ممنوعیت نمادهای فلسطین در مدارس انگلیس

این تحول که تنها یک روز پس از انتشار گزارش تکان‌دهنده سازمان عفو بین‌الملل درباره سرکوب حامیان فلسطین در دانشگاه‌های انگلیس منتشر شد، بار دیگر نگرانی‌ها درباره محدود شدن فضای آزادی بیان در مراکز آموزشی این کشور را افزایش داده است.

گزارش جدید به سرپرستی دیوید بل رئیس پیشین سازمان بازرسی مدارس انگلیس (آفستد)، به سفارش وزارت آموزش این کشور تهیه شده و شامل ۲۷ توصیه برای مقابله با آنچه افزایش یهودستیزی در مدارس و مراکز آموزشی عنوان شده، است.

یکی از بحث‌برانگیزترین بخش‌های این گزارش، توصیه به بازنگری در دستورالعمل‌های مربوط به بی‌طرفی سیاسی معلمان و بررسی «مناسب بودن استفاده از نمادها و نشانه‌های سیاسی» در محیط‌های آموزشی است.

روزنامه تلگراف گزارش داده است که این توصیه می‌تواند راه را برای ممنوعیت استفاده معلمان از نشان‌های حمایت از فلسطین، از جمله پرچم فلسطین و نماد هندوانه که در سال‌های اخیر به نشانه همبستگی با مردم غزه تبدیل شده است، باز کند.

هرچند این گزارش خواستار ممنوعیت سراسری نشان‌های فلسطینی نشده، اما اختیار تصمیم‌گیری درباره استفاده از این نمادها را به مسوولان مدارس واگذار می‌کند و به این ترتیب، زمینه اعمال محدودیت‌های جدید علیه معلمان حامی فلسطین را فراهم می‌سازد.

این تحول در شرایطی رخ می‌دهد که نمایش همبستگی با مردم فلسطین، به‌ویژه پس از گسترش جنایات رژیم صهیونیستی در غزه، به یکی از آشکارترین جلوه‌های اعتراض اجتماعی در انگلیس تبدیل شده است.

اکنون بحث بر سر محدودسازی چنین نمادهایی نشان می‌دهد که مناقشه بر سر آزادی ابراز حمایت از فلسطین، از خیابان‌ها و دانشگاه‌ها به محیط کلاس‌های درس نیز کشیده شده است.

از شعار آزادی بیان تا محدودیت یک نشان کوچک

دیوید بل در گفت‌وگو با شبکه اسکای‌نیوز اینطور ادعا کرد که هدف توصیه‌های او، جلوگیری از تحمیل دیدگاه‌های سیاسی معلمان بر دانش‌آموزان است.

وی گفت، مدارس باید دستورالعمل‌های روشنی درباره بی‌طرفی سیاسی داشته باشند تا دانش‌آموزان بتوانند درباره مسائل حساس و روز جهان گفت‌وگو کنند، بدون آنکه احساس کنند معلمان دیدگاه‌های شخصی خود را به آنان تحمیل می‌کنند.

بل در گفت‌وگوی دیگری با رادیو ال‌بی‌سی عنوان کرد که مدارس و مراکز آموزشی حق دارند مقررات رفتاری و پوشش کارکنان خود را تعیین کنند و درباره مناسب بودن استفاده از نمادهای مختلف تصمیم بگیرند.

این اظهارات در ظاهر بدین معناست که تصمیم نهایی درباره استفاده از نشان‌های فلسطینی به مدیران مدارس سپرده خواهد شد؛ با این حال حامیان فلسطین هشدار داده‌اند که چنین اختیاری می‌تواند به ممنوعیت این نمادها در شماری از مدارس منجر شود.

بر اساس مقررات کنونی انگلیس، مدارس موظف هستند از تبلیغ دیدگاه‌های سیاسی جانبدارانه توسط کارکنان جلوگیری کنند، اما ممنوعیت کلی برای استفاده معلمان از نشان‌های فلسطینی وجود ندارد.

دستورالعمل رسمی وزارت آموزش نیز تصریح می‌کند که معلمان به‌طور مطلق از بیان دیدگاه‌های شخصی خود درباره مسائل سیاسی منع نشده‌اند و دانش‌آموزان باید فرصت گفت‌وگو درباره موضوعات مورد اختلاف را داشته باشند.

از همین رو، گسترش دامنه محدودیت‌ها به نمادهای همبستگی با فلسطین، این پرسش را پیش می‌کشد که مرز میان رعایت بی‌طرفی سیاسی و محدودسازی آزادی ابراز عقیده در مدارس انگلیس کجاست و آیا نمایش همدردی با قربانیان یک مناقشه نظامی را می‌توان به‌خودی‌خود مصداق جانبداری سیاسی دانست.

از دانشگاه تا مدرسه؛ حلقه‌های محدودیت تنگ‌تر می‌شود

طرح احتمال ممنوعیت نشان‌های فلسطینی در مدارس تنها یک روز پس از انتشار گزارش مفصل سازمان عفو بین‌الملل درباره برخورد با حامیان فلسطین در دانشگاه‌های انگلیس مطرح شده است.

این سازمان حقوق بشری روز سه‌شنبه در گزارشی تکان‌دهنده اعلام کرد که شماری از دانشگاه‌های انگلیس، دانشجویان و استادان حامی فلسطین را با تعلیق، ممنوعیت ورود به دانشگاه، تحقیقات انضباطی و حتی تهدید نسبت به وضعیت اقامتی مواجه کرده‌اند.

این تحقیق بر اساس بررسی مقررات اعتراض در ۱۳۲ دانشگاه، مصاحبه با ۴۰ نفر و مطالعه پرونده‌هایی از ۲۶ دانشگاه تهیه شده است.

عفو بین‌الملل تأکید کرده است که برخی دانشگاه‌ها در واکنش به اعتراض‌های مسالمت‌آمیز علیه اقدامات رژیم صهیونیستی، از ابزارهایی استفاده کرده‌اند که با معیارهای قانونی حمایت از آزادی بیان و تجمع مسالمت‌آمیز سازگار نبوده است.

کری موسکوگیوری مدیر اجرایی عفو بین‌الملل انگلیس، در واکنش به نتایج تحقیق گفت: «این حمله‌ای به آزادی بیان و حق اعتراض ما از سوی همان نهادهایی است که قرار است اندیشه آزاد را تشویق کنند.»

گزارش این سازمان همچنین نشان می‌دهد که برخی دانشگاه‌ها در زمینه مهار اعتراض‌های حامی فلسطین، راهبردهای حقوقی و امنیتی خود را با یکدیگر به اشتراک گذاشته و تحت تأثیر فشارهای دولتی، نهادهای نظارتی و توصیه‌های مشاوران حقوقی و امنیتی قرار گرفته‌اند.

در یکی از موارد مستندشده، هفت دانشجوی مدرسه اقتصاد لندن پس از برگزاری تجمعی کوتاه در حمایت از فلسطین، از ورود به دانشگاه منع شدند. عفو بین‌الملل همچنین از برخورد با دانشجویانی خبر داده است که تنها با شعار دادن، کف زدن یا پوشیدن چفیه فلسطینی در فعالیت‌های اعتراضی مشارکت داشته‌اند.

اکنون مطرح شدن محدودیت‌های مشابه در مدارس، این نگرانی را تقویت می‌کند که برخورد با نمادهای حمایت از فلسطین به محیط دانشگاهی محدود نماند و به سایر سطوح نظام آموزشی انگلیس نیز گسترش یابد.

آزمون تازه آزادی بیان در انگلیس

مناقشه بر سر نشان‌های فلسطینی، فراتر از یک اختلاف ساده درباره پوشش معلمان، مساله گسترده‌تری را درباره جایگاه آزادی بیان در کشوری مطرح می‌کند که همواره حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های مدنی را از اصول بنیادین نظام سیاسی خود معرفی کرده است.

در سه سال گذشته، خیابان‌های لندن و دیگر شهرهای انگلیس بارها صحنه راهپیمایی‌های گسترده در حمایت از مردم فلسطین و اعتراض به جنایات رژیم صهیونیستی بوده است.

اکنون هم‌زمانی انتشار دو گزارش درباره محدودسازی فعالیت‌های حامی فلسطین در دانشگاه‌ها و احتمال ممنوعیت نمادهای همبستگی در مدارس، پرسش‌های تازه‌ای درباره نحوه برخورد نهادهای آموزشی انگلیس با دیدگاه‌های انتقادی نسبت به سیاست‌های رژیم صهیونیستی ایجاد کرده است.

به‌ویژه آنکه برخورد با رفتارهای یهودستیزانه و حفاظت از امنیت دانش‌آموزان، مسوولیتی قانونی و پذیرفته‌شده است، اما تبدیل این ضرورت به مبنایی برای محدودسازی نمادهای مسالمت‌آمیز حمایت از فلسطین، می‌تواند آزادی بیان را با چالش تازه‌ای مواجه سازد.

از این منظر، تصمیم درباره استفاده از یک نشان کوچک روی لباس معلم، دیگر تنها موضوعی مربوط به مقررات پوشش در مدارس نیست، بلکه به نمادی از مناقشه گسترده‌تر بر سر حق ابراز همبستگی با فلسطین در جامعه انگلیس تبدیل شده است.