شاخص‌های ازدواج پایدار در مکتب نبوی

حضرت خدیجه(س) از جمله چهار بانوی برتر عالم به شمار می‌رود که جایگاهی بلند و کم‌نظیر در فرهنگ اسلامی دارد.

این ازدواج می‌تواند الگویی ارزشمند برای جوانان امروز باشد تا در انتخاب همسر، به جای توجه صرف به ظواهر، مسائل مادی و جایگاه اجتماعی، معیارهایی همچون ایمان، اخلاق، شخصیت، هم‌فکری، اعتماد و همراهی را مورد توجه قرار دهند چراکه زندگی مشترک پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) نمونه‌ای روشن از پیوندی مبتنی بر ارزش‌های انسانی و الهی است.

در این گزارش به بررسی ملاک‌های درست ازدواج با الگوگیری از زندگی پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) پرداخته است.

اولویت ارزش‌های اخلاقی و انسانی بر معیارهای مادی ازدواج

رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان محلات در گفتگویی، با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) و اهمیت خانواده در آموزه‌های اسلامی اظهار کرد: تشکیل خانواده یکی از مهم‌ترین سنت‌های مورد تأکید پیامبر اکرم(ص) است و در آموزه‌های دینی، هیچ بنایی در اسلام محبوب‌تر و ارزشمندتر از بنای خانواده نزد خداوند معرفی نشده است.

حجت‌الاسلام عباس کاظمی گفت: خانواده نخستین و مهم‌ترین نهاد شکل‌دهنده جامعه است و همان‌گونه که رودخانه‌ها در نهایت دریا را تشکیل می‌دهند، خانواده‌ها نیز در کنار یکدیگر جامعه را شکل می‌دهند، بنابراین هر اندازه خانواده از استحکام، اخلاق و ارزش‌های دینی بیشتری برخوردار باشد، جامعه نیز سالم‌تر و مستحکم‌تر خواهد بود.

رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان محلات با اشاره به ازدواج پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) گفت: این ازدواج نمونه‌ای روشن از اهمیت ارزش‌های اخلاقی و انسانی در انتخاب همسر است، حضرت خدیجه(س) با وجود برخورداری از ثروت و جایگاه اجتماعی، پیامبر اکرم(ص) را به دلیل ویژگی‌های شخصیتی، اخلاقی و معنوی ایشان انتخاب کرد.

حجت الاسلام کاظمی ادامه داد: حضرت خدیجه(س) خواستگاران متعددی داشت که برخی از آنها از نظر ثروت، شهرت و جایگاه اجتماعی شرایط بالایی داشتند، اما معیار انتخاب ایشان پیامبر اکرم(ص) بود و این انتخاب نشان می‌دهد که ارزش‌های انسانی، معنوی و اخلاقی شایسته تر از معیارهای مادی است.

وی با بیان اینکه حضرت خدیجه(س) پس از ازدواج نیز ثروت خود را در مسیر اهداف و ارزش‌های الهی پیامبر اکرم(ص) به کار گرفت، تصریح کرد: این مسئله یک درس مهم برای جامعه امروز است، گاهی انسان‌ها برای رسیدن به ثروت و جایگاه اجتماعی، ارزش‌های خود را هزینه می‌کنند، در حالی که حضرت خدیجه(س) ثروت خود را در مسیر ارزش‌های الهی هزینه کرد و به الگویی ماندگار برای جهان اسلام تبدیل شد.

رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان محلات درباره مفهوم هم‌کفو بودن در ازدواج نیز گفت: هم‌کفو بودن زوجین نباید صرفاً به معنای برابری در ثروت، سن، موقعیت اجتماعی یا سایر مسائل ظاهری تلقی شود، بلکه مهم‌ترین هم‌کفو بودن، همخوانی در اعتقادات، ارزش‌ها و اهداف متعالی زندگی است.

حجت الاسلام کاظمی افزود: اگر زن و مرد در مسائل اساسی زندگی هم‌فکر و هم‌اعتقاد باشند، بسیاری از تفاوت‌های دیگر قابل مدیریت و حل خواهد بود، اما اگر در مسائل اعتقادی و ارزش‌های بنیادین اختلاف داشته باشند، حتی شباهت در شرایط اقتصادی، اجتماعی یا سنی نیز تضمین‌کننده موفقیت زندگی مشترک نخواهد بود.

وی با استناد به آیه «إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ» اظهار کرد: در انتخاب همسر باید ابتدا به میزان نزدیکی اعتقادی افراد توجه شود، سپس ویژگی‌های اخلاقی مورد بررسی قرار گیرد و پس از آن مسائل دیگر مانند شرایط اقتصادی و اجتماعی نیز مورد توجه باشد.

حجت الاسلام کاظمی با انتقاد از پررنگ شدن برخی معیارهای مادی در انتخاب همسر گفت: متأسفانه در بخشی از جامعه، معیارهایی مانند ثروت، شهرت، موقعیت اجتماعی و زیبایی ظاهری جای ارزش‌های اخلاقی و اعتقادی را گرفته است، در حالی که توجه به این ارزش‌ها می‌تواند نقش مهمی در استحکام خانواده و کاهش اختلافات و آسیب‌های خانوادگی داشته باشد.

رئیس اداره تبلیغات اسلامی شهرستان محلات تاکید کرد: جامعه امروز برای تقویت بنیان خانواده باید به سیره پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) بازگردد و در انتخاب همسر، به جای غلبه دادن معیارهای مادی، به ارزش‌های اخلاقی، اعتقادی و اهداف مشترک زندگی توجه بیشتری داشته باشد.

وی گفت: بازگشت به مکارم اخلاق و الگو قرار دادن سیره پیامبر اکرم(ص)، تنها به استحکام خانواده محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری جامعه‌ای سالم‌تر، اخلاق‌مدارتر و منسجم‌تر باشد.

ملاک‌های قرآنی ازدواج نباید در میان معیارهای مادی گم شود

کارشناس قرآن اداره تبلیغات اسلامی شهرستان محلات در گفتگویی اظهار کرد: در آموزه‌های قرآن کریم و روایات اهل‌بیت(ع)، معیارهای مهمی برای انتخاب همسر بیان شده که توجه به آن‌ها می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری زندگی مشترک پایدار و شیرین باشد، اما متأسفانه در جامعه امروز برخی معیارهای مادی جایگزین ارزش‌های اخلاقی و دینی شده است.

حجت‌الاسلام قاسم صادقپور با اشاره به آیه پنجم سوره تحریم اظهار کرد: خداوند در این آیه، در بیان ویژگی‌های همسر شایسته، از صفاتی همچون مسلم، مؤمن، تائب، عابد و همراه بودن یاد می‌کند که نشان‌دهنده اهمیت ایمان، اخلاق، فرمان‌پذیری و همراهی در زندگی مشترک است.

کارشناس قرآن اداره تبلیغات اسلامی شهرستان محلات افزود: در آیات مختلف قرآن کریم و همچنین روایات، ملاک‌های ازدواج مورد توجه قرار گرفته است و این ملاک‌ها عمدتاً بر ایمان، اخلاق، معنویت و همراهی زن و مرد در مسیر زندگی تأکید دارند با این حال امروزه گاهی معیارهایی مانند خانه، خودرو، شغل و میزان دارایی، بیش از ویژگی‌های اخلاقی و اعتقادی مورد توجه قرار می‌گیرد.

حجت الاسلام صادقپور با بیان اینکه بسیاری از معیارهای مادی پایدار نیستند، تصریح کرد: ممکن است فردی امروز شغل، درآمد، خانه یا خودرو داشته باشد، اما شرایط زندگی در آینده تغییر کند و همه یا بخشی از این امکانات از دست برود بنابراین نمی‌توان این مسائل را به عنوان معیار اصلی و تعیین‌کننده برای ازدواج در نظر گرفت.

وی ادامه داد: ازدواج اگرچه از یک جهت دارای جنبه‌های مادی است، اما زمانی می‌تواند به آرامش و شیرینی واقعی برسد که با نگاه معنوی همراه باشد و اگر تمام نگاه زن و مرد به زندگی مشترک صرفاً مادی باشد، این مسائل ممکن است پس از مدتی تکراری یا تمام‌شدنی شود، اما نگاه معنوی می‌تواند پیوند میان زوجین را عمیق‌تر و پایدارتر کند.

کارشناس قرآن اداره تبلیغات اسلامی شهرستان محلات با اشاره به زندگی حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) گفت: یکی از نمونه‌های روشن نگاه معنوی به ازدواج، زندگی امیرالمؤمنین(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) است، هنگامی که پیامبر اکرم(ص) از حضرت علی(ع) درباره حضرت زهرا(س) پرسیدند، ایشان فرمودند «نِعْمَ الْعَوْنُ عَلَی طَاعَهِ اللَّهِ»؛ یعنی حضرت زهرا(س) را بهترین یاور خود در اطاعت خداوند می‌دانستند.

حجت الاسلام صادقپور تصریح کرد: این نگاه نشان می‌دهد که زن و مرد در زندگی مشترک تنها برای تأمین نیازهای مادی در کنار یکدیگر قرار نمی‌گیرند، بلکه باید یکدیگر را در مسیر رشد، معنویت و بندگی خداوند یاری کنند.

وی با اشاره به جایگاه مسئولیت‌های متقابل زن و مرد در آموزه‌های اسلامی افزود: در روایات، تلاش مرد برای تأمین زندگی خانواده دارای ارزش معنوی و حتی به جهاد در راه خدا تشبیه شده است و از سوی دیگر، حسن همسرداری زن نیز دارای ارزش و جایگاه معنوی ویژه‌ای است بنابراین در نگاه دینی، هر دو طرف نسبت به خانواده مسئولیت دارند و باید برای استحکام زندگی مشترک و نهاد خانواده تلاش کنند.

کارشناس قرآن اداره تبلیغات اسلامی شهرستان محلات همچنین به زندگی پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) اشاره کرد و گفت: حضرت خدیجه(س) به دلیل ویژگی‌هایی همچون صداقت، اخلاق نیک و پاکی شخصیت پیامبر(ص) به ایشان علاقه‌مند شد و این ازدواج نشان می‌دهد که شخصیت و اخلاق معیار بسیار مهمی در انتخاب همسر محسوب می شود.

حجت الاسلام صادقپور تصریح کرد: حضرت خدیجه(س) پس از ازدواج نیز سرمایه و امکانات خود را در مسیر حمایت از پیامبر اکرم(ص) و اهداف الهی ایشان قرار داد و این همراهی نقش مهمی در مسیر رسالت پیامبر(ص) و تاریخ اسلام داشت.

وی اضافه کرد: اگر معیارهای قرآنی و اخلاقی در انتخاب همسر مورد توجه قرار گیرد و زن و مرد یکدیگر را در مسیر زندگی و معنویت همراهی کنند، زمینه برای شکل‌گیری خانواده‌ای پایدار و آرام فراهم می‌شود اما اگر معیارهای مادی بر سایر معیارها غلبه کند، ممکن است معنویت و شیرینی واقعی زندگی مشترک به تدریج کمرنگ شود.

ملاک های صحیح ازدواج بستر ساز تعالی خانواده است

حجت‌الاسلام علی سعیدی ،کارشناس فرهنگی و مذهبی در گفتگویی اظهار کرد: ازدواج پیامبر اکرم(ص) و حضرت خدیجه(س) نمونه‌ای از یک انتخاب عاقلانه و آگاهانه است که بر پایه شناخت ویژگی‌های اخلاقی، شخصیتی و معنوی شکل گرفت.

حجت‌الاسلام علی سعیدی افزود: حضرت خدیجه(س) پیش از ازدواج، رفتار و کردار پیامبر اکرم(ص) را مورد بررسی قرار داد و از ویژگی‌های اخلاقی و امانتداری ایشان آگاه شد و این مسئله نشان می‌دهد که انتخاب همسر باید با شناخت و توجه به معیارهای اساسی شخصیت افراد انجام شود.

کارشناس مذهبی با بیان اینکه پیامبر اکرم(ص) نیز در انتخاب همسر به جایگاه، شخصیت و نیک‌نامی حضرت خدیجه(س) توجه داشتند، گفت: این ازدواج نشان می‌دهد که زن و مرد باید یکدیگر را بر اساس ویژگی‌های انسانی و اخلاقی انتخاب کنند و معیارهای مادی نباید جایگزین ارزش‌های واقعی در ازدواج شود.

حجت الاسلام سعیدی با اشاره به جایگاه اقتصادی حضرت خدیجه(س) اظهار کرد: پس از ازدواج، حضرت خدیجه(س) ثروت خود را در اختیار پیامبر اکرم(ص) قرار داد و این اموال در مسیر گسترش دین، رفع فقر و رسیدگی به مسائل اجتماعی و فرهنگی هزینه شد، اما ایشان هیچ‌گاه این همراهی و بخشندگی را وسیله منت‌گذاری قرار ندادند.

کارشناس مذهبی با انتقاد از غلبه ظواهر و تجملات در برخی ازدواج‌های امروز گفت: متأسفانه در بخشی از جامعه، زرق و برق و مسائل مادی به معیارهای مهمی در انتخاب همسر تبدیل شده است، در حالی که زندگی پیامبر(ص) و حضرت خدیجه(س) نشان می‌دهد اصل اساسی، ایمان، اخلاق، اخلاص و همراهی در مسیر زندگی است.

حجت الاسلام سعیدی با تأکید بر اینکه زن و مرد باید «یاور یکدیگر در بندگی خدا» باشند، تصریح کرد: مهم‌ترین معیار در انتخاب همسر این است که زن و مرد بتوانند در کنار یکدیگر مسیر بندگی خدا را آسان‌تر کنند، نواقص یکدیگر را برطرف کنند و زمینه رشد و تکامل همدیگر را فراهم آورند.

وی تصریح کرد: حضرت خدیجه(س) در دوره‌هایی که پیامبر اکرم(ص) برای انجام مأموریت الهی و عبادت به غار حرا می‌رفتند، با صبر و همراهی از ایشان حمایت می‌کرد و این رفتار نمونه‌ای از معنای واقعی همراهی در زندگی مشترک است.

حجت الاسلام سعیدی گفت: اگر زوجین چنین نگاهی به زندگی مشترک داشته باشند، توقعات، خواسته‌ها و حتی نوع گفت‌وگو، تکریم و تفریح آنها نیز تغییر خواهد کرد و خانواده به جای آنکه صرفاً محلی برای تأمین خواسته‌های فردی باشد، به بستری برای رشد، آرامش و رسیدن به کمال تبدیل می‌شود.