به گزارش خبرگزاری میهن نوین، سنندج، شهر مسجد و مناره و پایتخت عرفان و مذهب، بار دیگر در کانون توجه میراثفرهنگی کشور قرار گرفته است. شهری که مساجد تاریخی آن نهتنها جلوهای از هنر معماری اسلامی و کردی را به نمایش میگذارند، بلکه روایتگر قرنها همزیستی، دینداری و فرهنگ غنی مردم این دیار هستند.
اکنون با بررسی سه مسجد تاریخی استان برای الحاق به پرونده ثبت جهانی مسجد ایرانی، این فرصت فراهم شده است تا بخشی از این میراث ارزشمند در سطح جهانی نیز معرفی شود.
بازدید مدیر پرونده ثبت جهانی مسجد ایرانی و هیأت کارشناسی از سه مسجد تاریخی استان کردستان، شامل مسجد دارالاحسان سنندج، مسجد خسروآباد گروس و مسجد آویهنگ، تنها یک بازدید کارشناسی نیست، بلکه گامی مهم در مسیر بررسی ظرفیتهای استان برای حضور در یکی از مهمترین پروندههای میراث فرهنگی کشور به شمار میرود.
به گفته پویا طالبنیا، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کردستان، این سه مسجد از نظر ویژگیهای معماری، اصالت بنا، ارزشهای تاریخی، وضعیت حفاظت و میزان انطباق با معیارهای یونسکو مورد ارزیابی قرار گرفتهاند و در صورت احراز شاخصهای لازم، امکان الحاق آنها به پرونده ثبت جهانی مسجد ایرانی وجود خواهد داشت.
چرا سنندج شهر مساجد است؟
سنندج از معدود شهرهای ایران است که بخش قابل توجهی از هویت تاریخی آن با معماری مساجد گره خورده است. مسجد دارالاحسان یا مسجد جامع سنندج، مسجد دارالامان، مسجد ملاویسی، مسجد وکیل و دهها مسجد تاریخی دیگر، بخشی از شناسنامه فرهنگی این شهر هستند. معماری این بناها تلفیقی از هنر ایرانی، معماری بومی کردستان و جلوههای هنر اسلامی است؛ ویژگیای که میتواند در ارزیابیهای جهانی نیز امتیاز مهمی محسوب شود.
وجود این مجموعه ارزشمند سبب شده است سنندج در سالهای گذشته عنوان «شهر مساجد» را به خود اختصاص دهد؛ عنوانی که با پیشینه علمی، مذهبی و عرفانی منطقه نیز پیوند خورده و جایگاه این شهر را در میان مراکز فرهنگی کشور برجسته کرده است.
ثبت جهانی؛ فراتر از یک عنوان کارشناسان معتقدند ثبت جهانی یک اثر، صرفاً افزودن نام آن به فهرست یونسکو نیست. این اتفاق میتواند موجب افزایش حفاظت علمی از بناها، جذب اعتبارات ملی و بینالمللی، رونق گردشگری فرهنگی، افزایش حضور پژوهشگران و معرفی هرچه بیشتر فرهنگ و تاریخ کردستان در سطح جهان شود.
در استانی که ظرفیتهای گردشگری آن هنوز به اندازه شایستگیهایش شناخته نشده، ثبت جهانی حتی یک مسجد میتواند به نقطه عطفی برای توسعه گردشگری فرهنگی تبدیل شود و زمینه معرفی سایر آثار تاریخی و مذهبی استان را نیز فراهم کند.
مسئولیتی بزرگ برای حفظ میراث ارزشمند در کنار فرصتهای ثبت جهانی، مسئولیت حفاظت از این آثار نیز اهمیت دوچندان پیدا میکند. اصالت بنا، مرمت اصولی، جلوگیری از ساختوسازهای نامتجانس در حریم آثار و تهیه مستندات دقیق، از مهمترین الزاماتی است که در فرآیند ارزیابی یونسکو مورد توجه قرار میگیرد.
ادارهکل میراثفرهنگی کردستان اعلام کرده است که با همکاری وزارت میراثفرهنگی و تیم تدوین پرونده، اقدامات فنی و مستندسازی لازم برای تکمیل فرآیند بررسی این سه مسجد را دنبال خواهد کرد.
کردستان بیش از آنکه با جاذبههای طبیعیاش شناخته شود، گنجینهای از فرهنگ، عرفان، معماری و همزیستی مذهبی است. اگر سه مسجد تاریخی استان بتوانند به پرونده ثبت جهانی مسجد ایرانی بپیوندند، این موفقیت تنها یک دستاورد میراث فرهنگی نخواهد بود؛ بلکه فرصتی ارزشمند برای معرفی هویت تاریخی، مذهبی و فرهنگی استان در عرصه جهانی خواهد بود؛ هویتی که سنندج، به عنوان شهر مساجد و پایتخت عرفان و مذهب ایران، یکی از مهمترین نمادهای آن به شمار میرود.