اهدای نشان ملی پارسی‌جان به بنیان‌گذار گنجور

ناصر فیض، دبیر اجرایی رویداد ملی پارسی‌جان، به توضیحاتی درباره رویداد ملی پارسی‌جان پرداخت و گفت: همه ما برای این اتفاق گرد هم آمدیم تا از هویتمان، از زبانمان و از آن چیزی که در دنیا ما را در جایگاه ویژه‌ای قرار داده است، پاسداری کنیم؛ یعنی زبان فارسی و اعتباری که این زبان در پشتوانه و پیشینه خود دارد. حوزه هنری از زمان تأسیسش، مهم‌ترین بخش آن، ادبیات بود؛ بخشی که به شعر و ادبیات داستانی می‌پرداخت. این احساس در حوزه هنری شکل گرفت که به‌صورت ویژه‌تر به زبان فارسی توجه کند.

فیض، به تاکیدات رهبر شهید انقلاب بر حفظ زبان فارسی اشاره و بیان کرد: بارها حضرت آقا در سخنرانی‌های خود درباره زبان فارسی تذکر دادند، اهمیت این موضوع برای ما روشن است. ایشان بارها درباره زبان فارسی و اهمیت آن صحبت کردند و اینکه اگر به آن توجه نکنیم، آسیب می‌بیند.

دبیر اجرایی رویداد ملی پارسی‌جان، از بین رفتن هویت ملی را نتیجه کم‌توجهی به خفظ زبان فارسی دانست و عنوان کرد: همینجاست که باید گفت زبان یک ملت را بگیرید، راه برای از دست دادن هویت آن ملت باز می‌شود. اتفاق بسیار ناگواری برای آن ملت می‌افتد اگر نتواند زبان خود را حفظ کند. ورود زبان بیگانه و کلمات بیگانه یکی از آسیب‌ها و آفات زبان فارسی است؛ اما مسائل بسیار دیگری نیز وجود دارد که می‌توانند باعث شوند این زبان از ما گرفته شود.

او افزود: کلمات زیادی وارد زبان ما می‌شوند و ما به‌وفور از آن‌ها استفاده می‌کنیم، بدون اینکه ظاهراً نگرانی چندانی داشته باشیم. اما روزی متوجه می‌شویم که گویی داریم به زبان دیگری صحبت می‌کنیم. یکی از نشانه‌های قدرتمند بودن یک زبان این است که در هزاره‌ای که در آن قرار دارد، در طول زمان اتفاق ویژه‌ای برای آن نیفتاده باشد؛ یعنی آن‌قدر بنیانش محکم باشد که ایستادگی کند و شکل خود را حفظ کند.

فیض، ارتباط مردم ایران با اشعار سعدی، حافظ و فردوسی را از نشانه‌های حفظ زبان فارسی خواند و گفت: همه ما با شعر سعدی، حافظ و فردوسی ارتباط برقرار می‌کنیم. اینکه مردم عادی نیز با این آثار ارتباط دارند، قدرت زبان فارسی را نشان می‌دهد.

دبیر اجرایی رویداد ملی پارسی‌جان به توضیحاتی درباره این رویداد پرداخت و گفت: به هر حال، امسال در حوزه هنری تشخیص داده شد که چنین اتفاقی بیفتد؛ رویدادی وجود داشته باشد که مستقیماً به مسئله زبان توجه کند و دلسوزانه در این حوزه فعالیت داشته باشد. در این چند سال اتفاقات زیادی افتاده است. ما قرار گذاشتیم که به افراد، جایگاه‌ها و مجموعه‌هایی که به زبان فارسی توجه نشان می‌دهند، توجه کنیم؛ به هر اتفاقی که باعث می‌شود این توجه آن‌قدر برجسته باشد که به چشم بیاید، مخاطبان زیادی پیدا کند و در جامعه دیده شود.

او، با اشاره به معیار انتخاب نشان پارسی‌جان بیان کرد: این فرد می‌تواند یک شخص باشد یا یک مجموعه. در هیئت علمی درباره این موضوع صحبت شد و به این نتیجه رسیدیم که ما با کسانی که وظیفه ذاتی‌شان پرداختن به زبان فارسی است، کار چندانی نداشته باشیم؛ چراکه پاسداری از زبان فارسی، وظیفه تک‌تک ماست. اما کسانی هستند که می‌توانستند کار دیگری انجام دهند. با امکاناتی که در اختیارشان بوده، اما به زبان فارسی توجه کردند. فردی می‌توانسته است در جای دیگری کار دیگری انجام دهد، اما به سمت زبان فارسی آمده است.

فیض، افزود: برای مثال، فردی که می‌تواند درست بخواند، این کار الزاماً وظیفه‌اش نیست؛ یا کسی که نکات دستوری را تذکر می‌دهد، شاید وظیفه اصلی‌اش این نباشد. در این رویداد بیشتر باید این افراد را ببینیم؛ کسانی که ممکن است دیده نشوند. بیشتر این انتخاب‌ها شامل کسانی شده است که خودشان، ابتدا و به‌صورت مستقل، کاری را آغاز کرده‌اند. مثلاً به خلبانی، این جایزه باید تعلق گرفته باشد.

دبیر اجرایی رویداد ملی پارسی‌جان، به ارائه توضیحاتی درباره نشان و جوایز این رویداد پرداخت و گفت: ما جایزه ماهانه داریم که «سر به سیمین» است و یک لوح تقدیر نیز دارد. جایزه سالانه هم داریم که از میان همین افرادی که در دو ماه برگزیده شده‌اند، انتخاب می‌شود. به فردی که به‌عنوان برگزیده اصلی نشان ملی پارسی انتخاب می‌شود، یک نشان زرین، لوح تقدیر و جایزه نقدی اهدا می‌شود. ما در تلاش هستیم که این جایزه را در آینده چشمگیرتر کنیم و اتفاقات بهتری رقم بخورد.

حفظ زبان فارسی و رساندن آن به نسل‌های آینده یک تکلیف است

سید علی میرفتاح، دبیر علمی رویداد ملی پارسی‌جان، به نقل خاطره‌ای از دیدار خود با قاسم هاشمی‌نژاد پرداخت و بیان کرد: یک‌بار به دیدن قاسم هاشمی‌نژاد رفتم. آن زمان در روزنامه کار می‌کردم. دیدم خیلی پکر هستند، بغض دارند و حالشان بسیار بد است. کتابشان همان روز منتشر شده بود و طبیعی بود که خوشحال باشند. اما دیدم ایشان خیلی ناراحت هستند و بغض دارند. گویا در ابتدای کتاب‌شان عبارت اشتباهی چاپ شده بود.

میرفتاح ادامه داد: من که کار روزنامه انجام داده بودم، می‌دانستم که نوشته‌ها ممکن است پر از غلط و اشتباه باشند. برایم خیلی عجیب بود که چرا استاد به خاطر اضافه شدن یک حرف به یک کلمه، انقدر ناراحت شدند. گفتند: این سخن، امانت من است. من نمی‌توانم خیانت در امانت کنم. تازه آن زمان به این فکر کردم که ما در کار روزنامه‌نگاری، جدا از اشتباهات معمول، چه خیانت‌هایی در امانت انجام می‌دهیم و خودمان حواسمان نیست.

دبیر علمی رویداد ملی پارسی‌جان، با تأکید بر اهمیت حفظ ادبیات فارسی گفت: حفظ و حراست از ادبیات فارسی، از این جهت که به نظر من، گرفتاری و مسئولیت اخروی هم دارد، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. یعنی فردای قیامت از ما سؤال می‌کنند؛ به‌خصوص برای ما که معتقدیم این کلمات و این جملات، شأن و جایگاه قدسی دارند. بالاخره، ما که معتقدیم این کلمات زندند، جان دارند و شأن دارند، حتماً روزی یقه ما را خواهند گرفت.

او، حفظ زبان فارسی را تکلیف دانست و گفت: معتقدم ما مکلفیم که این زبان فارسی را حفظ و حراست کنیم و آن بخشی را که به ما رسیده است، در حد توان، با امانت‌داری کامل به نسل‌های آینده برسانیم. به این فکر می‌کنم که اگر آیندگان بخواهند درباره ما قضاوت کنند، چه خواهند گفت؟ شما فکر کنید صد سال دیگر گفته می‌شود، روزی در این مملکت جنگ بوده، از لحاظ اقتصادی هزار مسئله وجود داشته، گرانی بوده، همه این مشکلات بوده، اما در عین حال، یک گروهی هم بودند که حواسشان به زبان فارسی بوده است؛ زبان را رصد می‌کردند و مراقب بودند که کسی بیش از این به آن لطمه نزند.

میرفتاح با تأکید بر نقش زبان در انتقال معنا و جهان‌بینی گفت: زبان، معنایی را منتقل می‌کند. وقتی این زبان در زبان و گفتار ما تغییر می‌کند، ممکن است به زبانی تبدیل شود که جهان‌بینی متفاوتی دارد. این موضوع، نگرانی ایجاد می‌کند. نکته دیگری که باید به آن توجه کنیم این است که زبان فقط وسیله ارتباط نیست. زبان فقط وسیله انتقال فکر نیست؛ اصلاً زبان، خود فکر است.

دبیر علمی رویداد ملی پارسی‌جان با اشاره به ویژگی‌های خطابی رهبر شهید، گفت: یکی از فضیلت‌هایی که ایشان داشتند، خطیب بودن بود. آدم‌هایی که خودشان خطیب بودند، نسبت به فضیلت ایشان اقرار می‌کردند؛ افرادی مانند شریعتی. با این حال من یادم نمی‌آید که از ایشان در جلسه‌ای سخنرانی دیده باشم و ایشان بدون کاغذ و یادداشت صحبت کرده باشند. معلوم بود که شب قبل، نکاتی را یادداشت کردند و کلمات خاصی را در نظر گرفتند و با خودشان به آنجا آوردند.

او، افزود: این نکته، یکی از پیام‌های خوبی است که می‌توان برای کسانی که در جایگاه‌های مدیریتی و مسئولیتی هستند، مطرح کرد؛ کسانی که چنین تسلطی ندارند، خطابه بلد نیستند یا توانایی سخنرانی ندارند. باید حواست باشد که چه می‌خواهی بگویی. این کلمات همین‌طور باد هوا نیستند. این‌ها اتفاقاتی هستند که در عالم رقم می‌خورند و تأثیر خودشان را دارند.

میرفتاح، با اشاره به بی‌توجهی به زبان فارسی در نظام اداری و بروکراسی کشور بیان کرد: یکی از موضوعاتی که ما باید خیلی نگرانش باشیم، فضای اداری کشور و نظام بروکراسی است؛ همچنین نظام قانونی کشور که در آن، متأسفانه به زبان فارسی به شکل حیرت‌انگیزی بی‌توجهی می‌شود. در عرصه‌های مختلف کشور، باید به این موضوع توجه کنیم.

انسان، کلماتی است پراکنده هنوز

میلاد عرفاپور، در ابتدا به سرودن اشعاری پرداخت:

عمر است و نفس‌نفس غم دور شدن، ماییم و هراس مبهم دور شدن

ای عشق، بیا سخن بگو، می‌ترسم از عاقبت از کلمه دور شدن

دیدیم به پای تو، سرافکنده هنوز، دلخوش به طلوع صبح آینده هنوز

ای جمله آخر جهان، آه ای جان، انسان، کلماتی است پراکنده هنوز

میلاد عرفان‌پور، شاعر معاصر، درباره رویداد ملی پارسی‌جان گفت: پارسی‌جان، بنای متمایزی است و صدای تازه‌ای برای حفظ زبان فارسی به شمار می‌رود؛ آنجا که ما فکر می‌کنیم برای حفظ این میراث عظیم و عزیز، دیگر کارهای طبق معمول و تکراری و شاید کارهایی که سابقه دارند و به ذهن می‌آیند، پاسخ‌گو نیستند. نیاز است برنامه‌هایی که برای حفظ زبان فارسی برگزار می‌شوند و سیاست‌گذاری‌هایی که در این زمینه انجام می‌شود، هم مردمی‌تر و هم خلاقانه‌تر باشند.

عرفان‌پور، افزود: از این جهت، امروز پارسی‌جان دارد به نهال برومندی تبدیل می‌شود که در میان مردم شناخته می‌شود و برای حفظ زبان فارسی مرزها را برمی‌دارد؛ به‌گونه‌ای که هرکدام از ما، در هر جایی و با هر پیشه‌ای، احساس کنیم که می‌توانیم قدمی برای زبان فارسی برداریم.

این شاعر معاصر، با حفط یاد و خاطره رهبر شهید، ایشان را از پاسداران زبان فارسی دانست و بیان کرد: یاد کنم از بزرگ‌مردی که در این پنج دهه اخیر، کسی به اندازه ایشان برای حفظ زبان فارسی و ادبیات فارسی دل نسوزاند. هیچ‌کس پشتیبانی آن‌گونه که ایشان بود، نبود. یاد کنیم از امام شهیدمان، امام سیدعلی خامنه‌ای. اگر امروز پارسی‌جان شکل گرفته است و این اتفاقات رقم می‌خورد، همه به پشتوانه حمایت‌ها و هدایت‌های آن مرد تاریخ‌ساز است.

او، به نامزدهای این دوره از پارسی جان اشاره و بیان کرد: در میان نامزدهایی که همه در جایگاه خودشان محترم، مؤثر و عزیز بودند، بدون ترتیب نام می‌برم: محمد معتمدی، هنرمند عزیز؛ نرم‌افزار «بله»؛ تارنمای فرهیخته و ارجمند «گنجور»؛ آقای اژدهایی، خبرنگار و واقعاً خادم زبان فارسی؛ معاونت فرهنگی مترو تهران که خلاقیت‌هایی در حفظ زبان فارسی داشتند؛ مؤسسه «ویراستاران» که در حوزه ویراستاری و نگارش زبان فارسی خدمات بسیاری داشته است. از میان این‌ها، واقعاً انتخاب بسیار سختی بود؛ چراکه هرکدام از این عزیزان در حوزه خود درخشیده بودند و تقریباً همه هم‌ردیف بودند.

عرفان‌پور، ادامه داد: هر عزیزی که نشان «سرو سیمین» یا «سرو زرین» پارسی‌جان را دریافت می‌کند، به نوعی تکلیفش در مسیری که داشته، بیشتر می‌شود. اگر رویدادی را پیش می‌برده یا خلاقیتی را به وجود آورده بوده، از این به بعد نسبت به آن، تکلیف سنگین‌تری دارد؛ به واسطه اینکه نشان پارسی‌جان، تقریباً شبیه اعطای نشان به یک سردار جنگ است. وقتی یک سردار، مثلاً نشان سرلشکری می‌گیرد، وظایفش در آن حوزه بیشتر می‌شود.

من مسافر این راهم، از عمر خود به ثانیه آگاهم

فریبا یوسفی، شاعر و داور رویداد ملی پارسی‌جان در ابتدا به سرودن اشعاری پرداخت:

راهی‌ست، من مسافر این راهم، از عمر خود به ثانیه آگاهم

کهنه‌ست، اتفاق جدیدی نیست، از چند و چونش اندکی آگاهم

با عشق صیقلم بده تا دیدار، آینه‌ای کدر شده از آهم

زن‌ها خداترند، تو می‌دانی بی‌تاب آن تجلی دلخواهم

عین منی، به آینه مشتاق بین، عین توام، شریک نمی‌خواهم

این آب آرامی که این سو سنگ و آن سو آسمان دارد

هر ظهر خورشید است، هر شب، در دل خود کهکشان دارد

از شیب‌های تند کوهستان گذر کردست، کف بر لب

امروز آییه‌ست و در آرامشش صد داستان دارد

گاهی تنش باغ است و گاهی لکه‌لکه ابر و گاهی آب

وصف طبیعت می‌کند، این شاخه طبعی روان دارد

هر شب حریر سرمه‌ای می‌پوشد و آرام می‌خوابد، هر صبح پولک‌گوش بیدار است و موجی مهربان دارد

این رود از باران به دنیا آمد و از کوه جاری شد که در گلوی آبشارش، ذوقی از رنگین‌کمان دارد

در بستر دشتی که هموار است و خواهد رفت تا دریا روحی رها، جانی شبیه قایقی بی‌بادبان دارد

زبان فارسی امانتی مقدس است

یوسفعلی میرشکاک، شاعر، با اشاره به تلاش‌های انجام‌شده برای جایگزینی برخی واژه‌ها در زبان فارسی گفت: یادمان نرود اگر «پارسی‌جان» گل کرده که ان‌شاءالله گل خواهد کرد، برای این است که در این مملکت برای برخی کلمات، مثل «بالگرد»، خدا می‌داند چند میلیارد هزینه شده است. زبان فارسی را چه چیزی نگه داشته است؟ شعر. دو تقاضا دارم از سرپرست مرکز آفرینش‌های ادبی.

میرشکاک، افزود: چون مدت‌هاست می‌بینم شب شعر داریم، جلسه شعر داریم، اما جلسه هندسی کلمات نداریم. جلسه‌ای که نشان بدهد شعر چگونه ساخته می‌شود. باید کسی باشد که جانش را در این زمینه گذاشته باشد. امیدوارم این «پارسی‌جان» روزی جهانی شود و ان‌شاءالله چنین خواهد شد. زبان فارسی؛ ساخت ما نیست. امانت آن دست مقدس متعالی است که به ما امانت دادند. زبان فارسی امانتی مقدس است و ما به‌عنوان امانت‌داران باقی ماندیم و این زبان نیز جزئی از این امانت است.

فارسی سروی است استوار در برابر موج حوادث

حسین اژدهایی، خبرنگار و برگزیده نشان سرو زرین پارسی‌جان، با اشاره به تداوم جنگ تمدنی میان شرق و غرب گفت: امروز هم جنگ تمدنی ادامه دارد؛ تمدن شرق با پرچم‌داری ما و تمدن غرب که این سیاهی و سیاه را از یونانی‌ها همچنان به دوش می‌کشند و در مقابل ما هستند. حتماً و قطعاً پیروزی نهایی با ماست؛ زیرا اینجا سرزمین خداست و شما زادگان و برآمدگان بهترین و جاودانه‌ترین سرزمین خدا هستید.

اژدهایی از برگزارکنندگان آیین و علاقه‌مندان به زبان فارسی تشکر کرد و گفت: من چیزی جز تشکر و سپاس ندارم؛ از کسانی که «پارسی‌جان» را پی گرفتند و ادامه می‌دهند و از شما که پارسی را چون جان دوست دارید. آنچه به نظرم می‌رسد، این است که فارسی همان سرو است؛ صبرِ سخنگو، سروی که در بهار است و در پاییز بدرقه‌کننده برگ‌های زرد، در تابستان دلربا و در برف و بوران زمستانی نیز شاخه‌ها و شانه‌هایش نمی‌شکند. این همان ایران ماست. پاینده باد ایران ما و پاینده باد شما.

معرفی برگزیدگان دومین آیین اهدای نشان ملی پارسی‌جان

در پایان این آیین، نامزدهای نشان ملی «پارسی‌جان» معرفی شدند. نامزدهای این دوره عبارت بودند از: محمد معتمدی، حسین اژدهایی، محمدمهدی باقری، نرم‌افزار بله، معاونت فرهنگی مترو تهران، حمیدرضا محمدی، بنیان‌گذار تارنمای گنجور.

از میان نامزدهای این دوره، سه نفر موفق به دریافت نشان سرو زرین دومین آیین پارسی‌جان شدند: حمیدرضا محمدی، بنیان‌گذار تارنمای گنجور؛ محمد معتمدی، خواننده؛ حسین اژدهایی، خبرنگار.

در ادامه، از میان سه برگزیده نشان سرو زرین پارسی‌جان، یک نفر به‌عنوان دریافت‌کننده نشان ملی پارسی‌جان معرفی شد:

حمیدرضا محمدی، بنیان‌گذار تارنمای گنجور، برگزیده نشان ملی پارسی‌جان