهمیت بالایی برخوردار است.

وی از طراحی «حساب سرمایه‌ساز» به عنوان یکی از ابزارهای جدید تأمین مالی خبر داد و افزود: در این مدل، متناسب با خدمات سرمایه‌سازی که پارک‌ها به شرکت‌ها ارائه می‌کنند، بخشی از ارزش افزوده ایجاد شده در قالب یک حساب سرمایه‌ ساز تجمیع می‌شود. این منابع، صرفا یک صندوق ذخیره نیست، بلکه پشتوانه‌ای برای چند برابر کردن ظرفیت تأمین مالی پارک‌ها خواهد بود.

رفیعی خاطرنشان کرد: منابع این حساب در کنار ظرفیت‌های صندوق نوآوری و شکوفایی، آورده شرکت‌ها و همکاری شبکه بانکی، امکان اهرم‌ سازی منابع و افزایش قابل توجه ظرفیت تأمین مالی را فراهم می‌کند.

وی با اشاره به مدل سه‌جانبه تأمین مالی معاونت علمی، اظهار کرد: در این الگو، پارک‌های علم و فناوری و شرکت‌ها، صندوق‌های پژوهش و فناوری و شبکه بانکی سه ضلع اصلی تأمین مالی را تشکیل می‌دهند و از طریق هم‌افزایی میان این بازیگران، امکان افزایش چندبرابری تسهیلات و سرمایه‌گذاری برای شرکت‌های دانش‌بنیان فراهم می‌شود.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه معاونت علمی هدف این مدل را تأمین مالی یک شرکت خاص ندانست و ادامه داد: بلکه هدف ایجاد چرخه‌ای پایدار برای خلق سرمایه، توسعه فناوری و هدایت منابع به سمت فناوری‌های راهبردی و مورد نیاز امروز و آینده کشور است. در مدل «پارک سرمایه‌ساز»، حمایت‌های سنتی جای خود را به سرمایه‌گذاری می‌دهد، وابستگی شرکت‌ها به منابع مقطعی کاهش می‌یابد و سازوکاری پایدار برای تأمین مالی شرکت‌های فناور در سراسر زیست‌بوم دانش‌بنیان کشور ایجاد خواهد شد.

رفیعی با تأکید بر اینکه هر شرکت دانش‌بنیان به الگوی اختصاصی تأمین مالی نیاز دارد، گفت: هر شرکت مسیر ویژه‌ای برای تأمین مالی دارد و این مسیر باید متناسب با مرحله رشد، بلوغ فناوری، ظرفیت بازار، ارزش دارایی‌ها، نیاز سرمایه‌ای و توان جذب سرمایه طراحی شود. شناخت این شاخص‌ها امکان طراحی مسیر مناسب تأمین مالی برای هر شرکت را فراهم می‌کند.

وی افزود: بر همین اساس، ایجاد «پنجره واحد سرمایه‌گذاری» در پارک‌های علم و فناوری پیشنهاد شده است تا شرکت‌ها بتوانند مسیر مناسب رشد مالی خود را شناسایی و از ابزارهای متناسب با شرایط خود استفاده کنند. در بسیاری از کشورهای دنیا نیز مدل‌های موفق هدایت مالی و سرمایه‌گذاری در سایر پارک‌ها و زیست‌بوم‌های نوآوری تکثیر شده و به‌عنوان یک الگوی قابل توسعه مورد استفاده قرار می‌گیرند.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست‌جمهوری با اشاره به اهمیت داده‌های دقیق در تصمیم‌گیری، اظهار کرد: بدون اطلاعات شفاف و دقیق نمی‌توان مسیر صحیح تأمین مالی را طراحی و اجرا کرد؛ از این رو ایجاد سکوی توسعه سرمایه‌گذاری و فراهم کردن مشوق‌هایی برای حضور فعال شرکت‌ها در این سکو از برنامه‌های معاونت علمی است.

وی ادامه داد: در مدل پیشنهادی، «حساب سرمایه‌ساز» در کنار سکوی سرمایه‌گذاری قرار می‌گیرد؛ به‌گونه‌ای که پس از سرمایه‌گذاری و رشد شرکت، بخشی از ارزش ایجادشده دوباره به این حساب بازمی‌گردد و منابع آن برای حمایت از شرکت‌های دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد و چرخه‌ای پایدار از تأمین مالی شکل می‌دهد.

رفیعی از طراحی ابزار «اوراق توسعه فناوری» خبر داد و گفت: این ابزار برای شرکت‌های بزرگ و همچنین بنگاه‌هایی که لزوماً دانش‌بنیان نیستند، اما قصد سرمایه‌گذاری در پروژه‌های فناورانه و شرکت‌های دانش‌بنیان را دارند، پیش‌بینی شده است. این شرکت‌ها می‌توانند با تأیید ستادهای تخصصی معاونت علمی، برای پروژه‌های فناورانه خود اوراق منتشر کنند و از این طریق منابع مالی مورد نیاز را جذب کنند.

وی همچنین از رونمایی قریب‌الوقوع «سند فرانچایز صنعت دانش‌بنیان» خبر داد و افزود: این سند با همکاری انجمن فرانچایز ایران تدوین شده و سه الگوی توسعه را دنبال می‌کند. در الگوی نخست، شرکت‌های دانش‌بنیان به فرانچایزر تبدیل می‌شوند تا بتوانند فعالیت خود را در مقیاس ملی گسترش دهند و به رشد پایدار دست یابند.

رفیعی ادامه داد: الگوی دوم، توسعه همکاری میان پارک‌های علم و فناوری است؛ به این معنا که پارک‌ها با استفاده از ظرفیت‌های یکدیگر، زمینه مقیاس‌پذیری شرکت‌های فناور را فراهم کنند و صرفاً به توسعه مستقل خود محدود نباشند.

وی خاطرنشان کرد: الگوی سوم نیز به تکثیر مدل‌های موفق توسعه فناوری و تأمین مالی اختصاص دارد؛ به‌گونه‌ای که اگر یک پارک بتواند برای شرکت‌های خود مسیر موفقی در حوزه تأمین مالی و توسعه فناوری طراحی کند، این تجربه در سایر پارک‌ها نیز قابل اجرا خواهد بود و بخشی از منافع حاصل از توسعه این الگوها به حساب سرمایه‌ساز پارک بازخواهد گشت تا ظرفیت تأمین مالی آن تقویت شود.

رئیس مرکز تأمین مالی و توسعه سرمایه معاونت علمی با تشریح برنامه‌های عملیاتی این مرکز، گفت: افزایش سرمایه از طریق فعال‌سازی دارایی‌ها، ایجاد حساب سرمایه‌ساز در پارک‌های علم و فناوری، توسعه سرمایه‌گذاری، تخصیص اعتبار و استفاده از اوراق توسعه فناوری از مهم‌ترین اقداماتی است که از امروز با همکاری پارک‌ها دنبال خواهد شد.

وی افزود: در مدل تخصیص اعتبار، هر پارک بر اساس ظرفیت شرکت‌های مستقر، وضعیت مالی و چشم‌انداز رشد آنها درخواست اعتبار ارائه می‌کند و متناسب با عملکرد خود از منابع بیشتری بهره‌مند خواهد شد؛ به‌طوری که در صورت تحقق اهداف، اعتبارات تقویت شده و در غیر این صورت کاهش خواهد یافت.

رفیعی با اشاره به توسعه بازار سرمایه برای شرکت‌های دانش‌بنیان، بر اهمیت بازار نوآفرین به‌ عنوان یکی از مسیرهای ورود شرکت‌های فناور به بازار سرمایه تأکید کرد و گفت: این بازار می‌تواند نقش مهمی در تأمین مالی و رشد شرکت‌های دانش‌بنیان ایفا کند.