هشدار رئیس‌جمهور درباره سالمندی زودهنگام جامعه ایران

پیام مسعود پزشکیان، به همایش روز جهانی سالمندان، توسط علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس‌جمهوری قرائت شد.

متن پیام پزشکیان به این شرح است:

«بسم الله الرحمن الرحیم

افزایش طول عمر انسان یکی از دستاوردهای ارزشمند توسعه پیشرفت دانش پزشکی و ارتقای سطح زندگی است. اینکه انسان‌ها بیشتر عمر می‌کنند در ذات خود نه یک بحران بلکه یک موفقیت است اما این موفقیت زمانی به فرصت تبدیل می‌شود که جامعه، اقتصاد، نظام سلامت، نظام رفاه و شهرهای ما برای زندگی طولانی‌تر و بهتر آماده باشند.

ایران امروز در آستانه یکی از مهم‌ترین تحولات جمعیتی تاریخ خود قرار دارد. سرعت افزایش جمعیت سالمندان کشور به ما هشدار می‌دهد که فرصت چندانی برای آماده‌سازی زیرساخت‌ها نداریم. برآوردها نشان می‌دهد تا سال ۱۴۳۰ بیش از ۳۰ درصد جمعیت کشور در سنین سالمندی قرار خواهند گرفت بنابراین آنچه امروز درباره سالمندی تصمیم می‌گیریم نه تنها درباره سالمندان امروز بلکه درباره آینده میلیون‌ها ایرانی و کیفیت زندگی نسل‌هایی‌ است که در دهه‌های پیش رو وارد دوره سالمندی خواهند شد.

من به عنوان پزشک به خوبی می‌دانم که پیشگیری همواره کم‌هزینه‌تر، انسانی‌تر، اخلاقی تر و موثرتر از مداخله دیرهنگام است و همین منطق باید در سیاست‌گذاری سالمندی کشور نیز حاکم باشد. نمی‌توان منتظر ماند تا افزایش نیاز به مراقبت بیماری‌های مزمن، تنهایی، فقر، کاهش استقلال و فشار بر خانواده‌ها و نظام‌های بیمه‌ای به مسئله بزرگ تبدیل شود و سپس برای آن راه حل جستجو کرد.

زمان آماده‌شدن برای جامعه سالمند زمانی است که هنوز سالمند نشده اما سالمندی فقط مسئله هزینه و مراقبت نیست. جامعه‌ای که عمر طولانی‌تر را صرفاً به افزایش هزینه‌های درمان و بازنشستگی تغییر دهد، بخشی از ظرفیت خود را نادیده گرفته است. میلیون‌ها سال تجربه، دانش، مهارت، سرمایه اجتماعی و توان مشارکت در نسل‌های سالمند وجود دارد.

هنر حکمرانی آن است که در کنار حمایت از سالمندانی که به مراقبت نیاز دارند امکان استقلال، مشارکت، اشتغال متناسب، یادگیری، فعالیت اجتماعی و انتقال تجربه را برای آنان فراهم کند.

از همین منظر، اقتصاد نقره‌ای می‌تواند در دل تحول جمعیتی کشور، زمینه برای نوآوری، سرمایه‌گذاری، اشتغال و شکل‌گیری بازارهای جدید باشد. در این مسیر لازم است سیاست سالمندی از مجموعه‌ای از اقدامات پراکنده و دستگاهی، به یک برنامه ملی پیش‌نگر و بین‌بخشی تبدیل شود.

سلامت، حمل و نقل، شهرسازی، تامین اجتماعی، اشتغال، فناوری، آموزش، فرهنگ و مراقبت از سالمندان اجزای یک مسئله واحدند و هیچ دستگاهی به تنهایی قادر به مدیریت این تحول نیست.

از دبیرخانه شورای ملی سالمندان کشور می‌خواهم با رویکردی فعال و مطالبه‌گر هماهنگی این تحول را دنبال کنند، نظام یکپارچه داده‌ها و داشبورد ملی سالمندی را برای تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد تکمیل کنند، بازنگری سند ملی سالمندان را با تعیین مسئولیت روشن دستگاه‌ها شاخص‌های قابل سنجش و زمان‌بندی اجرا به سرانجام برساند، لایحه جامعه حمایت از حقوق سالمندان را با جدیت پیگیری کند، نظام مراقبت از سالمندان و آموزش و ساماندهی مراقبین رسمی و غیررسمی را توسعه دهد، برای گسترش اقتصاد نقره‌ای و مشارکت بخش خصوصی خیریه‌ها و سازمان‌های مردم نهاد برنامه عملیاتی ارائه کند و موضوع اشتغال مشارکت اجتماعی شهرهای دوستدار سالمند مراقبت در منزل و آمادگی برای دوران بازنشستگی را در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار دهد.

ماموریت دبیرخانه باید بیش از اجرای مستقیم برنامه‌ها، تنظیم‌گری، هماهنگی، مطالبه‌گری و پایش عملکرد دستگاه‌ها باشد. نقشی که بتواند سیاست‌های پراکنده را به یک برنامه ملی منسجم تبدیل کند.

سیاست ما باید روشن باشد؛ سالمند ایرانی باید بتواند با سلامت امنیت استقلال کرامت و امکان مشارکت زندگی کند. خانواده‌ای که مسئولیت مراقبت را بر عهده دارد نباید در این مسیر تنها بماند و نسل‌های جوان امروز نیز باید اطمینان داشته باشند که کشور برای سال‌های سالمندی آنان از امروز برنامه دارد.

آینده سالمندی ایران از امروز ساخته می‌شود و فرصت ما برای ساختن این آینده محدود اما همچنان در اختیار ماست.»