خطر زوال عقل با نوشیدنی‌های پرمصرف

«مگی مون»، متخصص تغذیه سلامت مغز، می‌گوید: «نوشیدنی‌های شیرین ممکن است به خودی خود باعث زوال عقل نشوند، اما اگر در درازمدت بیش از حد مصرف شوند، می‌توانند عوامل خطر شناخته‌شده زوال عقل مانند فشار خون بالا، دیابت و بیماری قلبی را بدتر کنند.»

نوشیدن مداوم نوشیدنی‌های شیرین با ایجاد نوسانات قند خون ممکن است به مرور زمان بر سلامت مغز تأثیر بگذارد. «دیانا دیبلی»، متخصص تغذیه، پزشک و عضو کالج سلطنتی لندن می‌گوید: «این نوشیدنی‌ها قند مایع هستند و هیچ پروتئین، فیبر یا چربی برای کاهش سرعت جذب ندارند، بنابراین قند خون می‌تواند به سرعت افزایش یابد.»

البته یک وعده نوشیدنی شیرین‌شده با شکر، معمولا ضرری ندارد، اما دیبلی هشدار می‌دهد که هر چه بیشتر بنوشید، اثرات آن می‌تواند بیشتر شود.

وقتی افزایش ناگهانی قندخون به طور مکرر رخ می‌دهد، همانطور که با مصرف مکرر نوشیدنی‌های شیرین ممکن است رخ دهد، در حقیقت به مقاومت به انسولین کمک می کند.

دیبلی می‌گوید: «مقاومت به انسولین زمانی است که سلول‌های شما دیگر به خوبی به انسولین، هورمونی که قند را از خون شما خارج می‌کند، پاسخ نمی‌دهند و با گذشت زمان می‌تواند به دیابت نوع ۲ منجر شود.»

اما این موضوع چگونه با سلامت مغز مرتبط است؟ دیبلی توضیح می‌دهد: «مغز برای انرژی و حافظه به سیگنال‌دهی انسولین متکی است. اختلال در این فرآیندها ممکن است بر عملکرد مغز تأثیر بگذارد، در حالی که عوارض مرتبط با دیابت ممکن است بیشتر به خطرات زوال عقل منجر شود.»

او همچنین به مطالعه‌ای گسترده در سال ۲۰۲۳ اشاره می‌کند که نشان می‌دهد مصرف بیش از دو نوشیدنی شیرین‌شده با شکر در روز- در مقایسه با عدم مصرف آن‌ها- با خطر بالاتر ابتلا به زوال عقل مرتبط است.

از سوی دیگر، مغز برای عملکرد صحیح به تأمین مداوم اکسیژن و مواد مغذی نیاز دارد و رگ‌های خونی سالم این امر را ممکن می‌سازند. اما مصرف مکرر نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شکر می‌تواند به بروز شرایطی دامن بزند که به این رگ‌های حیاتی آسیب می‌رسانند و در نتیجه، بر سلامت مغز تأثیر می‌گذارند.

دیبلی می‌گوید: «مصرف زیاد نوشیدنی‌های شیرین در طول زمان با افزایش وزن و چاقی و همچنین فشار خون بالا مرتبط است. این شرایط می‌توانند باعث باریک و سفت شدن رگ‌های خونی، از جمله رگ‌هایی که خون‌رسانی به مغز را بر عهده دارند، شوند. در نتیجه، آسیب به رگ‌های خونی مغز می‌تواند گردش خون را مختل کرده و به افت عملکرد شناختی منجر شود.»

دیبلی خاطرنشان می‌کند که چاقی و فشار خون بالا هر دو به عنوان عوامل خطر زوال عقل شناخته می‌شوند.

اگرچه مطالعات ارتباطی میان نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شکر و خطر زوال عقل نشان داده‌اند، اما برای تأیید اینکه آیا این نوشیدنی‌ها مستقیماً در بروز این بیماری نقش دارند یا خیر، به تحقیقات بیشتری نیاز است. با این حال، محدود کردن مصرف نوشیدنی‌های شیرین می‌تواند به حفظ سلامت عروق و عملکرد مغز کمک کند.

همچنین تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که مقادیر زیادی قند افزوده (از جمله از طریق نوشیدنی‌های شیرین) مصرف می‌کنند، معمولاً کیفیت رژیم غذایی پایین‌تری دارند و کمتر از غذاهای سرشار از مواد مغذی استفاده می‌کنند. این امر می‌تواند باعث حذف یا کاهش مصرف غذاهای محافظ مغز شود؛ غذاهایی که سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها، پلی‌فنول‌ها و اسیدهای چرب امگا-۳ هستند، مانند انواع توت‌ها، سبزیجات برگ‌سبز، مغزها و ماهی.

البته، لذت بردن گاه‌به‌گاه از یک نوشیدنی شیرین به این معنا نیست که شما از دریافت این مواد مغذی محروم می‌شوید. نگرانی اصلی زمانی است که این نوشیدنی‌ها به‌طور مرتب جایگزین گزینه‌هایی با ارزش غذایی بالاتر می‌شوند.