مخاطرات غذای بسته‌بندی‌شده کودکان

غذاهای تجاری کودک که در پاکت‌های شیردار (اسپوت‌پاچ) عرضه می‌شوند و قرار است از سن ۶ ماهگی به بالا تغذیه کودک را تکمیل کنند، اغلب بیشتر به نوشیدنی‌های شیرین و اسموتی شباهت دارند تا یک غذای مغذی.

تحلیلی که در نشریه علمی بایگانی بیماری‌های کودکان/ Archives of Disease in Childhood منتشر شده، نشان می‌دهد که این محصولات معمولاً قند بالاتری دارند و در مقایسه با شیر مادر یا شیر خشک مواد مغذی کمتری دارند و همچنین به‌اندازه کافی سفت نیستند تا کودک بتواند با آن‌ها تمرین جویدن و بلعیدن غذاهای جامد را انجام دهد.

تغذیه کمکی؛ از ۶ ماهگی به بعد

شیر مادر به‌تنهایی همه مواد مغذی لازم برای نوزاد را تا حدود ۶ ماهگی تأمین می‌کند. پس از آن، غذاهای کمکی برای شکل‌گیری عادات غذایی سالم، رشد مطلوب و سلامت طولانی‌مدت ضروری هستند. همچنین این غذاها به نوزادان کمک می‌کنند تا خوردن غذاهای جامد را یاد بگیرند.

غذاهای کمکی باید بافتی نسبتاً سفت داشته باشند و از نظر انرژی و مواد مغذی، غنی‌تر از شیر مادر باشند؛ اما پاکت‌های شیردار که امروزه به بسته‌بندی غالب این محصولات تبدیل شده‌اند، از این قاعده مستثنا هستند. محتویات این کیسه‌ها باید به‌اندازه‌ای رقیق باشد که از دهانه آن‌ها عبور کند و این موضوع، کیفیت تغذیه‌ای آن‌ها را زیر سؤال برده است.

یافته‌های پژوهش

پژوهشگران محصولات غذایی کودک را در شش فروشگاه بزرگ در گلاسکو (اسکاتلند) در اکتبر و نوامبر ۲۰۲۴ میلادی بررسی کردند. در مجموع، ۲۹۸ محصول از ۱۶ تولیدکننده پیدا شد که ۱۷۸ مورد (۶۰ درصد) از آن‌ها پاکت‌های شیردار بودند.

همه این پاکت‌ها برای کودکان زیر ۱۲ ماه برچسب‌گذاری شده بودند و دوسوم آن‌ها برای نوزادان ۶ ماهه یا کوچک‌تر در نظر گرفته شده بودند که با توصیه‌های رسمی مغایرت دارد.

نتایج کلیدی

مقایسه این محصولات با شیر مادر و استانداردهای تغذیه‌ای، نتایج هشداردهنده‌ای را نشان داد:

تنها ۳۵ درصد از محصولات، از نظر انرژی غنی‌تر از شیر مادر بودند؛

۶۱ درصد از پاکت‌های شیردار در مقایسه با شیر مادر، قند بیشتری داشتند، در حالی که این رقم برای سایر محصولات فقط ۸ درصد بود؛

۴۹ درصد از پاکت‌های شیردار، مایع یا بسیار رقیق بودند (که نیاز به جویدن یا مهارت دهانی خاصی ندارند)؛

تنها ۱۴ محصول (۸٫۵ درصد) از پاکت‌های شیردار، همه معیارهای یک غذای کمکی مناسب را داشتند و ۴۸ محصول (۲۹ درصد) هیچ‌یک از معیارها را نداشتند؛

در مقابل، ۳۷ محصول (۳۲ درصد) از سایر غذاهای نرم کودک، همه معیارها را داشتند و فقط ۲ محصول (۲ درصد) هیچ‌یک را نداشتند.

چرا بافت غذا مهم است؟

پژوهشگران تأکید می‌کنند که بافت و نحوه ارائه غذاهای کمکی بسیار مهم است. در حالی که مکیدن یک ویژگی ذاتی است، مهارت‌های دهانی مورد نیاز برای جویدن و بلع غذاهای جامد باید به‌تدریج و با تمرین یاد گرفته شود. پاکت‌های شیردار نه‌تنها غذای رقیقی ارائه می‌دهند که با مهارت دهانی کمی بلع‌پذیر است، بلکه اغلب با مکیدن از دهانه پاکت مصرف می‌شوند، نه با قاشق.

توصیه به والدین

پژوهشگران به والدین توصیه می‌کنند که تا حد امکان از غذاهای خانگی و تازه برای تغذیه کمکی کودکان استفاده کنند و در صورت استفاده از محصولات بسته‌بندی‌شده، برچسب‌های آن‌ها را به دقت بررسی کنند. غذاهایی با بافت مناسب و قند پایین را انتخاب کنند و از دادن غذاهای شیرین و رقیق به کودکان خودداری کنند. همچنین بهتر است غذاها را با قاشق به کودک بدهند تا مهارت‌های جویدن و بلع در او تقویت شود.

پژوهشگران معتقدند که تنظیم‌کنندگان مقررات باید بررسی کنند که آیا تغییر در دسته‌بندی و برچسب‌گذاری این محصولات لازم است یا نه تا مشخص شود کدام محصولات غذا و کدام نوشیدنی هستند. این کار به والدین کمک می‌کند تا انتخاب‌های آگاهانه‌تری مطابق با توصیه‌های بهداشت عمومی داشته باشند.