علت تغییر ناگهانی بارش‌ها و احتمال پاییز پربارش

علت تغییر ناگهانی بارش‌ها چیست؟؛ احتمال بارش‌های فراتر از نرمال پاییز

در بخش مقایسه‌ای داده‌های دمایی، اطلاعات میانگین دمای کشور بیانگر آن است که میانگین دمای کشور در مقایسه با بازه هفت روز گذشته ۳۱.۶ درجه سانتی‌گراد بوده که در قیاس با مقدار بلندمدت این دوره یعنی ۲۹.۸ درجه سانتی‌گراد، افزایش ۱.۸ درجه‌ای را نشان می‌دهد.

بررسی میانگین دما از ابتدای ماه جاری نیز نشان می‌دهد که مقدار ثبت‌شده ۳۰.۴ درجه سانتی‌گراد بوده که نسبت به میانگین بلندمدت ۲۹.۶ درجه سانتی‌گراد، افزایش ۰.۹ درجه‌ای را تجربه کرده است. این وضعیت در قیاس با میانگین دمای فصل جاری با ثبت عدد ۳۰.۵ درجه سانتی‌گراد در مقایسه با میانگین بلندمدت فصلی ۲۹.۴ درجه سانتی‌گراد، افزایشی معادل ۱.۰ درجه را نشان می‌دهد.

در عین حال، به‌طور میانگین دمای کشور از آغاز سال زراعی تا پایان روز ۱۰ مردادماه، ۱۷.۸ درجه سانتی‌گراد ثبت شده که در مقایسه با میانگین بلندمدت ۱۶.۷ درجه سانتی‌گراد، افزایشی ۱.۲ درجه‌ای را نشان می‌دهد. این موضوع بیانگر آن است که با وجود نوسانات کوتاه‌مدت و کاهش‌های خفیف دما در مقاطع ماهانه و فصلی، روند کلی دما در مقیاس سال آبی همچنان بالاتر از حد نرمال بلندمدت قرار دارد.

علت تغییر ناگهانی بارش‌ها چیست؟؛ احتمال بارش‌های فراتر از نرمال پاییز

افزایش ۰.۹ درصدی بارش‌های سال‌آبی جاری نسبت به بلندمدت

بررسی نقشه‌های بارش کشور از ابتدای سال آبی تا ۱۰ مردادماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد وضعیت بارش در مناطق مختلف کشور از پراکنش متفاوتی برخوردار بوده و میزان تأمین آب کشور تا این تاریخ به ۹۸.۲۰ درصد رسیده است؛ همچنین بر اساس نقشه بارش تجمعی کشور از ابتدای سال آبی تاکنون، توزیع بارش‌ها در استان‌ها و ارتفاعات مختلف یکسان نبوده و بیشترین میزان بارندگی در استان‌های شمالی، شمال‌غربی، غربی و برخی مناطق کوهستانی کشور به ثبت رسیده است.

مطابق آخرین گزارش‌های سازمان هواشناسی، بیشترین بارش‌ها در استان‌های گلستان، مازندران، گیلان، نقاطی از استان‌های البرز و قزوین، همچنین استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، زنجان، کردستان، کرمانشاه، لرستان، ایلام، بخش‌هایی از چهارمحال و بختیاری، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و برخی نواحی کوهستانی استان‌های مرکزی، خراسان شمالی، خراسان رضوی، بخش‌هایی از خراسان جنوبی متمرکز بوده است.

بررسی روند بارش‌ها در هفت روز گذشته نیز نشان می‌دهد میانگین بارش کشور به ۰.۱ میلی‌متر رسیده که در مقایسه با میانگین بلندمدت این بازه زمانی، کاهش ۸۹.۰ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین از ابتدای ماه جاری تاکنون، مجموع بارش‌های ثبت‌شده ۰.۳ میلی‌متر بوده که نسبت به دوره بلندمدت مشابه، ۷۰.۵ درصد افزایش یافته است.

بررسی آمار بارش از ابتدای فصل جاری نیز حاکی از آن است که تاکنون ۲.۸ میلی‌متر بارش در کشور ثبت شده که نسبت به میانگین بلندمدت فصل، کاهش ۴۴.۳ درصدی داشته است. همچنین از ابتدای سال آبی جاری تاکنون، مجموع بارش‌های کشور به ۲۲۹.۵ میلی‌متر رسیده است. این در حالی است که میانگین بلندمدت این دوره ۲۲۷.۴ میلی‌متر بوده و بر این اساس، میزان بارش نسبت به بلندمدت ۰.۹ درصد افزایش را نشان می‌دهد.

بارش‌ها ۲.۱ درصد بالاتر از نرمال؛ زنگ خطر کم‌بارشی در ۱۸ استان

بر اساس داده‌های ثبت‌شده در نمودار مقایسه‌ای اختلاف مجموع بارش کشور و استان‌ها با میانگین بلندمدت تا ۱۰ مردادماه ۱۴۰۵، افت قابل‌توجهی در میزان بارش سال آبی جاری در اکثر استان‌های کشور به ثبت رسیده است. این کاهش، در بسیاری از استان‌ها فراتر از محدوده نرمال بوده، در مقابل میزان بارش‌ها در برخی از استان‌ها نیز فراتر از میانگین نرمال به ثبت رسیده است.

استان گیلان با کاهش ۲۱۷ میلی‌متر در صدر استان‌های دارای بیشترین افت بارندگی قرار دارد. پس از آن، استان‌های تهران با کاهش ۱۰۸.۷ میلی‌متر و کهگیلویه و بویراحمد با افت ۹۹.۷ میلی‌متر، به ترتیب رتبه‌های دوم و سوم را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین استان‌های مرکزی، مازندران، قزوین و چهارمحال و بختیاری نیز با کاهش‌هایی بین ۹۱.۷ تا ۷۲.۶ میلی‌متر نسبت به میانگین بلندمدت، در زمره استان‌هایی هستند که از لحاظ بارش با افت محسوس مواجه شده‌اند.

همچنین استان قم با کاهش ۵۲ میلی‌متر، لرستان با ۵۱.۷ میلی‌متر، سمنان با ۳۶.۸ میلی‌متر، البرز با ۳۶.۷ میلی‌متر، همدان با ۲۶.۳ میلی‌متر و اصفهان با ۲۶.۲ میلی‌متر کاهش نسبت به متوسط بلندمدت، سهم بالایی از افت بارندگی‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. استان‌هایی چون فارس، یزد، گلستان، اردبیل، سیستان و بلوچستان و خراسان رضوی نیز همگی کاهش‌هایی در بازه ۲۱ تا ۱.۷ میلی‌متر را تجربه کرده‌اند.

علت تغییر ناگهانی بارش‌ها چیست؟؛ احتمال بارش‌های فراتر از نرمال پاییز

بررسی آخرین آمار بارش‌ها در کشور نشان می‌دهد که چندین استان فراتر از میانگین بلندمدت بارش‌ها را تجربه کرده‌اند. بر این اساس، استان خراسان شمالی با ثبت ۰.۴ میلی‌متر، خوزستان با ثبت ۱.۵ میلی‌متر، آذربایجان شرقی با ثبت ۵.۲ میلی‌متر، زنجان با ۱۱.۷ میلی‌متر، کرمان با ۱۶.۸ میلی‌متر، خراسان جنوبی با ۴۸ میلی‌متر، بوشهر با ۶۱.۶ میلی‌متر، آذربایجان غربی با ۷۵.۵ میلی‌متر، کرمانشاه با ۷۶.۴ میلی‌متر، کردستان با ۸۰.۹ میلی‌متر، هرمزگان با ۱۱۶ میلی‌متر و ایلام با ثبت ۱۴۵.۳ میلی‌متر بارش‌هایی بیش از میانگین بلندمدت ثبت کرده‌اند.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در نمودار، میانگین بلندمدت میزان بارش‌ها در سطح کشور تا بازه زمانی ذکر شده، حدود ۲.۱ میلی‌متر افزایش را نشان می‌دهد که حاکی از ثبت بارش‌های نسبتاً بالاتر از نرمال در برخی مناطق است.

پازل پاییز پربارش در حال تکمیل است

 بررسی آخرین الگوهای جوی نشان می‌دهد پدیده مونسون، به‌عنوان یکی از عوامل مهم و اثرگذار بر وضعیت آب‌وهوای ایران در فصل پاییز، امسال عملکردی ضعیف‌تر از شرایط نرمال داشته است؛ موضوعی که می‌تواند بر الگوی بارش‌های پاییزی کشور تأثیر مثبت بگذارد.

بر اساس تحلیل‌های هواشناسی، هرچه میزان بارش‌های ناشی از مونسون در مناطق تحت تأثیر این سامانه کمتر باشد، از نفوذ و گسترش پرفشار جنب حاره‌ای بر فراز ایران جلوگیری شده و شرایط برای فعالیت سامانه‌های بارشی پاییزی مهیاتر می‌شود. در چنین شرایطی، احتمال افزایش بارش‌های پاییزی در نقاط مختلف کشور تقویت خواهد شد.

در مقابل، تقویت و تداوم فعالیت مونسون معمولاً به گسترش پرفشار جنب حاره‌ای منجر می‌شود؛ پدیده‌ای که با محدود کردن ورود سامانه‌های بارشی، احتمال کاهش بارندگی و خشک‌تر شدن فصل پاییز را افزایش می‌دهد.

بررسی آخرین داده‌های جوی حاکی از آن است که فعالیت مونسون در سال جاری به‌طور محسوسی کمتر از حد نرمال بوده است. کارشناسان معتقدند در صورت تداوم این روند طی هفته‌های آینده، یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های مؤثر بر شکل‌گیری یک پاییز پربارش در ایران تقویت خواهد شد و چشم‌انداز بارندگی‌های فصل پیش‌رو امیدوارکننده‌تر خواهد بود.

علت تغییر ناگهانی بارش‌ها چیست؟؛ احتمال بارش‌های فراتر از نرمال پاییز

آخرین پیش‌بینی هواشناسی از پاییز

احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در گفتگو با خبرنگار مهر درباره دلایل تغییر وضعیت بارش‌ها نسبت به سال گذشته گفت: بخشی از این تغییرات به پدیده‌های بزرگ‌مقیاس اقلیمی مرتبط است. به عنوان نمونه، سال گذشته تحت تأثیر شرایط «لانینا» قرار داشتیم و به تدریج شرایط اقلیمی تغییر کرد. در کنار آن، شاخص‌های متعدد دیگری نیز بر وضعیت بارش اثرگذار هستند.

وی افزود: مسیر عبور سامانه‌های جوی از حوزه مدیترانه و همچنین شاخص‌هایی که شرایط حاکم بر پهنه‌های منطقه‌ای را توصیف می‌کنند، از جمله عوامل مؤثر بر میزان و پراکنش بارش‌ها به شمار می‌روند. به همین دلیل نمی‌توان برای تغییرات بارندگی یک دلیل مشخص و واحد ارائه کرد، زیرا این موضوع از پیچیدگی‌های زیادی برخوردار است.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور بیان کرد: مجموعه‌ای از سامانه‌ها و عوامل در مقیاس‌های بزرگ و کوچک در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و در نهایت موجب شکل‌گیری پدیده‌های طبیعی نظیر بارش، دما و سایر رخدادهای جوی می‌شوند. این فرآیندها تحت کنترل انسان نیستند و سامانه اقلیم به طور طبیعی چنین تغییراتی را ایجاد می‌کند.

وی ادامه داد: روند گرمایش جهانی در بسیاری از مناطق جهان باعث کاهش بارندگی و ایجاد تغییرات معنادار در الگوهای بارش شده است. منطقه خاورمیانه نیز از این قاعده مستثنی نیست و بررسی‌ها نشان می‌دهد روند کاهش بارندگی در اغلب کشورهای این منطقه مشاهده می‌شود.

وظیفه تصریح کرد: درباره وضعیت بارش‌های فصل پاییز هنوز نمی‌توان با قطعیت اظهارنظر کرد، زیرا عوامل و متغیرهای متعددی بر شرایط اقلیمی اثرگذار هستند که در حال حاضر امکان پیش‌بینی دقیق آن‌ها وجود ندارد و باید زمان بیشتری سپری شود تا بتوان ارزیابی مطمئن‌تری ارائه کرد.

وی یادآور شد: بر اساس وضعیت فعلی و تغییرات فازهای گرم و سرد در اقیانوس‌های آرام و هند، این احتمال وجود دارد که فصل پاییز به موقع آغاز شود و میزان بارش‌ها نیز بیش از نرمال باشد. البته این تنها یک احتمال نسبتاً قابل توجه است و نمی‌توان آن را به عنوان یک پیش‌بینی قطعی مطرح کرد.

رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در پایان خاطرنشان کرد: عوامل متعدد دیگری نیز در شکل‌گیری الگوی بارش پاییز و نیمه نخست زمستان نقش دارند که هنوز برای ارزیابی دقیق آن‌ها زود است. از این رو، هرچند انتظار بارش‌های مناسب در پاییز وجود دارد، اما همچنان عدم قطعیت در این پیش‌بینی‌ها مطرح است و احتمال تغییر شرایط نیز وجود دارد.