نقش سازنده گفتگو در تحقق اهداف اوپک

معنای این واژه و فلسفه نهفته در آن دلیل اهمیت حیاتی گفتگو در فعالیت‌های اوپک را روشن می‌کند. گفتگو نوعی تعامل کلامی با هدف معناسازی میان افراد است و ایجاد پل‌ ارتباطی و توسعه روابط سازنده را دنبال می‌کند. مهم‌تر از همه، گفتگو به معنای ارتقای درک متقابل و پذیرش نیاز به تعامل با دیدگاه‌های گوناگون است.

گفتگو ۶۶ سال پیش نقشی محوری در شکل‌گیری اولیه اوپک ایفا کرد و از آن زمان تاکنون، این سازمان همواره در ترویج گفتگو میان همه ذی‌نفعان حوزه انرژی جهان پیشگام بوده است. این مفهوم با اوپک عجین شده و در مهم‌ترین اسناد این سازمان بازتاب داشته است.

اوپک در طول فعالیت خود سه بیانیه رسمی صادر کرده است. این بیانیه‌ها پس از برگزاری نشست مقام‌های عالی‌رتبه و سران کشورهای عضو اوپک در الجزایر در سال ۱۹۷۵، در ونزوئلا در سال ۲۰۰۰ و در عربستان سعودی در سال ۲۰۰۷ منتشر شدند و در هر یک، بر اهمیت گفتگو تأکید شده است.

بیانیه نخست بر «حمایت از گفتگو، همکاری و اقدام هماهنگ برای حل‌وفصل مشکلات مهم پیش‌روی اقتصاد جهان» تأکید داشت. بیانیه دوم «جستجوی دقیق برای یافتن زمینه‌های تازه و مؤثر برای گفتگو میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان نفت با هدف برقراری ثبات در بازار، شفافیت و رشد پایدار اقتصاد جهانی» را دنبال می‌کرد. اوپک در بیانیه سوم بر «تقویت و گسترش گفتگو میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان انرژی از طریق مجمع بین‌المللی انرژی و دیگر مجامع بین‌المللی و منطقه‌ای به نفع همگان» تأکید کرده بود.

افزون بر این، از زمان تدوین نخستین راهبرد بلندمدت اوپک در سال ۲۰۰۶، گفت‌وگو همواره بخش مهم همه راهبردهای بلندمدت این سازمان بوده است.

این سازمان برای تحقق عملی این اهداف، نشست‌هایی را با عنوان «گفتگوهای بین‌المللی انرژی» به میزبانی ذی‌نفعان این حوزه و با هدف بررسی روابط متنوع در این زمینه ترتیب داده است.

دو گفتگوی مهم میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان در هفته جاری برگزار شد. یکی از آنها هشتمین نشست عالی‌رتبه گفتگوهای اوپک و چین در پکن و هفتمین نشست عالی‌رتبه گفتگوهای اوپک و هند در دهلی‌نو است. اوپک همچنین گفتگوهایی موفق با دیگر مصرف‌کنندگان بزرگ مانند اتحادیه اروپا دارد.

این سازمان با توجه به ماهیت همبسته این صنعت، به اهمیت رابطه میان تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان آگاهی کامل دارد. اوپک همواره کوشیده است تا از روابط حرفه‌ای و صریح و در عین حال، دوستانه و سازنده اطمینان حاصل کند.

ما همچنان بر این باوریم که تنها از طریق گفتگوهای سازنده، هدفدار و منظم می‌توان به آگاهی و درک لازم از طرف‌های وابسته به این حوزه درباره شرایط مورد نیاز برای دستیابی به ثبات در بازار نفت دست یافت.

این اصل درباره گفتگوهای دیگر مانند گفتگوهای میان تولیدکنندگان و میان سازمان‌های بین‌المللی هم صدق می‌کند.

این موارد شامل گفتگوی انرژی اوپک و روسیه، گفتگوی انرژی اوپک و آفریقا و گفتگوی اوپک و مجمع کشورهای صادرکننده گاز (جی‌ئی‌سی‌اف)، گفتگوی سه‌جانبه میان اوپک، مجمع بین‌المللی انرژی و آژانس بین‌المللی انرژی و گفتگوهای دیگری است که سال‌ها با نهادهایی مانند گروه ۲۰ (G۲۰)، مرکز مطالعات و تحقیقات نفتی ملک عبدالله (KAPSARC)، سازمان انرژی کشورهای آمریکای جنوبی و کارائیب (OLADE)، مؤسسه نفت و گاز برزیل و باشگاه انرژی وین برگزار شده است.

یکی دیگر از نمودهای تعهد اوپک به گفتگو، سمینار بین‌المللی دوسالانه این سازمان است که به عنوان یکی از رویدادهای برجسته در تقویم انرژی جهان شناخته می‌شود. این گردهمایی‌های سطح‌ بالا که طی دهه‌ها شکل‌های گوناگونی به خود گرفته‌اند، همگی در گستره وسیع تعامل‌های خود مشترک بوده و نشان‌دهنده قدرت اوپک در گردهم آوردن این نهادهاست.

نخستین سمینار اوپک در سال ۱۹۶۹ در وین برگزار شد. هر دوره از این سمینارها ضمن بازتاب مسائل مهم پیش‌روی این صنعت در آن مقطع زمانی، بر گفتگو و همکاری پیوسته با هدف برقراری ثبات و پایداری در بازارهای انرژی تأکید کرده است.

این رویکرد با برگزاری دهمین سمینار بین‌المللی اوپک در روزهای هفتم و هشتم ژوئیه ۲۰۲۷ (۱۶ و ۱۷ تیر ۱۴۰۶) در کاخ امپریال هوفبورگ در وین، پایتخت اتریش، و با شعار «حرکت به سوی آینده‌ای باثبات در حوزه انرژی» ادامه می‌یابد.

اوپک در همه این گفتگوها اهدافی مشترک را دنبال می‌کند: کمک به برقراری ثبات در بازار جهانی نفت؛ بالابردن درک دیگران از دیدگاه‌های اوپک و شناخت بهتر دیدگاه‌های آنها؛ مقابله با روایت‌های نادرست درباره حوزه نفت؛ ترویج استفاده پایدار از نفت و فرآورده‌های نفتی؛ ارتقای تخصص و توانمندی‌های پژوهشی و تأمین و بهبود منافع جمعی کشورهای عضو این سازمان.

افزون بر این، موفقیت بیانیه همکاری (DoC) میان کشورهای عضو اوپک و ۱۰ کشور غیر اوپک، قابلیت گفتگوهای انرژی را برای دستیابی به دستاوردهای بیشتر نشان داده است.

بیانیه همکاری که در ماه دسامبر سال جاری میلادی دهمین سالروز خود را پشت سر می‌گذارد، ثابت کرده است که از زمان آغاز انتشار از اواخر سال ۲۰۱۶ تاکنون عنصری مهم برای برقراری ثبات در بازار نفت به شمار رفته و به صنعت نفت و اقتصاد جهان برای عبور از چند دوره بحران و رکود از جمله رکود ناشی از شیوع بیماری کرونا کمک کرده است.

هم‌اکنون گفتگوهای بین‌المللی انرژی اوپک شرایطی مطلوب دارند و تقویت بیشتر این گفتگوها بخش مهم فلسفه وجودی اوپک به شمار می‌آید.

افزون بر این، چنین گفتگوهایی نه‌تنها بخشی از مأموریت اصلی اوپک را محقق می‌کنند، بلکه بر تعهد راسخ این سازمان به نظام چندجانبه‌گرا و اصول روابط بین‌الملل مبتنی بر احترام به همه ملت‌ها به‌عنوان بهترین راهکار برای مقابله با چالش‌های عصر حاضر تأکید می‌کنند.