حرکت به سمت خودروهای هوشمند و پاک

تمرکز دولت بر تولید خودروهای هیبریدی و دوگانه‌سوز، پیامی مستقیم به خودروسازان ملی است تا در کنار واردات این نوع خودروها، صنعت خودرو در الگوی جدید، از یک صنعت «تولیدکننده کالای مصرفی» به یک «بازوی اجرایی امنیت انرژی» تبدیل شود.

توسعه محصولات هیبریدی، با توجه به کاهش چشمگیر مصرف سوخت مایع، می‌تواند فشار بر پالایشگاه‌ها را به حداقل برساند و نیاز کشور به واردات بنزین را در میان‌مدت به شدت کاهش دهد. خودروهای هیبریدی با بهره‌گیری از ترکیب موتورهای احتراقی و الکتریکی، پایداری عملکرد را در انواع مسیرهای شهری و جاده‌ای تضمین کرده و همزمان، نقش مؤثری در تعدیل ناترازی انرژی ایفا می‌کنند.

گسترش این فناوری نه تنها منجر به تغییر تدریجی در الگوهای مصرف و ذائقه بازار نیز خواهد شد؛ بلکه با کاهش بار مالی دولت در بخش تأمین سوخت، منابع مالی لازم برای توسعه زیرساخت‌های انرژی نوین را فراهم می‌سازد. در واقع، افزایش نفوذ خودروهای هیبریدی، محرکی برای اجرای موفقیت‌آمیز اصلاحات یارانه سوخت و ایجاد چرخه پایدار توسعه در صنعت خودرو است.

توسعه و نوسازی ناوگان خودروهای دوگانه‌سوز (مصرف گاز طبیعی) نیز به‌عنوان یک راهکار استراتژیک در کنار خودروهای هیبریدی مطرح است. با توجه به اینکه ایران یکی از بزرگترین تولیدکنندگان گاز طبیعی در جهان است، هدایت ناوگان خودرویی و حتی بخشی از ناوگان سنگین لجستیکی به سمت مصرف گاز، از اتلاف ارز برای واردات بنزین نیز جلوگیری می‌کند.

بررسی وضعیت مصرف بنزین در خودروها نشان می دهد که تبدیل بخشی از ناوگان فعلی به دوگانه‌سوز و تولید گسترده خودروهای جدید با این تکنولوژی، می‌تواند ناترازی شدید بنزین را با استفاده از «مازاد ظرفیت گاز» جبران کند. این اقدام، علاوه بر کاهش هزینه‌های سوخت برای شهروندان و صنایع، فشار اقتصادی بر دولت را برای تأمین سوخت‌های گران‌قیمت کاهش می‌دهد.

کارشناسان بر این باورند که وزارت صنعت، معدن و تجارت به عنوان متولی در صنعت خودرو و خودروسازان ملی باید از مدل‌های تولید سنتی فاصله گرفته و برنامه‌های توسعه‌ای خود را بر محور «تکنولوژی‌های جایگزین» قرار دهند هر چند این امر مستلزم حمایت‌های ویژه دولتی در تسهیلات ارزان‌قیمت برای نوسازی ناوگان در جهت حرکت به سمت خودروهای کم‌مصرف و دوگانه‌سوز، حمایت از تحقیق و توسعه برای بومی‌سازی قطعات موتورهای هیبریدی و سیستم‌های مدیریت انرژی و بازنگری در تعرفه‌ها برای تسهیل‌ فناوری‌های پیشرفته تولید خودروهای سبز به کشور است.

بدون شک، کاهش ناترازی سوخت به معنای تضمین تأمین انرژی برای بخش‌های مختلف است و از بروز بحران‌های سوختی که می‌تواند منجر به توقف خطوط تولید یا افزایش هزینه‌های لجستیک شود، جلوگیری خواهد کرد.

مدیریت بهینه سبد سوخت یکی از محورهای مهم برنامه پنج‌ساله توسعه است که در این چارچوب، خودروسازان مکلف به اختصاص بخشی از تولید خود به خودروهای کم‌مصرف و پاک شدند بر این اساس هدف‌گذاری برای تولید نیم میلیون خودروی برقی و هیبریدی در سال، ضمن کاهش مصرف سوخت، موجب ارتقای بهره‌وری و توسعه فناوری‌های نوین در صنعت خودرو خواهد شد.

خودروسازان داخلی در حوزه تکنولوژی های جدید محصولاتی تولید و به بازار روانه کرده اند هر چند در کنار خودروهای هیبریدی و دوگانه سوز، نقش خودروهای برقی بخصوص در حوزه ناوگان عمومی و اسقاط خودروهای فرسوده نیز ضروری است در همین راستا اتوبوس های برقی از سال گذشته در کشور تولید و به جمع ناوگان عمومی پیوسته است.

آغاز تولید خودروهای هیبریدی و برقی در کشور

در این باره امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو می گوید: خودروهای برقی و هیبریدی اکنون توسط چندین خودروساز داخلی در کشور تولید می شود هر چند برای تولید انبوه این نوع خودروها نیاز به منابع است.

وی اضافه می کند: ورود خودروهای برقی و هیبریدی به عنوان تنها راه حل کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا نیست بلکه باید به سایر موارد از جمله ناوگان فرسوده و توسعه زیرساخت های حمل و نقل عمومی توجه داشت.

کاکایی با اشاره به بحران فرسودگی ناوگان، خاطرنشان می کند که از میان ۲۷ میلیون خودروی موجود در کشور، بیش از ۱۷ میلیون خودرو فرسوده محسوب می‌شوند که عمر آن‌ها بسیار فراتر از استاندارد جهانی (۱۰ سال) است.

کارشناس صنعت خودرو بیان می کند: مسئله اصلی ما صرفاً رفع اشکال‌های ظاهری نیست؛ چالش بنیادین، فرسودگی ناوگان خودرویی است که در برنامه‌های هفت‌ساله کشور نیز به درستی به آن پرداخته نشده است.

وی با بیان اینکه جایگزینی خودروهای برقی در ایران لزوماً به معنای کاهش مصرف سوخت و «پاک شدن» محیط زیست نیست می گوید: سبد انرژی ما در تولید برق، هنوز بر پایه سوخت‌های فسیلی استوار است. در حالی که جهان به سوی انرژی‌های پاک حرکت می‌کند، ما حتی با کمبود گاز (به عنوان سوخت نسبتاً پاک) مواجه هستیم و در بسیاری از مناطق مجبور به استفاده از مازوت هستیم. در نتیجه، تبدیل سوخت فسیلی به برق برای خودروی برقی، صرفاً جابه‌جایی آلایندگی از اگزوز خودرو به دودکش نیروگاه‌هاست و راهکار نهایی برای بهبود کیفیت هوای شهرهایی مانند تهران محسوب نمی‌شود.

کاکایی تاکید می کند که مشکل اصلی ما پیش از آنکه یک چالش تکنولوژیک باشد، یک چالش اقتصادی و سیاست‌گذاری است.

وی با تغییر اولویت از «خودروی سواری» به «حمل‌ونقل عمومی»، پیشنهاد داد: بودجه باید صرف توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی، به‌ویژه اتوبوس‌های برقی شود. ما در ایران توان تولید اتوبوس برقی را داریم، اما نبود توجه سیاست‌گذاران به نیازهای واقعی شهروندان، مانع از توسعه این بخش شده است.