بازیکنان فوتبال زیر پیراهن خود جلیقههای مخصوصی میپوشند که دادههای عملکردی مثل ضربان قلب، مسافت طیشده و کالری مصرفی را ثبت میکند و به کادر فنی کمک میکند وضعیت بدنی هر بازیکن را لحظهای پایش کنند.
به گزارش خبرگزاری میهن نوین، نام رسمی این وسیله GPS Performance Vest یا جلیقه پایش عملکرد است. این جلیقه از پارچهای بسیار کشسان و سبک ساخته شده و کاملاً به بدن میچسبد تا حسگرها هنگام دویدن یا تغییر مسیر جابهجا نشوند. در قسمت بالای پشت این جلیقه، یک محفظه کوچک قرار دارد که دستگاه ردیاب و مجموعه حسگرها داخل آن نصب میشود. این دستگاه اطلاعات را در طول تمرین یا مسابقه ثبت و برای تحلیل به کادر فنی ارسال میکند.
این جلیقه دقیقاً چه چیزهایی را اندازهگیری میکند؟
برخلاف تصور بسیاری از هواداران، این جلیقه فقط یک GPS ساده نیست. نسل جدید این تجهیزات به مجموعهای از حسگرهای پیشرفته مجهز هستند که دهها شاخص مختلف را ثبت میکنند، از جمله:
مسافت طیشده
سرعت متوسط و حداکثر سرعت
تعداد استارتهای انفجاری
شتاب و کاهش سرعت
شدت دویدن
ضربان قلب
میزان فشار واردشده به بدن
بار تمرینی (Training Load)
کالری مصرفشده
تعداد تغییر جهتهای شدید
میزان خستگی عضلات
تمام این اطلاعات پس از پایان تمرین یا حتی بهصورت زنده در اختیار مربیان، پزشکان و آنالیزورها قرار میگیرد.
هوش مصنوعی چگونه از این دادهها استفاده میکند؟
امروزه بسیاری از باشگاههای حرفهای تنها به جمعآوری دادهها اکتفا نمیکنند. این اطلاعات وارد سامانههای مبتنی بر هوش مصنوعی و یادگیری ماشین میشود.
این سامانهها میتوانند:
احتمال آسیبدیدگی بازیکن را پیشبینی کنند.
کاهش آمادگی جسمانی را تشخیص دهند.
برنامه تمرینی اختصاصی طراحی کنند.
زمان مناسب استراحت یا تعویض بازیکن را پیشنهاد دهند.
روند ریکاوری پس از مصدومیت را ارزیابی کنند.
به همین دلیل است که دادههای این جلیقهها امروز به یکی از مهمترین ابزارهای تصمیمگیری کادر فنی تبدیل شدهاند.
چرا این جلیقه تا این اندازه اهمیت دارد؟
در فوتبال حرفهای، اختلاف میان پیروزی و شکست ممکن است تنها چند متر دویدن بیشتر یا یک مصدومیت ناگهانی باشد.
فرض کنید دو بازیکن از نظر ظاهری عملکرد مشابهی دارند؛ اما دادههای جلیقه نشان میدهد یکی از آنها طی سه روز اخیر افت سرعت، افزایش ضربان قلب و کاهش توان انفجاری داشته است. این اطلاعات میتواند نشانه آغاز خستگی یا احتمال آسیبدیدگی باشد.
در چنین شرایطی مربی ممکن است:
زمان تمرین او را کاهش دهد.
بازیکن را استراحت دهد.
یا در مسابقه از نیمکت استفاده کند.
این تصمیمها میتوانند از مصدومیتهای چندماهه جلوگیری کنند.
آیا استفاده از این جلیقه در مسابقات مجاز است؟
بله، اما با شرایط مشخص.
بر اساس قوانین فدراسیون بینالمللی فوتبال، استفاده از فناوریهای پایش عملکرد در مسابقات رسمی مجاز است، مشروط بر اینکه تجهیزات ایمن باشند و خطری برای بازیکنان ایجاد نکنند.
به همین دلیل تقریباً تمام تیمهای لیگهای معتبر اروپا از این جلیقهها در تمرینات استفاده میکنند و بسیاری نیز در مسابقات رسمی از آن بهره میبرند.
چه شرکتهایی این فناوری را تولید میکنند؟
بازار تجهیزات پایش عملکرد در فوتبال در اختیار چند شرکت بزرگ قرار دارد که محصولات آنها در باشگاههای حرفهای جهان استفاده میشود، از جمله:
Catapult Sports
STATSports
Polar
Garmin
Kinexon
Playermaker (برای تحلیل حرکات پا)
باشگاههایی مانند منچسترسیتی، لیورپول، رئال مادرید، بارسلونا، بایرن مونیخ، پاریسنژرمن و بسیاری از تیمهای ملی از فناوریهای مشابه استفاده میکنند.
آیا این فناوری فقط مخصوص فوتبال است؟
خیر.
امروزه ورزشهای زیادی از جلیقههای هوشمند استفاده میکنند، از جمله:
بسکتبال
راگبی
فوتبال آمریکایی
کریکت
هاکی
دوومیدانی
دوچرخهسواری
ورزشهای رزمی
حتی برخی تیمهای نظامی و نیروهای امدادی نیز از نسخههای مشابه برای پایش آمادگی جسمانی نیروهای خود بهره میبرند.
آیا این جلیقه جای مربی را میگیرد؟
پاسخ کوتاه، خیر است.
این فناوری تصمیمگیر نیست؛ بلکه اطلاعات دقیق و علمی در اختیار مربیان قرار میدهد. تصمیم نهایی همچنان با کادر فنی است، اما امروز فوتبال حرفهای بیش از هر زمان دیگری به داده وابسته شده است.
فناوری پوشیدنی بهسرعت در حال پیشرفت است. نسلهای آینده این جلیقهها احتمالاً علاوه بر GPS و ضربان قلب، قادر خواهند بود اکسیژن خون، وضعیت آب بدن، دمای عضلات، میزان استرس، کیفیت خواب و حتی خطر پارگی عضلات را نیز بهصورت لحظهای اندازهگیری کنند.
به همین دلیل بسیاری از کارشناسان معتقدند فوتبال مدرن دیگر فقط با تاکتیک و استعداد اداره نمیشود؛ بلکه داده، حسگرها و هوش مصنوعی نیز به بخشی جداییناپذیر از بازی تبدیل شدهاند.
