رمزگشایی از معمای نیش پشه

فردریک سیمار (Frederic Simard)، از مؤسسه تحقیقات برای توسعه فرانسه، گفت: این یک تصور غلط نیست؛ پشه‌ها به برخی افراد بیشتر از دیگران جذب می‌شوند. اما او تأکید کرد که همه افراد همیشه برای پشه‌ها جذاب نیستند.

چه عواملی پشه‌ها را جذب می‌کنند؟

عوامل حسی مختلفی باعث می‌شوند پشه‌ها یک انسان را بر دیگری ترجیح دهند؛ مهم‌ترین این عوامل بو، گرمای بدن و دی‌اکسیدکربن بازدمی هستند. پشه‌های ماده (که تنها پشه‌های نیش‌زن هستند) این نشانه‌ها را با گیرنده‌های حساس خود تشخیص می‌دهند و بر اساس آن هدف خود را انتخاب می‌کنند.

چرا پشه‌ها برخی افراد را بیشتر نیش می‌زنند؟

ریکارد ایگنل (Rickard Ignell)، دانشمند سوئدی، می‌گوید: بیش از ۱۰۰ سال است که می‌دانیم پشه‌ها توسط دی‌اکسیدکربنی که بازدم می‌کنیم جذب می‌شوند. این نخستین نشانه‌ای است که رفتار آن‌ها را از فاصله چند ده متری تحریک می‌کند.

پشه‌ها در فاصله حدود ۱۰ متری شروع به تشخیص بوی بدن می‌کنند و ترکیب بو با دی‌اکسیدکربن، جذابیت را برای آن‌ها افزایش می‌دهد. هرچه نزدیک‌تر شوند، گرمای بدن و رطوبت نیز افراد خاصی را جذاب‌تر می‌کند.

آیا گروه خونی و رنگ پوست تأثیر دارد؟

برخی باورهای رایج در این زمینه پایه علمی ندارند. سیمار می‌گوید: این باور که پشه‌ها گروه خونی خاصی را ترجیح می‌دهند، هیچ مبنای علمی ندارد. همچنین به رنگ پوست، چشم یا مو مربوط نیست. با این حال، بو اهمیت زیادی دارد.

چه بویی پشه‌ها را جذب می‌کند؟

تحقیقات نشان داده است که انسان‌ها بین ۳۰۰ تا هزار ترکیب بودار مختلف منتشر می‌کنند. در مطالعه اخیر ایگنل، پژوهشگران پشه‌های آئدس را روی ۴۲ زن در آزمایشگاه رها کردند تا ببینند کدام یک را ترجیح می‌دهند. آن‌ها دریافتند زنانی که پشه‌ها بیشتر به آن‌ها تمایل داشتند (از جمله زنان باردار در سه ماهه دوم بارداری)، مقدار زیادی از یک ترکیب خاص تولید می‌کردند که از تجزیه روغن پوست به‌وجود می‌آید.

چرا پشه‌ها برخی افراد را بیشتر نیش می‌زنند؟

مطالعات نشان داده است که برخی تغییرات در بدن مانند افزایش دمای بدن، بالا رفتن دی‌اکسیدکربن بازدمی و تغییر بوی پوست (مانند تغییرات بدن افرادی که الکل می‌نوشند)، جذابیت افراد را برای پشه‌ها افزایش می‌دهد. در آزمایشی در بورکینافاسو، محققان این تأثیرات را در گروهی از داوطلبان بررسی کردند و دریافتند پشه‌های آنوفل (ناقل مالاریا) بیشتر به سمت افرادی جذب می‌شوند که این تغییرات را تجربه کرده‌اند. مطالعه دیگری در هلند نیز نشان داد که این تغییرات فیزیولوژیک، جذابیت را تا ۱٫۳۵ برابر افزایش می‌دهد.

تغییرات اقلیمی و گسترش پشه‌ها

کشف اینکه چرا پشه‌ها افراد خاصی را ترجیح می‌دهند، با گسترش دامنه فعالیت آن‌ها به دلیل تغییرات اقلیمی، به موضوعی فوری‌تر تبدیل شده است؛ برای مثال، پشه ببری (ناقل ویروس چیکونگونیا که باعث تب و درد مفاصل می‌شود) در حال گسترش به مناطق جدید است. سال گذشته، این ویروس برای اولین‌بار تا منطقه آلزاس فرانسه نیز رسید.

چگونه از نیش پشه جلوگیری کنیم؟

سیمار توصیه می‌کند: از لباس‌های گشاد و پوشیده استفاده کنید، از پشه‌بند و مواد دفع‌کننده حشرات بهره ببرید، وعده‌های غذایی سبک بخورید و از مصرف الکل پرهیز کنید.