شبیه‌سازی فرمانده در «سرباز ابدی»

در سال‌های اخیر، بخشی از این گنجینه تاریخی از دنیای کتاب‌ها فراتر رفته و وارد دنیای بازی‌های ویدئویی شده است. «سرباز ابدی» نیز یکی دیگر از این آثار است؛ بازی موبایلی که با محوریت شهید جاویدالاثر احمد متوسلیان ساخته شده و بازیکن را در نقش این فرمانده شاخص دفاع مقدس در دل یکی از عملیات‌های جنگ قرار می‌دهد. به مناسبت سالروز ربوده شدن احمد متوسلیان، در ادامه گزارش نگاهی به این بازی موبایلی انداختیم و آن را مورد بررسی قرار دادیم.

ورود سرباز ابدی از تاریخ به دنیای بازی

در بازی موبایلی «سرباز ابدی»، بازیکن از زاویه دید اول شخص در نقش شهید جاویدالاثر احمد متوسلیان قرار می‌گیرد و باید با حضور در میدان نبرد، مامویت‌های مختلف را برای عقب راندن دشمن بعثی و آزادسازی مناطق اشغال شده انجام دهد. شهید جاویدالاثر احمد متوسلیان پس از پیروزی انقلاب اسلامی به عضویت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی درآمد و پس از گذراندن دوره آموزش نظامی، فعالیت خود را به‌عنوان یکی از فرماندهان جوان سپاه پاسداران آغاز کرد. با اوج‌گیری ناامنی‌ها در غرب کشور، او به همراه نیروهایش راهی کردستان شد و در عملیات‌های آزادسازی شهرهای بوکان، مهاباد، سقز، بانه، پاوه و مریوان نقش داشت. شجاعت، مدیریت میدانی و توانایی فرماندهی او باعث شد در مدت زمان کوتاهی به یکی از فرماندهان شاخص سپاه پاسداران تبدیل شود.

پس از آزادسازی خرمشهر و هم‌زمان با حمله رژیم صهیونیستی به لبنان، احمد متوسلیان به همراه بخشی از نیروهای تیپ ۲۷ محمد رسول‌الله (ص) برای حمایت از مردم لبنان و مقابله با تجاوز اسرائیل راهی سوریه و سپس لبنان شد. در نهایت، صبح ۱۴ تیر ۱۳۶۱، هنگام عزیمت به بیروت، توسط نیروهای فالانژ لبنان ربوده شد و از آن زمان تاکنون سرنوشت او به‌طور قطعی مشخص نشده است. نام احمد متوسلیان همچنان در شمار فرماندهان جاویدالاثر دفاع مقدس قرار دارد.

ناکامی در روایت احمد متوسلیان، موفقیت در شبیه‌سازی عملیات

انتخاب شهید احمد متوسلیان به‌عنوان شخصیت اصلی بازی، این انتظار را در ذهن مخاطب ایجاد می‌کند که علاوه بر تجربه یک بازی اکشن، با زندگی، شخصیت و نقش این فرمانده دفاع مقدس نیز آشنا شود که این مهم‌ترین نقطه ضعف «سرباز ابدی» است. در بازی تقریبا هیچ مقدمه، روایت داستانی یا میان‌پرده‌ای برای معرفی شخصیت اصلی یا عملیاتی که بازیکن در آن حضور دارد ارائه نشده است. در نتیجه اگر مخاطب پیش از بازی، شناختی از احمد متوسلیان نداشته باشد، تا پایان بازی نیز تصویر روشنی از شخصیت اصلی، جایگاه او یا حتی عملیات تاریخی که بازی براساس آن ساخته شده، به دست نخواهد آورد.

با این حال، در میان بازی سرنخ‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد روایت بازی براساس عملیات فتح‌المبین طراحی شده است. آغاز مرحله اول بازی در نیمه شب با رمز «یازهرا»، با زمان آغاز این عملیات و نام رمز آن مطابقت دارد؛ عملیاتی که در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد دوم فروردین ۱۳۶۱ آغاز شد. همچنین در بخشی از دیالوگ‌های بازی از محاصره محور امامزاده عباس یاد می‌شود؛ منطقه‌ای که در عملیات فتح‌المبین از مناطق مهم نبرد بود.

اشاره به پاکسازی جاده تدارکاتی دهلران نیز یکی دیگر از نشانه‌های پایبندی بازی به واقعیت‌های تاریخی است. در بخشی از مراحل بازی، احمد متوسلیان دستور بازپس‌گیری این مسیر را می‌دهد؛ مسیری که آزادسازی آن یکی از دستاوردهای مهم عملیات فتح‌المبین بود. بسیاری از ماموریت‌هایی که بازیکن انجام می‌دهد، با وقایع عملیات فتح‌المبین همخوانی دارد و نشان می‌دهد سازندگان بازی برای طراحی مراحل، پژوهش تاریخی انجام داده‌اند.

دقت در جزئیات تاریخی، از نقات قوت این بازی است. حضور برخی فرماندهان شناخته شده دفاع مقدس نیز در قالب دیالوگ‌ها، بازتاب یافته است. برای نمونه، صدای شهید حسین خرازی در میان مکالمات نیروها شنیده می‌شود و همچنین از طریق گفت‌وگوهای رد و بدل شده میان رزمندگان، مخاطب متوجه حضورسردار شهید حاج قاسم سلیمانی در منطقه عملیات می‌شود. هرچند تصویرسازی و کاراکترسازی این شخصیت‌ها به صورت مستقیم در بازی وجود ندارد، اما همین نشانه‌ها بازی را به دنیای واقعی نزدیک‌تر کرده است.

با وجود این دقت تاریخی، بازی در معرفی شخصیت اصلی، احمد متوسلیان چندان موق نبوده. سازندگان با قرار دادن بازیکن در نقش این فرمانده، تلاش کرده‌اند، او را به مخاطب معرفی کنند، اما نبود روایت داستانی، میان‌پرده‌های سینمایی، معرفی‌نامه شخصیت یا حتی توضیحی کوتاه درباره سوابق فرماندهی او، باعث شده، این هدف محقق نشود. البته باید در نظر داشت که روایت‌محور کردن یک بازی موبایلی به دلیل محدودیت زمان مراحل و اقتضائات انتشار، کار ساده‌ای نیست؛ اما همین محدودیت نیز مانع معرفی کوتاه این شخصیت نمی‌شود. در نهایت، «سرباز ابدی» اگرچه در بازسازی عملیات فتح‌المبین موفق بوده است، اما در روایت زندگی و شخصیت احمد متوسلیان از ظرفیت‌های خود به‌خوبی بهره نبرده است.

بازآفرینی تجربه واقعی‌ حضور در جبهه

«سرباز ابدی» از نظر گیم‌پلی، تجربه‌ای ساده ارائه می‌دهد. بازی در پنج مرحله طراحی شده و بازیکن را در جریان عملیات فتح‌المین قرار می‌دهد. مراحل بازی کوتاه هستند و ماموریت‌ها در زمان کمی به پایان می‌رسند. رابط کاربری بازی، یکی از نقاط قوت آن است، طراحی دکمه‌ها ساده و واضح است و بازی بدون نیاز به آموزش اولیه، مخاطب را با نحوه کنترل شخصیت و انجام ماموریت‌ها آشنا می‌کند.

افکت‌های صوتی بازی نیز عملکرد قابل قبولی دارند صدای تیراندازی، انفجار توپخانه و خمپاره حس حضور در میدان نبرد را تداعی می‌کند. گفت‌وگوهایی که میان رزمندگان رد و بدل می‌شود، علاوه بر پیش بردن روایت عملیات، فضای جبهه را برای مخاطب ملموس‌تر می‌کند.

فضاسازی واقع‌گرایانه اما خلوت

یکی از نقاط قوت بازی، طراحی بصری و فضاسازی آن است. بازی با زاویه دید اول شخص روایت می‌شود و همین باعث می‌شود بازیکن حس حضور در یک نبرد را داشته باشد. طراحی سه‌بعدی فضا، سلاح‌ها، برج‌های دیده‌بانی‌، سنگرها، تانک‌ها و تپه‌های خاکی فضای عملیات را به خوبی بازسازی کرده و محیط بازی را به یک منطقه جنگی نزدیک کرده است.

طراحی محیطی بازی عملکرد قابل قبولی دارد. آسمان، سطح خاکی زمین، سنگرها و نورپردازی صحنه با دقت طراحی شده و افکت‌های نور خورشید و ایجاد سایه روی زمین موجب واقعی‌تر شدن فضای بازی شده است. همچنین هارمونی فضای بازی به درستی مناسب فضای جنگی انتخاب شده است و استفاده از رنگ‌های سبز، قهوه‌ای، کرم و خاکی در کنار آسمان آبی و نورپردازی خورشید تضاد بصری ایجاد کرده و به محیط بازی جان داده است.

با این حال، در برخی بخش‌ها محیط بازی کمی خلوت به نظر می‌رسد. اگر سازندگان از عناصر بیشتری مانند سنگرهای متعدد، جعبه‌های مهمات، سیم‌خاردار، خودرو و تانک رهاشده استفاده می‌کردند، فضای عملیات باورپذیرتر و زنده‌تر به نظر می‌رسید و حس حضور در میدان نبرد بیشتر می‌شد.

همین فضاسازی در کنار انتخاب شخصیت اصلی بازی، به جذابیت آن اضافه کرده است. بازی‌های اکشن معمولا مخاطبان زیادی دارند، اما قرار گرفتن بازیکن در نقش شهید جاویدالاثر احمد متوسلیان و حضور در کنار فرماندهان شناخته‌شده و بزرگ دفاع مقدس مانند شهید حسین خرازی و سردار شهید حاج قاسم سلیمانی، تجربه‌ای متفاوت برای مخاطب ایرانی رقم می‌زند. مشارکت در بازسازی یکی از عملیات‌های مهم دفاع مقدس و تلاش برای آزادسازی مناطق اشغال‌شده، حس همراهی با بخشی از تاریخ ایران را به بازیکن منتقل می‌کند و همین موضوع، جذابیت بازی را افزایش می‌دهد.

در نهایت، «سرباز ابدی» اگرچه در بازسازی فضای عملیات فتح‌المبین، طراحی محیط و ایجاد حس حضور در میدان نبرد عملکرد قابل قبولی دارد و می‌تواند مخاطب را درگیر یک تجربه اکشن بر اساس رویدادهای تاریخی کند، اما در تحقق یکی از مهم‌ترین اهداف خود یعنی معرفی شخصیت شهید جاویدالاثر احمد متوسلیان چندان موفق نبوده است. بازی در سطح فضاسازی، طراحی بصری و بازآفرینی کلیت میدان نبرد، توانسته تصویری باورپذیر از یک عملیات نظامی ارائه دهد، اما این موفقیت در بخش روایت و شخصیت‌پردازی ادامه پیدا نمی‌کند. در حالی که پرداختن به زندگی، نقش فرماندهی و مسیر حضور شهید جاویدالاثر احمد متوسلیان در دفاع مقدس می‌توانست لایه‌ای عمیق‌تر به تجربه بازی اضافه کند و آن را از یک عنوان صرفاً اکشن به یک اثر روایی تاریخی تبدیل کند. در نتیجه، «سرباز ابدی» بیش از آنکه روایت شخصیت‌محور داشته باشد، در حد معرفی بخش‌هایی از عملیات باقی می‌ماند و همین موضوع از ظرفیت این بازی برای تبدیل شدن به تجربه‌ای مثبت در حوزه بازی‌های مرتبط با دفاع مقدس کم می‌کند.