پرتاب مأموریت تاریخی برای نجات تلسکوپ فضایی

به نقل از ناسا، ماموریت «سوئیفت بوست»(Swift Boost) ماهواره «لینک»(LINK) ساخت شرکت «کاتالیست اسپیس تکنولوژیز»(Katalyst Space Technologies) را روز جمعه سوم ژوئیه ساعت ۴:۳۶ صبح به وقت منطقه زمانی شرقی با موفقیت پرتاب کرد. لینک با «رصدخانه نیل گرلز سوئیفت»(Neil Gehrels Swift Observatory) ناسا ملاقات خواهد کرد و آن را به مداری پایدار خواهد رساند تا از نابودی قریب‌الوقوع آن در مسیرش و بیشتر فرو رفتن در جو جلوگیری کند.

موشک پگاسوس ایکس‌ال از جت L-1011 Stargazer شرکت نورثروپ گرومن بر فراز جزایر مارشال جدا شد و سپس موتور آن روشن شد و لینک را به مدار برد. این پرتاب موفقیت‌آمیز پس از آن انجام شد که تلاش‌های پیشین به دلیل مشکلات آب‌وهوایی و نرم‌افزاری موثر بر سیستم مسیریابی موشک لغو شدند.

پگاسوس یک پرتابگر سه‌مرحله‌ای با سوخت جامد است که ۱۶.۹ متر طول دارد و قادر است تا ۴۵۴ کیلوگرم را به مدار پایین زمین برساند. مراحل موشک پس از جدا شدن از هواپیمای «استارگیزر»(Stargazer)، به ترتیب روشن می‌شوند تا در حدود ۱۰ دقیقه به ارتفاع مورد نظر خود برسند.

پگاسوس در سال ۱۹۹۰ آغاز به کار کرد و از آن زمان تاکنون ۴۵ ماموریت را انجام داده است. قابلیت استقرار هوایی و انعطاف‌پذیری پگاسوس برای برخاستن از فرودگاه‌های گوناگون، به این موشک امکان می‌دهد تا به مدارهایی با شیب‌های مداری صعب‌العبور وارد شود که از بسیاری از فرودگاه‌های فضایی بزرگ قابل دسترسی نیستند. به همین دلیل، پگاسوس برای پرتاب ماهواره رباتیک لینک انتخاب شد که می‌تواند به شیب مداری پایین ۲۰.۶ درجه‌ای سوئیفت نسبت به خط استوای زمین برسد.

دلیل دیگری که ناسا موشک پگاسوس را برای این ماموریت انتخاب کرد، این بود که زمان برای سوئیفت رو به پایان است. رصدخانه ۵۰۰ میلیون دلاری سوئیفت در نوامبر ۲۰۰۴ برای بررسی انفجارهای پرتو گاما و سایر رویدادهای پرانرژی سراسر کیهان پرتاب شد و با وجود بیش از ۲۰ سال فعالیت، هنوز هم ارزش علمی ارائه می‌دهد.

با وجود ارزش‌های علمی سوئیفت، مدار آن به طرز خطرناکی شروع به پایین آمدن کرده و در حال رسیدن به جایی است که فعالیت‌های اخیر خورشیدی باعث افزایش کشش جوی در ارتفاعات بالاتر مدار شده‌اند و به زودی بر فضاپیما غلبه خواهند کرد و آن را به سمت مرگ نهایی‌اش خواهند کشاند.

فضاپیمای لینک پس از جدایی از محفظه بار پگاسوس و بررسی‌های اولیه سیستم‌ها، مسیر طولانی خود را برای ملاقات با سوئیفت آغاز خواهد کرد. لینک پیش از آغاز کار نهایی، دو تا سه هفته را برای مشاهدات سوئیفت صرف خواهد کرد تا نقاط بهتر را برای اتصال به سوئیفت ارزیابی کند.

لینک حدود ۱.۵ متر ارتفاع دارد و به سه بازوی رباتیک مجهز است که برای گرفتن سوئیفت استفاده خواهند شد. لینک پس از انتخاب نقطه‌ مناسب برای گرفتن و ایمن‌سازی سوئیفت، مجموعه‌ای از پیشرانه‌های یونی ملایم را روشن خواهد کرد که به آرامی مدار این دو را طی چند ماه آینده افزایش خواهند داد.

لینک قرار است به اولین فضاپیمای خصوصی تبدیل شود که تلاش می‌کند یک ماهواره دولتی بدون سرنشین آمریکا را به دام بیندازد. ناسا در سپتامبر ۲۰۲۵ شرکت کاتالیست را برای این کار انتخاب کرد که کمتر از یک سال برای طراحی، ساخت و آزمایش لینک زمان داشت. با وجود فوریت و زمان نسبتاً کوتاه برای قرار دادن لینک در مدار، کل ماموریت نجات و پرتاب سوئیفت تنها ۳۰ میلیون دلار برای ناسا هزینه داشت.

هدف از این ماموریت، بازگرداندن سوئیفت به ارتفاع اولیه‌اش – حدود ۶۰۰ کیلومتر – است که در صورت ادامه‌ عملکرد سامانه‌هایش بر اساس طراحی در نظر گرفته شده، طول عمر رصدخانه را چند سال افزایش خواهد داد.