تداوم رکود در بازار خودرو

آخرین آمار فروش خودروسازان نیز تصویری از همین وضعیت ارائه می‌دهد. بر اساس آمار چهار ماه نخست سال، فروش خودروسازان حدود ۳۴ درصد کاهش یافته است؛ اتفاقی که در شرایط افزایش قیمت محصولات، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

خودروسازان از اوایل اسفندماه سال گذشته تاکنون، دست‌کم دو مرحله افزایش قیمت قابل توجه را با استناد به رشد هزینه‌های تولید اعمال کرده‌اند، اما این افزایش قیمت‌ها نه‌تنها نتوانسته فروش را به نقطه سر به سر برساند، بلکه با کاهش فروش نیز همراه شده است.

این وضعیت را می‌توان یکی از مهم‌ترین نشانه‌های کاهش تقاضای مؤثر در بازار دانست؛ به این معنا که افزایش قیمت خودرو دیگر الزاماً به افزایش ارزش معاملات و رونق بازار منجر نمی‌شود و بخشی از مصرف‌کنندگان توان یا تمایل ورود به بازار را از دست داده‌اند.

عقب‌نشینی تقاضا از بازار خودرو

یکی دیگر از نشانه‌های قابل توجه، کاهش تعداد متقاضیان در آخرین مرحله قرعه‌کشی یکی از خودروسازان داخلی است. این کاهش می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از پوشش بخشی از تقاضای انباشته در دوره‌های گذشته گرفته تا انتظار خریداران برای ثبات بیشتر قیمت‌ها.

در شرایط فعلی، بسیاری از متقاضیان ترجیح می‌دهند به جای ورود عجولانه به بازار، روند قیمت‌ها را دنبال کنند. از سوی دیگر، خودرو نیز مانند سال‌های گذشته برای همه سرمایه‌گذاران جذابیت ندارد. افزایش هزینه خرید، کاهش نقدشوندگی و نبود اطمینان نسبت به روند آتی قیمت‌ها باعث شده خودرو به گزینه‌ای کم‌جذاب‌تر برای سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت تبدیل شودافزایش هزینه خرید، کاهش نقدشوندگی و نبود اطمینان نسبت به روند آتی قیمت‌ها باعث شده خودرو به گزینه‌ای کم‌جذاب‌تر برای سرمایه‌گذاری کوتاه‌مدت تبدیل شود.

مانی حدادی، کارشناس بازار خودرو، نیز با اشاره به همین شرایط معتقد است خودرو در وضعیت فعلی گزینه چندان معقولی برای سرمایه‌گذاری نیست و بخش عمده خریداران بازار را باید مصرف‌کنندگان واقعی تشکیل دهند.

تداوم این روند می‌تواند در نهایت ساختار معاملات بازار را نیز تغییر دهد؛ به این معنا که فاصله میان قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان و توان خرید واقعی مصرف‌کنندگان افزایش یابد و بازار بیش از گذشته به سمت معاملات مصرفی حرکت کند.

خودروهای وارداتی؛ بازار حواله‌ها داغ‌تر از بازار خودرو

در بازار خودروهای وارداتی، اما شرایط شکل متفاوتی دارد. در این بخش، علاوه بر خود خودرو، حواله نیز به یک کالای قابل معامله تبدیل شده و همین مسئله می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری قیمت‌های غیرواقعی شود.

به گفته حدادی، حتی در برخی موارد تعداد حواله‌های فروخته‌شده از تعداد خودروهای واردشده بیشتر بوده است. چنین وضعیتی می‌تواند به ایجاد «تورم خودساخته» در بازار خودروهای وارداتی منجر شود؛ چراکه قیمت‌ها ممکن است تحت تأثیر معاملات حواله‌ای و انتظارات سوداگرانه افزایش پیدا کنند، بدون آنکه افزایش متناظری در عرضه واقعی خودرو رخ داده باشد.

در همین حال، تبلیغات فروش خودروهای وارداتی با وعده تحویل سه‌روزه، یک‌هفته‌ای، ۳۰ روزه و ۶۰ روزه نیز در بازار دیده می‌شود. افزایش این‌گونه تبلیغات، ضرورت بررسی اعتبار شرکت‌های عرضه‌کننده را بیش از پیش نمایان کرده است.

خریداران پیش از پرداخت وجه باید سابقه فعالیت شرکت، مجوزها، نمایندگی‌ها، سوابق واردات و اطلاعات منتشرشده درباره آن را بررسی کنند. در بازاری که فاصله میان وعده فروش و تحویل واقعی می‌تواند هزینه سنگینی به خریدار تحمیل کند، اتکا صرف به تبلیغات نمی‌تواند مبنای تصمیم‌گیری مطمئنی باشد.

قیمت‌ها در سطوح بالا باقی ماند

در چنین شرایطی، قیمت خودروهای پرتیراژ همچنان در سطوح بالایی قرار دارد. در گروه محصولات ایران‌خودرو، سورن پلاس با موتور جدید حدود ۲ میلیارد و ۸۵ میلیون تومان، دنا پلاس اتوماتیک معمولی حدود ۲ میلیارد و ۶۹۰ میلیون تومان و پژو ۲۰۷ اتوماتیک معمولی حدود ۲ میلیارد و ۴۷۵ میلیون تومان معامله می‌شوند.

در محصولات سایپا نیز کوییک S حدود یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون تومان، اطلس S حدود یک میلیارد و ۳۱۰ میلیون تومان و ساینا S حدود یک میلیارد و ۲۹۰ میلیون تومان قیمت دارند.

حدادی در این خصوص تاکید می‌کند که این ارقام نشان می‌دهد مسئله اصلی بازار خودرو صرفاً «گران بودن خودرو» نیست؛ بلکه شکاف میان قیمت خودرو و قدرت خرید مصرف‌کنندگان به یکی از مهم‌ترین چالش‌های بازار تبدیل شده است.

چشم‌انداز بازار؛ نه رونق، نه ریزش شدید

با کنار هم قرار دادن نشانه‌های موجود، بازار خودرو فعلاً بیش از آنکه در مسیر رونق قرار داشته باشد، در وضعیت انتظار به سر می‌برد. کاهش فروش خودروسازان، افت تعداد متقاضیان، کاهش جذابیت خودرو برای سرمایه‌گذاری و تداوم قیمت‌های بالا، همگی از بازاری حکایت دارند که تقاضای مؤثر در آن تحت فشار قرار گرفته است.

در چنین شرایطی، احتمال شکل‌گیری رونق پایدار بدون تغییر در متغیرهای اصلی اقتصاد چندان بالا نیست. بازار خودرو برای خروج از رکود به ثبات قیمت‌ها، افزایش قدرت خرید، شفافیت در عرضه خودروهای وارداتی و سیاست‌های قابل پیش‌بینی نیاز داردبازار خودرو برای خروج از رکود به ثبات قیمت‌ها، افزایش قدرت خرید، شفافیت در عرضه خودروهای وارداتی و سیاست‌های قابل پیش‌بینی نیاز دارد.

به نظر می‌رسد تا زمانی که این عوامل تغییر محسوسی نکنند، بازار خودرو همچنان در شرایطی باقی خواهد ماند که قیمت‌ها در سطوح بالا قرار دارند، اما خریداران برای تصمیم‌گیری دست نگه داشته‌اند؛ بازاری گران برای خرید، کم‌جذاب برای سرمایه‌گذاری و گرفتار رکودی که تورم نیز اجازه کاهش واقعی قیمت‌ها را به آن نمی‌دهد.